Gatunki wypowiedzi w kontekście glottodydaktycznym
DOI:
https://doi.org/10.18778/0860-6587.25.10Słowa kluczowe:
gatunek wypowiedzi, wzorzec gatunkowy, glottodydaktyka polonistycznaAbstrakt
Celem artykułu jest przedstawienie osiągnięć genologii, które mogłyby zostać wykorzystane w glottodydaktyce polonistycznej. Wychodząc z założenia, że gatunki są wytworami kultury, ucząc cudzoziemców języka polskiego, należy zapoznawać ich z wzorcami gatunkowymi typowymi dla rodzimych użytkowników polszczyzny. Opis wzorca, zgodnie z koncepcją Marii Wojtak, obejmuje cztery aspekty opisu: strukturalny, pragmatyczny, poznawczy i stylistyczny. Realizacje wypowiedzi gatunkowych mogą przybierać formę wariantu kanonicznego, wariantów alternacyjnych lub adaptacyjnych. W artykule przeanalizowano kilka popularnych podręczników do nauki jpjo pod kątem nauczania gatunków wypowiedzi. W większości prac przeważa nauczanie aspektu strukturalnego i stylistycznego wzorca, z mniejszą uwagą zwróconą na aspekt pragmatyczny i ontologiczny opisu.
Bibliografia
Arystoteles, 1988, Retoryka. Poetyka, Warszawa.
Bachtin M., 1986, Estetyka twórczości słownej, Warszawa.
Bartmiński J., 2010, Tekst – dyskurs – komunikacja, w: J. Bartmiński, S. Niebrzegowska-Bartmińska (red.), Tekstologia 2, Lublin, s. 22–75.
Bartmiński J., 2012, Jak opisywać gatunki mowy?, w: A. Kamieniecka-Burzyńska (red.), „Język a Kultura”, t. 23, s. 13-32.
Boniecka B., 1999, Lingwistyka tekstu. Teoria i praktyka, Lublin.
Ciesielska-Musameh R., Guziuk-Świca B. Przechodzka G., 2016, Z polskim w świat, Lublin.
de Beaugrande R., Dressler W., 1990, Wstęp do lingwistyki tekstu, Warszawa.
Dobrzyńska T., 1993, Tekst – próba syntezy, Warszawa.
Duszak A., 1998, Tekst, dyskurs, komunikacja międzykulturowa, Warszawa.
Furdal A., 1982, Genologia lingwistyczna, „ Biutetyn Polskiego Towarzystwa Językoznawczego” t. 39, s. 61-70.
Gajda S., 2001, Gatunkowe wzorce wypowiedzi, w: J. Bartmiński (red.), Współczesny język polski, Lublin, s. 245–258.
Lipińska E, Dąmbska E., 2016, Pisać jak z nut, Kraków.
Łotman J., 2010, [oryginał z 1970], Rama jako element kompozycyjny tekstu, w: J. Bartmiński, S. Niebrzegowska-Bartmińska (red.), Tekstologia 2, Lublin, s. 7–16.
Madeja A., Morcinek B., 2007, Polski mniej obcy, Katowice.
Mayenowa M.R., 1974, Poetyka teoretyczna. Zagadnienia języka, Wrocław.
Mazur J., 1990, Styl i tekst w aspekcie pragmatycznym, „Socjolingwistyka”, IX, s.71–86.
Mazur J., 2000, Textlinquistik im slawischen Sprachraum, w: Text – und Gesprächslinquistik, K. Brinker, G. Antos, W. Heinemann, S.F. Sager (red.), t. 1, Berlin–New York, s. 153–163.
Programy nauczania języka polskiego jako obcego. Poziomy A1–C2, 2016, I. Janowska, E. Lipińska, A. Rabiej, A. Seretny, P. Turek (red.), Kraków.
Ruszer A., 2011, Oswoić tekst, Kraków.
Skorupa E., Lipińska E., 2010, Polski bez tajemnic, Kraków.
Skwarczyńska S., 1965, Wstęp do nauki o literaturze, t. III, Warszawa.
Słownik języka polskiego, < https://sjp.pl/forma> [15.03.2018].
Wierzbicka A., 1983, Genry mowy, w: T. Dobrzyńska, E. Janus (red.), Tekst i zdanie. Zbiór studiów, Wrocław, s. 125–138.
Wierzbicka A., 1999, Język – umysł – kultura, wybór i red. J. Bartmiński, Warszawa.
Wilkoń A., 2002, Spójność i struktura tekstu, Kraków.
Witosz B., 2005, Genologia lingwistyczna. Zarys problematyki, Katowice.
Wittgenstein L., 1952/1972, Dociekania filozoficzne, Warszawa.
Wojtak M., 1998, Stylistyka a pragmatyka – stan i perspektywy w stylistyce polskiej, „Stylistyka” nr VII, s. 369–377.
Wojtak M., 1999, Wyznaczniki gatunku wypowiedzi na przykładzie tekstów modlitewnych, „Stylistyka” nr VIII, s. 105–117.
Wojtak M., 2004, Gatunki prasowe, Lublin.
Wojtak M., 2013, Tekst i jego gatunki w ostatnim siedemdziesięcioleciu, w: A. Dunin-Dudkowska, A. Małyska (red.), 70 lat współczesnej polszczyzny. Zjawiska, procesy, tendencje, Lublin, s. 85–107.
Woźniak J., 1990, Logiczna analiza pojęć typologicznych, Warszawa.
Zadeh L. A., 1982, A note on prototype theory and fuzzy sets, „Cognition” 12, s. 291–297.
Pobrania
Opublikowane
Numer
Dział
Licencja
Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa – Użycie niekomercyjne – Bez utworów zależnych 4.0 Międzynarodowe.
Jak cytować
