Niepełnosprawni absolwenci szkół wyższych – nowy potencjał zawodowy czy narastający problem społeczny

Ewa Giermanowska; Mariola Racław

doi:10.18778/0208-600X.50.01

Authors

Ewa Giermanowska Uniwersytet Warszawski, Wydział Stosowanych Nauk Społecznych i Resocjalizacji, Instytut Stosowanych Nauk Społecznych, Zakład Profilaktycznych Funkcji Polityki Społecznej
Mariola Racław Uniwersytet Warszawski, Wydział Stosowanych Nauk Społecznych i Resocjalizacji, Instytut Stosowanych Nauk Społecznych, Zakład Profilaktycznych Funkcji Polityki Społecznej

DOI:

https://doi.org/10.18778/0208-600X.50.01

Keywords:

disabled graduates, social problem, labor market, social policy

Abstract

In this paper we deal with the unfinished process of empowerment of a category of young people, at risk of marginalization ‒ namely young people with disabilities. Using data gathered during recent research (2012‒2013) we present the fate of disabled graduates as an example of unsatisfactory integration, despite the many changes that took place within the society and its institutions. The example of Poland might be useful in countries, that are in the process of building its institutional order and are preparing strategies for including disabled groups into the mainstream of society.

Following the fall of communism in Poland, comprehensive changes took place in the political, economic and social order. During twenty-three years the system, institutions and models of social functioning changed radically. There has been an unprecedented growth of educational aspirations within the society. Popularization of higher education also took place in groups of people who previously had very limited access to universities. Thanks to positive changes the number of disabled students participating in higher education increased dynamically. At the same time one observed an increase of people with severe disabilities among disabled students.

However, this positive trend in the increase in the number of disabled students and graduates is not reflected in the labor market policies. Obtaining a university degree is not accompanied by adequate service in the form of counselling and career information or employment in the open labor market. As a result, many disabled graduates remain outside the labor market or operate on its outskirts. The problem with finding a job, especially in times of economic crisis, touches a large number of educated young people, including those without any disabilities. However, one has to note that opening up of education for people with disabilities is combined with increased investments funded in large part by public funds (including PFRON). The factors that prevent full and complete integration of this group with the rest of the society include existing obstructions on the side of service institutions (such as the persistence of stereotypes within social services, which push the disabled into areas of simple and low-paid work) and on the side of employers (who prefer to pay fines for not employing disabled workers rather than employ them).

References

Aktywność ekonomiczna ludności Polski, IV kwartał 2012 (2013), GUS, Warszawa.

Barczyński A. (2013), System wsparcia finansowego aktywizacji zawodowej osób niepełnosprawnych na chronionym i otwartym rynku pracy – ewolucja, stan, perspektywy, [w:] M. A. Paszkowicz, M. Garbat (red.), Osoby z niepełnosprawnościami w polityce społecznej, t. 1: Praca zawodowa, Polskie Towarzystwo Ekonomiczne, Zielona Góra, s. 63–78.

Bielski P., Podstawowy proces społeczny [Basic social process], [w:] K. T. Konecki, P. Chomczyński (red.), Słownik socjologii jakościowej, Difin, Warszawa, s. 218–221.

Brzezińska A. I., Piotrowski K. (2008), Wyznaczniki satysfakcji z wykonywanej pracy u osób z ograniczoną sprawnością: kompetencje i relacje, Wydawnictwo Szkoły Wyższej Psychologii Społecznej „Academica”, Warszawa.

Evers A. (2010), Inwestycyjna i aktywizująca czy ekonomiczna i (nad)opiekuńcza? Przyczynek do polemiki o nowej generacji polityk społecznych, [w:] A. Evers, R. G. Heinze (red.), Niemiecka polityka społeczna: ekonomizacja i przekraczanie barier, [tłum. J. Ratajczak-Tuchołka], Wydawnictwo Wyższej Szkoły Pedagogicznej TWP, Warszawa, s. 245–265.

Evers A., Przedecka E. (2012), Polityka zatrudnienia i usługi społeczne – w stronę współpracy? Kilka komentarzy na temat partnerstw na rzecz integracji społecznej, [w:] M. Grewiński, J. Krzyszkowski (red.), Wybrane aspekty międzynarodowej polityki społecznej – pomoc społeczna i aktywna integracja, Mazowieckie Centrum Polityki Społecznej, Warszawa, s. 54–69.

