Medycyna i zdrowie w społeczeństwie konsumpcyjnym: makdonaldyzacja opieki zdrowotnej versus ryzyko zdrowotne

Mieczysław Gałuszka

doi:10.18778/0208-600X.45.03

Autor

Mieczysław Gałuszka Zakład Socjologii, Katedra Nauk Humanistycznych, Wydział Nauk o Zdrowiu, Uniwersytet Medyczny w Łodzi

DOI:

https://doi.org/10.18778/0208-600X.45.03

Słowa kluczowe:

system opieki zdrowotnej, makdonaldyzacja opieki zdrowotnej, McLekarz, McPacjent, ekonomia w ochronie zdrowia

Abstrakt

Reforma opieki zdrowotnej w Polsce zmierza do ustanowienia nowego ładu zdrowotnego. Zauważalne są tendencje przerzucenia odpowiedzialności za stan zdrowia społeczeństwa i jakość usług medycznych z instytucji medycznych na obywatela. Procesy restrukturyzacji, komercjalizacji i prywatyzacji zakładów opieki zdrowotnej wprowadzają do publicznego sektora zdrowotnego elementy modelu wolnorynkowego. Zdrowie staje się towarem, który podlega takim samym mechanizmom rynkowym, jak inne produkty. Opieka zdrowotna przeobraża się w system konsumpcyjny: pacjent staje się klientem, a lekarz dostarczycielem usługi medycznej. Rynkowe podejście do zdrowia prowadzi do makdonaldyzacji opieki zdrowotnej. W nawiązaniu do koncepcji Georga Ritzera, w artykule przedstawione są paradoksy makdonaldyzacyjne medycyny i opieki zdrowotnej: efektywności, przewidywalności, kalkulacyjności, automatyzacji. Analizowane jest ryzyko zdrowotne wynikające z nowych zjawisk związanych z ekonomizacją medycyny.

Bibliografia

Arrow J. K. (1963), Uncertainty and the welfare economics of medical care, „The American Economic Review”, No. 53, s. 941‒973.

Arrow J. K. (1979), Eseje z teorii ryzyka, PWN, Warszawa.

Baylon Ch., Mignot X. (2008), Komunikacja, Wydawnictwo FLAIR, Kraków.

Czerwiński A. (2013), Kreatywny NFZ, „Gazeta Wyborcza”, 01.02.2008, nr 27, s. 4.

Dobska M., Rogoziński K. (2008), Podstawy zarządzania zakładem opieki zdrowotnej, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa.

Fedorowski J. (2002), Zintegrowana opieka zdrowotna i system opieki zdrowotnej w USA, [w:] J. Fedorowski, R. Niżankowski, Ekonomia medycyny, Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa, s. 65‒76.

Freidson E. (2004), Professionalism. The Third Logic, Polity Press, Chicago.

Gałuszka M. (2010), Modernizacja systemu opieki zdrowotnej w Polsce a problem komercjalizacji szpitali przez samorządy terytorialne, [w:] M. Gałuszka (red.), Modernizacja biomedyczna społeczeństwa a ryzyko zdrowotne, Biuro Promocji i Wydawnictw Uniwersytetu Medycznego w Łodzi, Łódź, s. 129‒157.

Gałuszka M. (2012), Nowe zjawiska w relacji lekarz ‒ pacjent w kontekście rozwoju Internetu, „Przegląd Socjologiczny”, vol. LXI, nr 2, s. 119‒154.

Gałuszka M., Legiędź-Gałuszka M. (2008), Medycyna i zdrowie w społeczeństwie ryzyka, [w:] M. Gałuszka (red.), Zdrowie i choroba w społeczeństwie ryzyka biomedycznego, Biuro Promocji i Wydawnictw Uniwersytetu Medycznego w Łodzi, Łódź, s. 54‒106.

Godelier M. (2010), Zagadka daru, Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego, Kraków.

Goodman J. C., Musgrave G. L., Herrick D. M. (2008), Jak uzdrowić służbę zdrowia. Raport o światowych systemach opieki zdrowotnej, Fijoor Publishing, Chicago‒Warszawa.

