Wpływ sprawności funkcjonowania pamięci roboczej na powstawanie fałszywych wspomnień

Patrycja Maciaszek

doi:10.18778/1427-969X.19.03

Authors

Patrycja Maciaszek Uniwersytet Jagielloński, Wydział Filozoficzny, Instytut Psychologii, Zakład Psychologii Eksperymentalnej

DOI:

https://doi.org/10.18778/1427-969X.19.03

Keywords:

memory, working memory, attention, DRM paradigm, list of words related, depth of processing, resource allocation model

Abstract

The aim of this experiment was to determine how the proficiency of working memory functions (WM) influences the tendency to create false memories. The DRM paradigm (Deese, 1959; Roediger, McDermot, 1995, adapted culturally) was used to operationalize the term “false memory”. The WM functions were defined after Miyake and Shah (1999) as (1) alternating attention, (2) content updating and (3) reaction inhibition. 94 subjects were tested (students of University of Łódź, ages 19–26 (M = 20; SD = 1,735)). SWATT and MEMATT tests were used to measure the aspects of the WM and DRM related words lists were used to test the false memories creation. The results positively verified the hypothesis, that the WM’s proficiency substantially influences the amount of false memories created, as it determined the decision making strategies. The subjects with the reflexive strategy scored less false memory markers and more omission errors than those with the impulsive strategy. This result can be explained by deeper information processing in subjects who use the reflexive decision making strategies (Craik, Lockhart, 1972). Utilizing the reflexive strategy was recognized as the correct way of redistributing the WM’s resources (Kahneman, 1973). Also a regression model was created that suggested a 45.5% drop of false memory errors if the impulsive strategy was to be replaced by a more reflexive one.

References

Alberts J. W. (2010). Inhibitory Control as a Mediator of Individual Differences in Rates of False Memories in Children and Adults. Niepublikowana praca doktorska. Nowa Zelandia: University of Canterbury.

Arndt J., Reder L. M. (2003). The effect of distinctive visual information on false recognition. Journal of Memory and Language, 48, 1–15. DOI: https://doi.org/10.1016/S0749-596X(02)00518-1

Baddeley A., Kopelman D. M.,Wilson B. A. (2002). The handbook of Memory Disorders. England: John Wiley and Sons.

Baumeister R. F., Heatherton T. F., Tice D. M. (2000). Utrata kontroli. Jak i dlaczego tracimy zdolność samoregulacji. Warszawa: Państwowa Agencja Rozwiązywania Problemów Alkoholowych.

Bednarek H. (2011a). Analiza efektywności zachowania pilotów pod wpływem złudzenia fałszywego horyzontu. Studia Psychologiczne, 49 (1), 5–20. DOI: https://doi.org/10.2478/v10167-010-0029-5

Bednarek H. (2011b). Czy piloci ulegają złudzeniom percepcyjnym? Poznawcze uwarunkowania dezorientacji przestrzennej. Sopot: Gdańskie Wydawnictwo Psychologiczne.

Bednarek H., Orzechowski. J. (2004). Uwaga jako mechanizm zróżnicowania struktur poznawczych. Studia Psychologiczne, 42 (1), 125–137.

Bixter M., Daniel F. (2013). Working memory differences in illusory recollection of critical lures. Memory and Cognition, 41, 716–725. DOI: https://doi.org/10.3758/s13421-013-0293-x

Brzeziński J. (2003), Metodologia badań psychologicznych. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, s. 89–120.

Chuderska A., Chuderski A. (2009). Executive control in analogical reasoning: Beyond interference resolution. [W:] N. Taatgen, H. van Rijn (red.), Proceedings of the 31st Annual Conference of the Cognitive Science Society (s. 1758–1763). Austin: Cognitive Science Society.

Chuderski A. (2010). Samokontrola: własności, funkcje, mechanizmy i ograniczenia. Studia z Kognitywistyki i Filozofii Umysłu, 4 (1), 27–51.

Chuderski A., Nęcka E. (2004). Sprawność uwagi a inteligencja: model parametryczny w architekturze poznawczej ACT-R. Studia Psychologiczne, 42 (1), 111–124.

