Realizacje grafemów "ą" i "ę" w piśmie Polaków i cudzoziemców uczących się języka polskiego jako drugiego (na przykładzie studentów z Ukrainy)

Iwona Dembowska-Wosik

doi:10.18778/0860-6587.30.08

Authors

Iwona Dembowska-Wosik Uniwersytet Łódzki, Wydział Filologiczny, Zakład Lingwistyki Stosowanej i Kulturowej, Instytut Filologii Polskiej i Logopedii https://orcid.org/0000-0002-5787-4185

DOI:

https://doi.org/10.18778/0860-6587.30.08

Keywords:

Polish as a non-native language, handwriting, grapheme variants, graphic errors, forensic handwriting analysis, Ukrainian students

Abstract

The article discusses the variants of the ą and ę graphemes used by Ukrainians learning Polish as a second language. A forensic handwriting analysis study of the two graphemes as written by native speakers of Polish served as the basis for the analysis. The research material consisted of texts that were dictated to the students and was examined with a focus on variants and the frequency of their occurrence. The results of the study indicate there are significant differences in the way Ukrainian students and native Polish speakers use both graphemes.

References

Awramiuk E., 2006, Lingwistyczne podstawy nauki czytania i pisania po polsku, Białystok.

Bielski K., 1999, Niektóre zagadnienia dystynktywności cech w znakach diakrytycznych liter „ą” i „ę”, w: Wybrane tendencje ruchu determinujące uzewnętrznianie się zjawiska powtarzalności w elementach konstrukcyjnych owali, trzonów oraz niektórych znaków diakrytycznych, „Zeszyty Metodyczne Centralnego Laboratorium Kryminalistycznego”, nr 1, Warszawa, s. 79–100.

Dąbrowska A., Pasieka M., 2015, Błąd językowy – co to takiego? Rozważania o błędzie językowym w glottodydaktyce polonistycznej, „Acta Universitatis Lodziensis. Kształcenie Polonistyczne Cudzoziemców”, nr 22, s. 21–48. DOI: https://doi.org/10.18778/0860-6587.22.02

Dembowska-Wosik I., 2018, „Does spelling count, teacher?”. Issues in teaching and testing spelling in Polish as a foreign language, w: E. Guitérrez-Rubio, A. Grishchenko, E. Kislova, D. Kruk, T. Speed, Z. Týrová (red.), Die Welt der Slaven 64. Polyslav 21, Wiesbaden, s. 50–59. DOI: https://doi.org/10.2307/j.ctvcm4fvd.9

Dembowska-Wosik I., 2019, Understanding misspellings made by users of Polish as L2 by language teachers and non-teachers, w: E. Guitérrez-Rubio, D. Kruk, I. Pálosi, T. Speed, Z. Týrová, D. Vashchenko, A. Wysocka (red.), Die Welt der Slaven 65. Polyslav 22, Wiesbaden, s. 75–84. DOI: https://doi.org/10.2307/j.ctv15vwk16.12

Dembowska-Wosik I., 2020a, O postrzeganiu i ocenianiu błędów pisowni przez nauczycieli JPJO, w: E. Kubicka, M. Berend, A. Walkiewicz (red.), Nowe perspektywy w nauczaniu języka polskiego jako obcego V, Toruń, s. 105–106.

Dembowska-Wosik I., 2020b, O rozumieniu terminów: błąd ortograficzny, błąd graficzny, literówka przez nauczycieli języka polskiego jako obcego. Wyniki badań ankietowych, w: I. Janowska, M. Biernacka (red.), Kierunki badań w glottodydaktyce polonistycznej, Kraków, s. 273–284. DOI: https://doi.org/10.12797/9788381384117.14

Dembowska-Wosik I., 2021, Błędy pisowni w procesie nauczania języka polskiego jako obcego – perspektywa nauczycieli (wyniki badania ankietowego), w: K. Bednarska, D. Kruk, B. Popov, O. Saprikina, T. Speed, K. Szafraniec, S. Terekhnova, R. Tsonev, A. Wysocka (red.), Die Welt der Slaven 68. Polyslav 23, Wiesbaden, s. 58–67.

Dembowska-Wosik I., 2022, Kryminalistyczna analiza pisma a błędy grafii cudzoziemców uczących się języka polskiego, w: E. Awramiuk, K. Szamryk (red.), Z problematyki kształcenia językowego, t. IX, Białystok, s. 47–63.

Duke University, 2014, Duke report on Dyslexia International, https://www.slideshare.net/DyslexiaInternational/duke-report-on-dyslexia-international [10.04.2022].

Domagała A., Mirecka U. (red.), 2017, Zaburzenia komunikacji pisemnej, Gdańsk.

Grucza F., 1978., Ogólne zagadnienia lapsologii, w: F. Grucza (red.), Z problematyki błędów obcojęzycznych, Warszawa, s. 9–59.

Lewandowski W., 1999, Zespół cech dystynktywnych zlokalizowanych w znakach diakrytycznych liter „ą” i „ę”, w: Wybrane tendencje ruchu determinujące uzewnętrznianie się zjawiska powtarzalności w elementach konstrukcyjnych owali, trzonów oraz niektórych znaków diakrytycznych, „Zeszyty Metodyczne Centralnego Laboratorium Kryminalistycznego”, nr 1, Warszawa, s. 79–100.

Liberek J., 2021, Norma językowa jako fakt społeczny fundowany na uzusie. Uwagi w kontekście Słownika właściwych użyć języka, „Język Polski”, z. 2, s. 34–48. DOI: https://doi.org/10.31286/JP.101.2.3

Mickiewicz J., 1997, Jedynka z ortografii? Rozpoznawanie dysleksji w starszym wieku szkolnym, Toruń.

Mickiewicz J., Mickiewicz A., 2011, Dysleksja rozwojowa. Podstawy diagnozy i terapii, Toruń.

Moszczyński J., Piotrowska J., 2008, Odmiany minuskuł oraz częstości ich występowania w rękopisach – badania pilotażowe, „Problemy Kryminalistyki”, nr 261, s. 35–42.

Nocoń J., 2012, Problemy i dylematy współczesnej lingwodydaktyki języka polskiego, „Lingwistyka Stosowana” nr 5, s. 49–64.

Nocoń J., 2018, Lingwodydaktyka na progu XXI wieku. Konteksty – koncepcje – dylematy, Opole.

Skudrzyk A., Warchala J., 2010, Kultura piśmienności młodego pokolenia, Katowice.

Wolańska E., 2019, System grafematyczny współczesnej polszczyzny na tle innych systemów pisma, Warszawa.

Wrońska J., Nowak E., 2007, Dysgrafia – problemy diagnozy. Doniesienie z badań, w: M. Kostka-Szymańska, G. Krasowicz-Kupis (red.), Dysleksja. Problem znany czy nieznany?, Lublin, s. 93–100.

Zadęcka-Cekiera A., 2017, Umiejętności graficzne uczniów klasy III szkoły podstawowej, „Pedagogika Przedszkolan i Wczesnoszkolna”, nr 5, s. 101–116.

Zawadka J., 2015, Analiza sposobu zapisu polskich liter w pracach studentów koreańskich, hiszpańskich i niemieckich, „Acta Universitatis Lodziensis. Kształcenie Polonistyczne Cudzoziemców”, nr 22, s. 267–282. DOI: https://doi.org/10.18778/0860-6587.22.18