Socjologia a praktyka rozwiązywania problemów społecznych – między naukowymi a nieformalnymi teoriami problemów społecznych

Iwona Kudlińska

doi:10.18778/0208-600X.50.08

Autor

Iwona Kudlińska Uniwersytet Łódzki, Wydział Ekonomiczno- Socjologiczny, Katedra Socjologii Stosowanej i Pracy Socjalnej, Instytut Socjologii

DOI:

https://doi.org/10.18778/0208-600X.50.08

Słowa kluczowe:

teorie formalne, teorie nieformalne, praktyczna mądrość, socjologia problemów społecznych, społeczny konstrukcjonizm

Abstrakt

W artykule została poruszona problematyka relacji między naukami społecznymi (szczególnie socjologicznymi teoriami problemów społecznych) a praktyką rozwiązywania problemów społecznych. Związki między akademickimi teoriami a ich rozumieniem i zastosowaniem w praktyce często nie są oczywiste, a czasem w ogóle nie istnieją. Dzieje się tak, ponieważ socjologowie obawiają się, że angażowanie się w rozwiązywanie problemów społecznych może być postrzegane jako mało profesjonalne i obniży wartość ich pracy jako nauki. Praktycy z kolei są krytyczni i niechętni wobec aplikowania teorii akademickich, skłonni są raczej do tworzenia i posługiwania się własnymi teoriami (nieformalnymi będącymi konstrukcjami) opartymi na praktycznej mądrości.

W artykule przedstawiono również wyniki badań nad społecznym konstruowaniem problemu bezradności opiekuńczo-wychowawczej jako przykładu nieformalnych teorii problemów społecznych, którymi posługują się praktycy w codziennej pracy socjalnej. Teorie formalne i nieformalne są do siebie podobne i pełnią podobne funkcje, przenikają się, a ich celem jest stworzenie znaczących opowieści o problemie społecznym i przekonanie społeczeństwa do proponowanych sposobów rozwiązywania problemu.

Celem artykułu, odwołującego się do literatury przedmiotu oraz badań własnych, jest ułatwienie poszukiwania odpowiedzi na pytanie, w jaki sposób prywatne, oparte na osobistych doświadczeniach teorie pracowników socjalnych stają się konstruktami społecznymi porządkującymi ich pracę w sposób podobny, jak czynią to teorie akademickie, mimo że nimi nie są. Takie teorie nieformalne mogą stanowić z jednej strony przejaw podejścia eklektycznego, z drugiej zaś ‒ mogą zmienić pracę socjalną w rytuał, który potwierdza i utrwala problemy społeczne.

Bibliografia

Arendell T. (2000), Conceiving and Investigating Motherhood: The Decade’s Scholarship, „Journal of Marriage and the Family”, Vol. 62, No. 4, s. 1192–1207. DOI: https://doi.org/10.1111/j.1741-3737.2000.01192.x

Argyris C., Schon D. (1974), Theory in Practice: Increasing Professional Effectiveness, Jossey‒Bass, San Francisco.

Beckett Ch. (2010), Podstawy teorii dla praktyków pracy socjalnej, Wydawnictwo Akademii Pedagogiki Specjalnej, Warszawa.

Burawoy M. (2005), 2004 ASA Presidential Address – For Public Sociology, „American Sociological Review”, February, Vol. 70, pp. 4–28, polska wersja: http://burawoy.berkeley.edu/PS/Translations/Poland/ASA.Polish.pdf, 5.04.2014.

Frysztacki K. (2009), Socjologia problemów społecznych, Wydawnictwo Naukowe Scholar, Warszawa.

Gray M., Webb S. (2012), Praca socjalna. Teorie i metody, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa.

Howe D. (2011), Krótkie wprowadzenie do teorii pracy socjalnej, Instytut Rozwoju Służb Społecznych, Warszawa.

Jamrozik A., Nocella L. (2000), The Sociology of Social Problems: Theoretical Perspectives and Methods of Intervention, Cambridge University Press, Cambridge.

Kantowicz E. (2005), Praca socjalna w Europie. Inspiracje teoretyczne i standardy kształcenia, Wydawnictwo Uniwersytetu Warmińsko-Mazurskiego w Olsztynie, Olsztyn.

Knight B. (1996), Reflecting on ‘reflective practice’, „Studies in the Education of Adults”, Vol. 28, No. 2, s. 162‒184. DOI: https://doi.org/10.1080/02660830.1996.11730638

Lishman (1996), Podręcznik teorii dla nauczycieli praktyki w pracy socjalnej, [tłum. Krzysztof Czekaj], Wydawnictwo Naukowe „Śląsk”, Katowice.

Miś L. (2007), Problemy społeczne: teoria, metodologia, badania, Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego, Kraków.

Payne M. (2005), Modern social work theory, Lyceum Books, Chicago.

Pryjmachuk S. (1996), A nursing perspective on the interrelationships between theory, research and practice, „Journal of Advanced Nursing”, No. 23, s. 679–684. DOI: https://doi.org/10.1111/j.1365-2648.1996.tb00037.x

Rubington E., Weinberg M. (2003), The Study of Social Problems: Seven Perspectives, 7th Ed., Oxford University Press, New York.

Sasson T. (1995), Crime Talk, Aldine de Gruyter, Hawthorne (NY).

Sibeon R. (1990), Comments on the Structure and Forms of Social Work Knowledge, „Social Work and Social Sciences Review”, Vol. 1, No. 1, s. 29–44.

Spector M., Kitsuse J. (1973a), Social Problems: A Reformulation, „Social Problems”, Vol. 21, No. 2, s. 145–159. DOI: https://doi.org/10.1525/sp.1973.21.2.03a00010

Spector M., Kitsuse J. (1973b), Toward a Sociology of Social Problems: Social Condition, Value Judgments and Social Problems, „Social Problems”, Vol. 20, No. 4, s. 407–419. DOI: https://doi.org/10.2307/799704

Surette R. (2011), Media, Crime, and Criminal Justice. Images, Realities, and Policies, 4th Ed., Cengage Learning, Wadsworth.

Szatur-Jaworska B. (1995), Teoretyczne podstawy pracy socjalnej, [w:] T. Pilch, I. Lepalczyk (red.), Pedagogika społeczna. Człowiek w zmieniającym się świecie, Wydawnictwo Akademickie „Żak”, Warszawa, s. 106–122.

Sztompka P. (1971), O pojęciu teorii w socjologii, „Studia Socjologiczne”, nr 3, s. 19–52.

Sztompka P. (1985), Teoria socjologiczna końca XX wieku. Wstęp do wydania polskiego, [w:] J. H. Turner, Struktura teorii socjologicznej, PWN, Warszawa, s. 9–53.

Walls L., Wong-Wylie G. (2007), The social construction of motherhood: Implications and interventions, research paper presented at the Association for Research on Mothering’s 11th Annual Conference: „Maternal Health and Well-Being”, October 19‒21, 2007, Toronto, Canada.