W stronę socjologii artystki

Ewelina Wejbert-Wąsiewicz

doi:10.18778/0208-600X.66.02

Autor

Ewelina Wejbert-Wąsiewicz Katedra Socjologii Sztuki i Edukacji, Wydział Ekonomiczno-Socjologiczny Uniwersytetu Łódzkiego

DOI:

https://doi.org/10.18778/0208-600X.66.02

Słowa kluczowe:

socjologia artystki, sztuka, literatura, kobiety, feminizm

Abstrakt

Artykuł jest szkicem odwołującym się do płaszczyzny socjologii kultury i sztuki, historii sztuki. Materiał źródłowy stanowiły różnego rodzaju studia i teksty: opracowania historyczne, artykuły naukowe, wystawy malarstwa i albumy, recenzje, biografie. Celem artykułu jest analiza funkcjonowania artystek z Europy w polu sztuki w przeszłości i współcześnie na przykładzie literatury i sztuk plastycznych. Tekst ma charakter szkicu, dotyczy socjologii artystki, w tym powiązań sztuki i feminizmu. W rozważaniach zwrócono szczególną uwagę na kwestię roli społeczno-kulturowej kobiet, zwłaszcza w aspekcie autonomii, autorytetu i zobowiązań.

Bibliografia

Badinter E. (1998), Historia miłości macierzyńskiej, tłum. K. Choiński, Volumen, Warszawa.

Baigell R. (2001), Peeling, Potatoes, Painting Pictures: Women Artists in Post-Soviet Russia. Estonia and Latvia: The First Decade, The Jane Voorhees Zimmer Art Museum, New Brunswick.

Baker E. (2015). From 1971: Sexual Art-Politics, http://www.artnews.com/2015/06/02/sexual-art-politics/ [dostęp 02.01.2017].

Batowski Z. (1951), Malarki Stanisława Augusta, Ossolineum, Kraków.

Becker H. (1982), Art Worlds, University of California Press, Berkeley – Los Angeles – London.

Borkowska G. (2001), Metafora drożdży. Co to jest literatura/poezja kobieca?, [w:] A. Nasiłowska (red.), Ciało i tekst. Feminizm w literaturoznawstwie – antologia szkiców, IBL PAN, Warszawa, s. 65–76.

Borkowska G., Sikorska L. (red.) (2000), Krytyka feministyczna. Siostra teorii i historii literatury, IBL PAN, Warszawa.

Budrowska B. (2000), Macierzyństwo jako punkt zwrotny w życiu kobiety, Fundacja na Rzecz Nauki Polskiej, Kraków.

Budrowska B., Duch D., Titkow A. (2003), Nieodpłatna praca kobiet: mity, realia, perspektywy, IFiS PAN, Warszawa.

Chadwick W. (1991), Women, Art, and Society, Thames and Hudson, New York.

Chutnik S. (2017), „Sztuka Matek” i „Zapisane w ciele” jako przykłady wystaw feministyczno-macierzyńskich, „Sztuka i Dokumentacja”, nr 15, s. 126–133.

Cyranowicz M., Mueller J., Radczyńska J. (red.) (2009), Solistki. Antologia poezji kobiet (1989–2009), SDK, Warszawa.

Czajkowska I. (2004), Sztuka kobiet jako zjawisko społeczne, „Kobieta i Biznes. Akademicko-Gospodarcze Forum”, nr 1–4, s. 12–16.

Czapliński P. (2004), Efekt bierności. Literatura w czasie normalnym, Wydawnictwo Literackie, Kraków.

Desperak I., Sikorska-Kowalska M., Matuszak G. (2009), Emancypantki, włókniarki i ich bohaterki. Znikające kobiety, czyli białe plamy naszej historii, Omega Praxis, Pabianice.

Duch-Krzystoszek D. (2007), Kto rządzi w rodzinie. Socjologiczna analiza relacji w małżeństwie, IFiS PAN, Warszawa.