Garbat M. (2012), Zatrudnianie i rehabilitacja zawodowa osób z niepełnosprawnością w Europie, Oficyna Wydawnicza Uniwersytetu Zielonogórskiego, Zielona Góra.

Garbat M. (2013), Zatrudnienie chronione – ocena funkcjonowania systemu w warunkach rynku pracy w Polsce, [w:] M. A. Paszkowicz, M. Garbat (red.), Osoby z niepełnosprawnościami w polityce społecznej, t. 1: Praca zawodowa, Polskie Towarzystwo Ekonomiczne, Zielona Góra, s. 79–115.

Gąciarz B. (2010), Wprowadzenie. Wykształcenie i przygotowanie zawodowe jako sposób na niepełnosprawność, [w:] B. Gąciarz (red.), Niepełnosprawni studenci w społeczności akademickiej. Źródła sukcesów i porażek w integracji społecznej i aktywności zawodowej, Wydawnictwo Instytutu Filozofii i Socjologii PAN, Warszawa, s. 7–32.

Giermanowska E. (2009), Postrzeganie niepełnosprawnych pracowników i uwarunkowania ich zatrudniania a zarządzanie personelem w organizacjach, [w:] B. Gąciarz, E. Giermanowska (red.), Zatrudniając niepełnosprawnych. Wiedza, opinie i doświadczenia pracodawców, Instytut Spraw Publicznych, Warszawa, s. 63–100.

Giermanowska E. (2012), Bariery aktywności zawodowej młodzieży z niepełnosprawnościami w świetle badań, [w:] Zdrowie, sprawność i aktywność starzejącej się populacji, „Polityka Społeczna”, Numer Monograficzny, s. 46–51.

Giermanowska E. (red.) (2007a), Młodzi niepełnosprawni – aktywizacja zawodowa i nietypowe formy zatrudnienia, Instytut Spraw Publicznych, Warszawa.

Giermanowska E. (red.) (2007b), Młodzi niepełnosprawni. Rodzina, edukacja, praca, Instytut Spraw Publicznych, Warszawa.

Glaser B. (2012), Theoretical sensivity, University of California, San Francisco 1978, s. 102, [za:] P. Bielski, Podstawowy proces społeczny [Basic social process], [w:] K. T. Konecki, P. Chomczyński (red.), Słownik socjologii jakościowej, Difin, Warszawa, s. 218–221.

Grewiński M (2011), Dekalog dylematów i wyzwań w polityce pomocy społecznej w Polsce, [w:] M. Grewiński, J. Krzyszkowski (red.), Współczesne tendencje w pomocy społecznej i pracy socjalnej, Mazowieckie Centrum Polityki Społecznej, Warszawa, s. 125–134.

Jaworski J. (2009), Praca dla osób niepełnosprawnych w zwalczaniu ich wykluczenia społecznego. Ocena polskiego systemu wspierania zatrudnienia osób niepełnosprawnych, Instytut Pracy i Spraw Socjalnych, Warszawa.

Mannheim K. (1945), The problem of youth in modern society, [w:] K. Mannheim, Diagnosis of our Time, Wartime Essays of a Sociologist, London, s. 31–53.

Rymsza M. (2013), Aktywizacja w polityce społecznej. W stronę rekonstrukcji europejskich welfare states?, Wydawnictwo Instytutu Filozofii i Socjologii PAN, Warszawa.

Sennett R. (2012), Szacunek w świecie nierówności, [tłum. J. Dzierzgowski], Warszawskie Wydawnictwo Literackie MUZA, Warszawa.

Szkoły wyższe i ich finanse w 2000 r. (2001), GUS, Warszawa.

Szkoły wyższe i ich finanse w 2011 r. (2012), GUS, Warszawa.

Sztobryn-Giercuszkiewicz J. (2011), Formy wsparcia osób niepełnosprawnych studiujących w łódzkich uczelniach wyższych, [w:] W. Warzywoda-Kruszyńska, G. Mikołajczyk-Lerman (red.), Uczeń i student niepełnosprawny – warunki życia i nauki, Wydawnictwo Biblioteka, Łódź, s. 99–114.

Woźniak Z. (2008), Niepełnosprawność i niepełnosprawni w polityce społecznej. Społeczny kontekst medycznego problemu, Wydawnictwo Szkoły Wyższej Psychologii Społecznej, Warszawa.