Hołówka J. (2005), Racjonowanie świadczeń medycznych czy profilowanie oferty?, „Diametros”, nr 5, s. 207‒216.

Hołub J. (2002), Strategia konkurencji jakością na rynku usług medycznych, [w:] B. Nogalski, J. M. Rybicki (red.), Nowoczesne zarządzanie zakładem opieki zdrowotnej, Wydawnictwo Dom Organizatora, Toruń, s. 113‒137.

Kokolus A., Wywiad Nowej Politologii z prof. Georgem Ritzerem, http://www.nowapolitologia.pl, 10.02.2013.

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r., DzU, nr 78, poz. 483.

Kotler P., Shalowitz J., Stevens R. J. (2011), Marketing strategiczny w opiece zdrowotnej, Oficyna a Wolters Kluwer business, Warszawa.

Levi-Strauss C. (1969), Myśl nieoswojona, PWN, Warszawa.

Mauss M. (2001), Szkic o darze. Forma i podstawa wymiany w społeczeństwach archaicznych, [w:] M. Mauss, Socjologia i antropologia, Wydawnictwo KR, Warszawa, s. 108‒168.

Morris S., Devlin N., Parkin D. (2011), Ekonomia w ochronie zdrowia, Oficyna a Wolters Kluwer business, Warszawa.

Nie dla makdonaldyzacji służby zdrowia [2010], http://www.stefczyk.info/wiadomosci/polska/nie--dla-prywatyzacji-, 19.11.2011.

Ostrowska A. (2002), Oczekiwania i realizacja wyrażanych potrzeb zdrowotnych pacjentów w świetle rozwiązań ustawowych, Uniwersyteckie Wydawnictwo Medyczne „Vesalius”, Kraków.

Payne J. (2001), Czy usługi medyczne mają być darem, czy towarem?, [w:] A. Alichniewicz, A. Szczęsna, Dylematy bioetyki, Zakład Etyki i Filozofii Medycyny Akademii Medycznej w Łodzi, Łódź, s. 227‒236.

Polak P. (2011), Nowe formy korupcji. Analiza socjologiczna sektora farmaceutycznego w Polsce, Zakład Wydawniczy Nomos, Kraków.

Popper K. R. (1977), Logika odkrycia naukowego, PWN, Warszawa.

Ritzer G. (2003), The Globalization of Nothing, SAIS Review, „ProQuest Social Science Journals”, Summer, Vol. 23, No. 2, s. 189‒200. DOI: https://doi.org/10.1353/sais.2003.0053

Ritzer G. (2009), Makdonaldyzacja społeczeństwa, Warszawskie Wydawnictwo Literackie MUZA, Warszawa.

Ritzer G. (2012), Magiczny świat konsumpcji, Warszawskie Wydawnictwo Literackie MUZA, Warszawa.

Salmon P. (2002), Psychologia w medycynie wspomaga współpracę z pacjentem i proces leczenia, Wydawnictwo Psychologiczne, Gdańsk.

Sowada Ch. (2005), Wpływ metod finansowania na zachowanie lekarzy ‒ aspekty ekonomiczne, zdrowotne i społeczne, „Zdrowie Publiczne i Zarządzanie”, vol. III, nr 1, s. 65‒79.

Stefaniak K. (2011), Władza i tożsamość w komunikacji lekarz ‒ pacjent, Oficyna Wydawnicza ATUT, Wrocławskie Wydawnictwo Oświatowe, Wrocław.

Studzińska-Pasieka K. (2009), Paradygmat profesji w doświadczeniach zawodowych lekarzy i opiniach studentów medycyny. Analiza na przykładzie łódzkiego środowiska medycznego, Uniwersytet Medyczny w Łodzi, Łódź, (rozprawa doktorska).

Szewczyk K. (2005), Zgoda i sprzeciw, „Diametros”, nr 5, s. 239‒248.

Weber M. (2002), Gospodarka i społeczeństwo, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa.

Włodarczyk C. (2003), Reformy zdrowotne uniwersalny kłopot, Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego, Kraków.

Zaborowski P. (1990), Filozofia postępowania lekarskiego, PZWL, Warszawa.