„Doświadczenia macierzyństwa i praktyki żalu” – o żałowaniu macierzyństwa w polskim dyskursie internetowym
DOI:
https://doi.org/10.18778/0208-600X.71.10Słowa kluczowe:
macierzyństwo, negatywne emocje, żałowanie macierzyństwa, dyskurs internetowyAbstrakt
Artykuł ukazuje wpływ kulturowych wzorów macierzyństwa na sposoby wyrażania emocji przez kobiety-matki. Przedstawia wyniki analizy internetowego dyskursu na temat negatywnych postaw wobec macierzyństwa i/lub dzieci/potomstwa. Tekst bazuje na jakościowej analizie treści – wpisów na blogach nieperfekcyjnie.pl, matkawygodna.pl, mamwatpliwosc.pl, internetowej grupie „Żałuję rodzicielstwa”. Podstawę teoretyczną stanowią koncepcje zaliczane do nurtu socjologii interakcjonizmu symbolicznego.
Bibliografia
Arcimowicz K. (2010), Obraz mężczyzny w polskich przekazach medialnych na przełomie stuleci, [w:] M. Dąbrowska, A. Radomski (red.), Męskość jako kategoria kulturowa. Praktyki męskości, Wydawnictwo Portalu Wiedza i Edukacja, Lublin.
Badinter E. (1998), Historia miłości macierzyńskiej, Oficyna Wydawnicza Wolumen, Warszawa.
Badinter E. (2013), Konflikt: kobieta i matka, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa.
Banaszak E. (2017), Eksperiencje nagości, Wydawnictwo Naukowe Scholar, Warszawa.
Bauman Z. (2006), Płynna nowoczesność, Wydawnictwo Literackie, Kraków.
Bauman Z. (2007), Płynne życie, Wydawnictwo Literackie, Kraków.
Beck U. (2004), Społeczeństwo ryzyka, Wydawnictwo Naukowe Scholar, Warszawa.
Beck U., Beck-Gernsheim E. (2001), Individualization. Institutionalized individualism and its social and political consequences, Sage Publications Ltd., London, Thousand Oaks, New Delhi.
Budrowska B. (2000), Macierzyństwo jako punkt zwrotny w życiu kobiety, Wydawnictwo Funna, Wrocław.
Budrowska B. (2001), Regulamin i improwizacje, czyli o kulturowym skrypcie bycia matką, „Kultura i Społeczeństwo” nr 2.
Budrowska B. (2003), Znikoma reprezentacja kobiet w elitach – próby wyjaśnień, [w:] A. Titkow (red.), Szklany sufit. Bariery i ograniczenia karier kobiet. Monografia zjawiska, ISP, Warszawa.
Castells M. (2001), Galaktyka Internetu, Dom Wydawniczy Rebis, Poznań.
Chomczyński P. (2013), Sposoby radzenia sobie z negatywnymi emocjami wśród wychowanków zakładów poprawczych w Polsce, „Studia Edukacyjne”, nr 26.
Cooley Ch.H. (1902), Human Nature and the Social Order, Chicago–Boston, retrieved from: https://archive.org/details/humannaturesocia00cooluofts (dostęp 21.03.2014).
Donath O. (2017), Żałując macierzyństwa, Wydawnictwo Kobiece, Białystok.
Dzwonkowska-Godula K. (2015), Tradycyjnie czy nowocześnie. Wzory macierzyństwa i ojcostwa w Polsce, Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego, Łódź.
Flam H. (1990), Emotional ‘Man’: The Emotional ‘Man’ and the Problem of Collective Action, „International Sociology”, nr 5(1). DOI: https://doi.org/10.1177/026858090005001004
Freud Z. (1992), Kultura jako źródło cierpień, Wydawnictwo KR, Warszawa.
Garncarek E. (2014), Dobrowolna bezdzietność a przemiany tożsamości płci współczesnych kobiet i mężczyzn, „Acta Universitatis Lodziensis. Folia Sociologica”, nr 51.
Garncarek E. (2017), Podejmowanie decyzji o dobrowolnej bezdzietności w kontekście jakości relacji małżeńskiej, „Dyskursy Młodych Andragogów”, nr 18.
Garncarek E. (2019), Narodziny smutnych matek, „Newsweek Psychologia”, nr 1.
Gawlina Z. (2003), Macierzyństwo jako wartość w kontekście przemian, „Roczniki Socjologii Rodziny”, t. XV.
Giddens A. (2001), Nowoczesność i tożsamość. „Ja” i społeczeństwo w epoce późnej nowoczesności, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa.
Giddens A. (2006), Przemiany intymności. Seksualność, miłość i erotyzm we współczesnych społeczeństwach, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa.
Hays S. (1996), The Cultural Contradictions of Motherhood, Yale University Press, New Haven–London.
Hryciuk R.E., Korolczuk E. (red.) (2012), Pożegnanie z Matką Polką? Dyskursy, praktyki i reprezentacje macierzyństwa we współczesnej Polsce, Wydawnictwa Uniwersytetu Warszawskiego, Warszawa. DOI: https://doi.org/10.31338/uw.9788323511175
Inglehart R., Norris P. (2009), Wzbierająca fala. Równouprawnienie płci a zmiana kulturowa na świecie, PIW, Warszawa.