Fik I. (1939), Dwadzieścia lat literatury polskiej (1918–1939), Czytelnik, Kraków.

Filipiak I. (2007), Obszary odmienności. Rzecz o Marii Komornickiej, Słowo/obraz terytoria, Gdańsk.

Frąckowiak-Sochańska M. (2011), Postawy polskich kobiet wobec feminizmu. O samoograniczającej się świadomości feministycznej kobiet, „Acta Universitatis Lodziensis. Folia Sociologica”, nr 39, s. 149–170.

Galant A. (2011), W instytucjach… Na marginesie literackiej aktywności autorek najmłodszych, [w:] D. Nowacki, K. Uniłowski (red.), Dwadzieścia lat literatury polskiej 1989–2009, Wydawnictwo UŚ, Katowice, s. 247–256.

Golczyńska-Grondas A., Dunajew-Tarnowska Ł. (2006) (red.), Metoda biograficzna w doradztwie zawodowym i pracy socjalnej, Wydawnictwo UŁ, Łódź.

Golka M. (1995), Socjologia artysty, Ars Nova, Poznań.

Gołaszewska M. (1972), Kim jest artysta, WSiP, Warszawa.

Graczyk E., Graban-Pomirska M., Cierzan K., Biczkowska P. (2011), Dwudziestolecie mniej znane. O kobietach piszących w latach 1918–1939, Libron, Kraków.

Gray S. E. (2009), The Dictionary of British Women Artists, Lutterworth Press, London. DOI: https://doi.org/10.2307/j.ctt1cgdwwm

Grądziel-Wójcik J., Kwiatkowska A., Marzec L. (red.) (2015), Twórczość niepozorna. Szkice o literaturze, Wyd. Pasaże, Poznań.

Gromada A,. Budacz G., Kawalerowicz J., Walewska A., Marne szanse na awanse. Raport z badania na temat obecności kobiet na uczelniach artystycznych, http://katarzynakozyrafoundation.pl/projekty/badanie-dotyczace-obecnosci-kobiet-w-srodowisku-panstwowych-wyzszych-uczelni-artystycznych-w-polsce [dostęp 16.07.2018].

Heinich N. (2007), Być artystą. Rzecz o przekształceniach statusu malarzy i rzeźbiarzy, tłum. L. Mazur, Vizja Press&it, Warszawa.

Hurnikowa E., Wypych-Gawrońska A. (red.) (2005), Czytanie Dwudziestolecia, AJD, Częstochowa.

Iwasiów I. (2008), Być kobietą. Literatura feministyczna w Polsce, http://www.instytutksiazki.pl/pl,ik,site,8,8,1.php [dostęp 05.10.2011].

Iwasiów I. (2011), Pisarstwo kobiet pomiędzy dwoma dwudziestoleciami, Universitas, Kraków.

Jakubowska A. (2011), Artystki polskie, PWN, Warszawa.

Jakubowska A. (2017), Historia wystaw sztuki kobiet w Polsce, „Sztuka i Dokumentacja”, nr 15, s. 142–144.

Janion M. (1996), Kobiety i duch inności, Sic!, Warszawa.

Kasperowicz R., Wolicka W. (red.) (2005), Biografia. Historiografia dawniej i dziś. Biografia nowoczesna, nowoczesność biografii, Towarzystwo Naukowe Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego, Lublin.

Kłoskowska A. (1973), Społeczne ramy kultury, PWN, Warszawa.

Kowalczyk I. (2010), Matki-Polki, Chłopcy i Cyborgi… Sztuka i feminizm w Polsce, GM Arsenał, Poznań.

Kowalczykowa A. (2008), Świadectwo autoportretu, PAN, Warszawa.

Lapierre A. (2002), Artemizja, tłum. S. Kroszczyński, Rebis, Poznań.

Legeżyńska A. (2009), Od kochanki do psalmistki… Sylwetki, tematy i konwencje liryki kobiecej, Wydawnictwo Poznańskie, Poznań.

