Medycyna i zdrowie w społeczeństwie konsumpcyjnym: makdonaldyzacja opieki zdrowotnej versus ryzyko zdrowotne

Mieczysław Gałuszka

doi:10.18778/0208-600X.45.03

Authors

Mieczysław Gałuszka Zakład Socjologii, Katedra Nauk Humanistycznych, Wydział Nauk o Zdrowiu, Uniwersytet Medyczny w Łodzi

DOI:

https://doi.org/10.18778/0208-600X.45.03

Keywords:

health care system, the McDonaldization of health care system, McDoctor, McPatient, economics of health care

Abstract

The system of health care in Poland aims at creation of new health order. There are visible tendencies to shift the responsibility for health of Polish society and the quality of health services from the medical institutions to the citizens. The processes of reorganization, commercialization and privatization of health care institutions introduce the free-market elements into the public health sector. Health becomes a product which is subject to the same mechanisms as all the other commodities. Health care system transforms into consumption system: a patient becomes a client, a doctor becomes a supplier of services. The market-based approach towards the health leads to mcdonaldization of health care system. The article refers to George Ritzer’s concept of mcdonaldization and related paradoxes of medicine and health care: effectiveness, foreseeability, calculability and automation. The health risk emerging from the new phenomena related to economization of medicine is being analyzed.

References

Arrow J. K. (1963), Uncertainty and the welfare economics of medical care, „The American Economic Review”, No. 53, s. 941‒973.

Arrow J. K. (1979), Eseje z teorii ryzyka, PWN, Warszawa.

Baylon Ch., Mignot X. (2008), Komunikacja, Wydawnictwo FLAIR, Kraków.

Czerwiński A. (2013), Kreatywny NFZ, „Gazeta Wyborcza”, 01.02.2008, nr 27, s. 4.

Dobska M., Rogoziński K. (2008), Podstawy zarządzania zakładem opieki zdrowotnej, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa.

Fedorowski J. (2002), Zintegrowana opieka zdrowotna i system opieki zdrowotnej w USA, [w:] J. Fedorowski, R. Niżankowski, Ekonomia medycyny, Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa, s. 65‒76.

Freidson E. (2004), Professionalism. The Third Logic, Polity Press, Chicago.

Gałuszka M. (2010), Modernizacja systemu opieki zdrowotnej w Polsce a problem komercjalizacji szpitali przez samorządy terytorialne, [w:] M. Gałuszka (red.), Modernizacja biomedyczna społeczeństwa a ryzyko zdrowotne, Biuro Promocji i Wydawnictw Uniwersytetu Medycznego w Łodzi, Łódź, s. 129‒157.

Gałuszka M. (2012), Nowe zjawiska w relacji lekarz ‒ pacjent w kontekście rozwoju Internetu, „Przegląd Socjologiczny”, vol. LXI, nr 2, s. 119‒154.

Gałuszka M., Legiędź-Gałuszka M. (2008), Medycyna i zdrowie w społeczeństwie ryzyka, [w:] M. Gałuszka (red.), Zdrowie i choroba w społeczeństwie ryzyka biomedycznego, Biuro Promocji i Wydawnictw Uniwersytetu Medycznego w Łodzi, Łódź, s. 54‒106.

Godelier M. (2010), Zagadka daru, Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego, Kraków.

Goodman J. C., Musgrave G. L., Herrick D. M. (2008), Jak uzdrowić służbę zdrowia. Raport o światowych systemach opieki zdrowotnej, Fijoor Publishing, Chicago‒Warszawa.

Hołówka J. (2005), Racjonowanie świadczeń medycznych czy profilowanie oferty?, „Diametros”, nr 5, s. 207‒216.

Hołub J. (2002), Strategia konkurencji jakością na rynku usług medycznych, [w:] B. Nogalski, J. M. Rybicki (red.), Nowoczesne zarządzanie zakładem opieki zdrowotnej, Wydawnictwo Dom Organizatora, Toruń, s. 113‒137.

Kokolus A., Wywiad Nowej Politologii z prof. Georgem Ritzerem, http://www.nowapolitologia.pl, 10.02.2013.

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r., DzU, nr 78, poz. 483.

Kotler P., Shalowitz J., Stevens R. J. (2011), Marketing strategiczny w opiece zdrowotnej, Oficyna a Wolters Kluwer business, Warszawa.

Levi-Strauss C. (1969), Myśl nieoswojona, PWN, Warszawa.

Mauss M. (2001), Szkic o darze. Forma i podstawa wymiany w społeczeństwach archaicznych, [w:] M. Mauss, Socjologia i antropologia, Wydawnictwo KR, Warszawa, s. 108‒168.

Morris S., Devlin N., Parkin D. (2011), Ekonomia w ochronie zdrowia, Oficyna a Wolters Kluwer business, Warszawa.

Nie dla makdonaldyzacji służby zdrowia [2010], http://www.stefczyk.info/wiadomosci/polska/nie--dla-prywatyzacji-, 19.11.2011.

Ostrowska A. (2002), Oczekiwania i realizacja wyrażanych potrzeb zdrowotnych pacjentów w świetle rozwiązań ustawowych, Uniwersyteckie Wydawnictwo Medyczne „Vesalius”, Kraków.

Payne J. (2001), Czy usługi medyczne mają być darem, czy towarem?, [w:] A. Alichniewicz, A. Szczęsna, Dylematy bioetyki, Zakład Etyki i Filozofii Medycyny Akademii Medycznej w Łodzi, Łódź, s. 227‒236.

Polak P. (2011), Nowe formy korupcji. Analiza socjologiczna sektora farmaceutycznego w Polsce, Zakład Wydawniczy Nomos, Kraków.

Popper K. R. (1977), Logika odkrycia naukowego, PWN, Warszawa.

Ritzer G. (2003), The Globalization of Nothing, SAIS Review, „ProQuest Social Science Journals”, Summer, Vol. 23, No. 2, s. 189‒200. DOI: https://doi.org/10.1353/sais.2003.0053

Ritzer G. (2009), Makdonaldyzacja społeczeństwa, Warszawskie Wydawnictwo Literackie MUZA, Warszawa.

Ritzer G. (2012), Magiczny świat konsumpcji, Warszawskie Wydawnictwo Literackie MUZA, Warszawa.

Salmon P. (2002), Psychologia w medycynie wspomaga współpracę z pacjentem i proces leczenia, Wydawnictwo Psychologiczne, Gdańsk.

Sowada Ch. (2005), Wpływ metod finansowania na zachowanie lekarzy ‒ aspekty ekonomiczne, zdrowotne i społeczne, „Zdrowie Publiczne i Zarządzanie”, vol. III, nr 1, s. 65‒79.

Stefaniak K. (2011), Władza i tożsamość w komunikacji lekarz ‒ pacjent, Oficyna Wydawnicza ATUT, Wrocławskie Wydawnictwo Oświatowe, Wrocław.

Studzińska-Pasieka K. (2009), Paradygmat profesji w doświadczeniach zawodowych lekarzy i opiniach studentów medycyny. Analiza na przykładzie łódzkiego środowiska medycznego, Uniwersytet Medyczny w Łodzi, Łódź, (rozprawa doktorska).

Szewczyk K. (2005), Zgoda i sprzeciw, „Diametros”, nr 5, s. 239‒248.

Weber M. (2002), Gospodarka i społeczeństwo, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa.

Włodarczyk C. (2003), Reformy zdrowotne uniwersalny kłopot, Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego, Kraków.

Zaborowski P. (1990), Filozofia postępowania lekarskiego, PZWL, Warszawa.