Jucewicz A. (2010), Rachel Cusk. Nie jestem z waszego plemienia, retrieved from: http://www.wysokieobcasy.pl/wysokie-obcasy/1,53662,8642830,Nie_jestem_z_waszego_plemienia.html (dostęp 1.06.2018).
Kacperczyk A. (2013), Praca nad emocjami jako element aktywności górskiej i wspinaczkowej, „Przegląd Socjologii Jakościowej”, t. IX, nr 2.
Kleszczewska-Albińska A., Albiński R. (2009), Wstyd i poczucie winy w teorii i badaniach, „Psychologia Jakości Życia”, nr 8(1).
Konecki K. (2014), Socjologia emocji według Thomasa Scheffa, [w:] K.T. Konecki, B. Pawłowska (red.), Emocje w życiu codziennym. Analiza kulturowych, społecznych i organizacyjnych uwarunkowań ujawniania i kierowania emocjami, Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego, Łódź.
Krzysztofek K. (2006), Czy społeczności terytorialne przeniosą się do sieci? Kilka pytań i hipotez badawczych, [w:] B. Jałowiecki, W. Łukowski (red.), Społeczności lokalne: teraźniejszość i przyszłość, Wydawnictwo Naukowe Scholar, Wydawnictwo Academica, Szkoła Wyższa Psychologii Społecznej, Warszawa.
Krzyżanowska N. (2014), Konstruowanie macierzyństwa jako kwestii społecznej na przykładzie dyskursów polskiej sfery publicznej, „Kultura i Edukacja”, nr 4.
Kwak A. (2005), Rodzina w dobie przemian. Małżeństwo i kohabitacja, Wydawnictwo Akademickie „ŻAK”, Warszawa.
Kwak A. (2014), Współczesne związki heteroseksualne: małżeństwa (dobrowolnie bezdzietne), kohabitacja, LAT, Wydawnictwo Akademickie „ŻAK”, Warszawa.
Nakano Glenn E. (1994), Social Construction of Mothering. A thematic overview, [w:] E. Nakano Glenn, G. Chang, L.R. Forcey (red.), Mothering. Ideology, experience and agency, Routledge, London–New York.
Pawłowska B. (2013), Emocje społeczne w pracy nauczyciela i przedstawiciela handlowego, Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego, Łódź. DOI: https://doi.org/10.18778/7525-862-2
Reber, A.S. (2000), Słownik psychologii, Wydawnictwo Naukowe Scholar, Warszawa.
Reewes N. (1982), Womankind. Beyond the stereotypes, Aldine Publishing Company, New York.
Rich A. (1976), Of Woman Born. Motherhood as experience and institution, Virago, London.
Sawicka M. (2018), Emocje w interakcjach współczesnego społeczeństwa polskiego, Wydawnictwo Uniwersytetu Warszawskiego, Warszawa. DOI: https://doi.org/10.31338/uw.9788323534297
Scheff, T.J. (1987), The Shame/Rage Spiral: Case study of an interminable quarrel, [w:] H.B. Lewis (red.), The Role of Shame in Symptom Formation, Lawrence Erlbaum, Hillsdale, New York.
Scheff, T.J. (1988), Shame and Conformity: The Deference-emotion System, „American Sociological Review”, nr 53(3), retrieved from: http://dx.doi.org/10.2307/2095647 (dostęp 1.12.2018). DOI: https://doi.org/10.2307/2095647
Scheff T.J. (2000), Shame and the Social Bond: A sociological theory. „Sociological Theory”, nr 18. DOI: https://doi.org/10.1111/0735-2751.00089
Scheff T.J. (2003), Shame and Self in Society, „Symbolic Interaction”, nr 26. DOI: https://doi.org/10.1525/si.2003.26.2.239
Sikorska M. (2009a), Matka „chora” zamiast „złej” – o nowych wzorach macierzyństwa, [w:] M. Sikorska (red.), Być rodzicem we współczesnej Polsce. Nowe wzory w konfrontacji z rzeczywistości, Wydawnictwa Uniwersytetu Warszawskiego, Warszawa. DOI: https://doi.org/10.31338/uw.9788323514763.pp.13-33
Sikorska M. (2009b), Nowa matka, nowy ojciec, nowe dziecko. O nowym układzie sił w polskich rodzinach, Wydawnictwo Akademickie i Profesjonalne, Warszawa.
Sikorska M. (2012), Życie rodzinne, [w:] A. Giza, M. Sikorska (red.), Współczesne społeczeństwo polskie, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa.
Slany K. (2006), Alternatywne formy życia małżeńsko-rodzinnego w ponowoczesnym świecie, Wydawnictwo Nomos, Kraków.
Szczepaniak K. (2012), Zastosowanie analizy treści w badaniach artykułów prasowych – refleksje metodologiczne, „Acta Universitatis Lodziensis. Folia Sociologica”, nr 42.