Magnone L. (2011), Konopnicka. Lustra i symptomy, Słowo/obraz terytoria, Gdańsk.

Malinowska E. (2001), Kobiety i Feminizm, „Kultura i Społeczeństwo”, nr 2, s. 21–38.

Morawińska A. (1991), Artystki polskie. Katalog wystawy, Muzeum Narodowe w Warszawie, Warszawa.

Mrozik A. (2012), Feminokracja? Recepcja polskiej prozy po 1989 roku, http://www.badanialiterackie.pl/zaangazowana/Literatura_093-107.pdf [dostęp 02.10.2013].

Mucha J. (2012), On the Sociology of Women and Women in Sociology, „Studia AGH”, nr 11, s. 35–44, http://dx.doi.org/10.7494/human.2012.11.2.35 [dostęp 02.11.2015]. DOI: https://doi.org/10.7494/human.2012.11.2.35

Nasiłowska A. (red.) (2001), Ciało i tekst. Feminizm w literaturoznawstwie – antologia szkiców, IBL PAN, Warszawa.

Nochlin L. (2007), Dlaczego nie było wielkich artystek?, http://www.unigender.org/?page=biezacy&issue=02&article=07 [dostęp 05.10.2010].

Okońska A. (1976), Artystki polskie, Nasza Księgarnia, Warszawa.

Okońska A. (1981), Żywoty pań malujących, Nasza Księgarnia, Warszawa.

Osęka A. (1987), Mitologie artysty, PWN, Warszawa.

Osiatyński W. (2009), A czy ty jesteś feministą?, http://wyborcza.pl/1,82949,6737623,A_czy_ty_jestes_feminista_.html [dostęp 01.01.2010].

Pierzchalski F., Smyczyńska K., Gębarowska K., Szatlach M. (2011), Feminizm po polsku, Elipsa, Bydgoszcz.

Piotr C. (2012), Pokolenie Ikea, Novae Res, Gdynia.

Pollock G. (1999), Differencing the Canon: Feminist Desire and the Writing of Art’s Histories, Routledge, New York.

Poprzęcka M. (1991), Inne? Kobiety i historia sztuki, [w:] Artystki polskie. Katalog wystawy, Muzeum Narodowe w Warszawie, Warszawa, s. 17–19.

Poprzęcka M. (1996), Boznańska i inne, [w:] A. Żarnowska, A. Szwarc (red.), Kobieta i kultura. Kobiety wśród twórców kultury intelektualnej i artystycznej w dobie rozbiorów i w niepodległym państwie polskim. Zbiór studiów, Wydawnictwo DiG, Warszawa, s. 189–207.

Reckitt H. (2001), Art and Feminism, Phaidon, London.

Reilly M. (2015), Taking the Measure: Facts, Figures and Fixes, http://www.artnews.com/2015/05/26/taking-the-measure-of-sexism-facts-figures-and-fixes/ [dostęp 05.02.2017].

Rich A. (2000), Zrodzone z kobiety. Macierzyństwo jako doświadczenie i instytucja, tłum. J. Mizielińska, Sic!, Warszawa.

Smolka I. (1997), Lęki, ucieczki, akceptacje. Dziewięć światów. Współczesne poetki polskie, IBL, Warszawa.

Sosnowska J. (2003), Poza kanonem. Sztuka polskich artystek 1880–1939, Instytut Sztuki PAN, Warszawa.

Sułkowski B. (2011), Społeczne ramy kultury czterdzieści lat później. Pięć modeli komunikacji kulturowej, „Kultura i Społeczeństwo”, t. LV (2–30), s. 5–35.

Sutherland A. (1981), Women Artists, 1550–1950, Alfred A. Knopf, New York.

Szczuka K. (2008), Rewolucja jest kobietą, http://www.polityka.pl/kultura/276030,1,rewolucja-jest-kobieta.read [dostęp 22.10.2010].

Ślęczka K. (1999), Feminizm. Ideologie i koncepcje społeczne współczesnego feminizmu, Wyd. Książnica, Katowice.

Toniak E. (1992), Tylko nie feminizm. O pierwszej powojennej wystawie polskich artystek, [w:] S. Walczewska (red.), Głos mają kobiety, eFKa, Kraków, s. 106–118.

Toniak E. (2008), Olbrzymki: kobiety i socrealizm, Ha art!, Warszawa.

Toniak E. (2010), Kobiety i sztuka około 1960 roku: Jestem artystką, we wszystkim, co niepotrzebne, Neriton, Warszawa.

Wallis A. (1962), Niektóre zagadnienia socjologiczne środowiska plastyków, „Studia Socjologiczne”, nr 3, s. 153–183.

Wallis M. (1966), Autoportret, Wydawnictwa Artystyczne i Filmowe, Warszawa.

Wejbert-Wąsiewicz E. (2007), Macierzyństwo a aborcja – społeczny obraz sztuki kobiet, „Acta Universitatis Lodziensis. Folia Sociologica”, nr 32, s. 75–92.

Wejbert-Wąsiewicz E. (2009a), Kim jest artysta?, „Dwumiesięcznik społeczno-polityczny. Realia i co dalej…”, nr 3 (12), s. 122–132.

Wejbert-Wąsiewicz E. (2009b), Rola artysty w społeczeństwie, „Dwumiesięcznik społeczno-polityczny. Realia i co dalej…”, nr 4 (13), s. 109–120.

Wejbert-Wąsiewicz E. (2014), Anarchia w sztuce kobiet na przykładzie wystawy „Sztuka Matek”, [w:] M. Jeziński, Ł. Wojtkowski (red.), Sztuka i polityka. Sztuki wizualne, Wydawnictwo UMK, Toruń, s. 23–38.

Wejbert-Wąsiewicz E. (2014), Emocje w sztuce kobiet (na przykładzie prac polskich plastyczek współczesnych), [w:] K. Konecki, B. Pawłowska (red.), Emocje w życiu codziennym, Wydawnictwo UŁ, Łódź, s. 111–124.

Wejbert-Wąsiewicz E. (2015), Edukacja – emancypacja – emigracja. Sytuacja polskich artystek na przełomie XIX/XX wieku, „Acta Universitatis Lodziensis. Folia Sociologica”, nr 52, s. 103–124.

Wejbert-Wąsiewicz E. (2017), Feminizm w literaturze polskiej, „Annales Universitatis Mariae Curie-Skłodowska”, Sectio L. Artes, nr 2, s. 97–109.

Wierzbicka A. (2012), „Jak tu nie być feministą?”. O zapomnianych malarkach polskich w Paryżu w latach 1900–1914, „Archiwum Emigracji. Studia – Szkice– Dokumenty”, nr 1–2, s. 45–68; http://dx.doi.org/10.12775/AE.2012.004 [dostęp 22.11.2014]. DOI: https://doi.org/10.12775/AE.2012.004

Witkiewicz S. I. (1974), 622 upadki Bunga, PIW, Warszawa.

Woolf V. (1997), Własny pokój, tłum. A. Graff, Wyd. Sic!, Warszawa.

Yablonskaya M. N. (1990), Women Artists of Russia’s New Age 1900–1935, Rizzoli, New York.

Zientara M. (2009), Artystki polskie i ich sztuka, „Krzysztofory. Zeszyty Naukowe Muzeum Historycznego Miasta Krakowa”, nr 27, s. 257–290.

Zimnica-Kuzioła E. (2017), Krytyka teatralna – pomiędzy mainstreamem a demokratycznym Hyde Parkiem, „Sztuka i Dokumentacja”, nr 16, s. 91–99.

Zolberg V. (1990), Constructing a Sociology of Arts, Cambridge Press, New York. DOI: https://doi.org/10.1017/CBO9780511557712