Collins A. M., Loftus E. F. (1975). A spreading-activation theory of semantic processing. Psychological Review, 82 (6), 407–428. DOI: https://doi.org/10.1037/0033-295X.82.6.407

Craik F. I., Lockhart R. S. (1972). Levels of processing: A framework for memory research. Journal of Verbal Learning and Verbal Behavior, 11(6), 671–684. DOI: https://doi.org/10.1016/S0022-5371(72)80001-X

Deese J. (1959). On the predictions of occurrence of particular verbal intrusions in immediate recall. Journal of Experimental Psychology, 58 (1), 17–22. DOI: https://doi.org/10.1037/h0046671

Druey M. D., Hübner R. (2008). Response inhibition under task switching: Its strength depends on the amount of task-irrelevant response activation. Psychological Research, 72, 515–527. DOI: https://doi.org/10.1007/s00426-007-0127-1

Embretson S. E. (1995). The role of working memory capacity and general control processes in intelligence. Intelligence, 20 (2), 169–189. DOI: https://doi.org/10.1016/0160-2896(95)90031-4

Franken R. E. (2005). Psychologia motywacji. Warszawa: Gdańskie Wydawnictwo Psychologiczne.

Friedman N. P., Miyake A. (2004). The relations among inhibition and interference control functions: A latent-variable analysis. Journal of Experimental Psychology: General, 133, 101–135. DOI: https://doi.org/10.1037/0096-3445.133.1.101

Gallo D. A., McDermott K. B., Roediger H. L., Percer J. M. (2001). Modality effects in false recall and false recognition. Journal of Experimental Psychology: Learning, Memory and Cognition, 27(2), 339–353. DOI: https://doi.org/10.1037/0278-7393.27.2.339

Israel L., Schacter D. L. (1997). Pictorial encoding reduces false recognition of semantic associates. Psychonomic Bulletin and Review, 4, 577–581. DOI: https://doi.org/10.3758/BF03214352

Jachinski U., Wentura D. (2002). Misleading posevent information and working memory capacity: An individual differences approach to eyewitness memory. Applied Cognitive Psychology, 16, 223–231. DOI: https://doi.org/10.1002/acp.783

Jagodzińska M. (2001). Psychologia pamięci. Warszawa: Helion.

Jakubczyk A., Wojnar M. (2009). Impulsywność – definicje, teorie i modele. Postępy Psychiatrii i Neurologii, 18 (4), 349–356.

Jodzio K. (2006). Neuropoznawcze mechanizmy działania pamięci operacyjnej. Kolokwia Psychologiczne, 14, 25–42.

Johansson M., Stenberg G. (2002). Inducting and reducting false memories: A Swedish version of the Deese-Roediger-McDermott paradigm. Scandinavian Journal of Psychology, 43, 369–383. DOI: https://doi.org/10.1111/1467-9450.00305

Juczyński Z. (2001). Narzędzia pomiaru w promocji i psychologii zdrowia. Warszawa: Pracownia Testów Psychologicznych PTP.

Kahneman D. (1973). Attention and effort. Englewood Cliffs, NJ: Prentice-Hall.

Kantner J., Lindsay D. S. (2014). Cross-situational consistency in recognition memory response bias. Psychonomic Bulletin and Review, 21, 1272–1280. DOI: https://doi.org/10.3758/s13423-014-0608-3

Lindsay D. S. (2014). Remembering. Abingdon: Taylor and Francis. DOI: https://doi.org/10.4324/9781315752808

Loftus E. F. (1975). Leading questions and the eyewitness report. Cognitive Psychology, 7, 560–572. DOI: https://doi.org/10.1016/0010-0285(75)90023-7

Loftus E. F., Hoffman H. G. (1989). Misinformation and memory: The creation of new memories. Journal of Experimental Psychology, 118 (1), 100–104. DOI: https://doi.org/10.1037/0096-3445.118.1.100

Loftus E. F., Pickrell J. E. (1995). The formation of false memories. Psychiatric Annals, 12, 720–725. DOI: https://doi.org/10.3928/0048-5713-19951201-07

Maciaszek P. (2013). Fałszywe wspomnienia: jak to się dzieje, że umysł pamięta coś, czego nie było. Przegląd Filozoficzny: Nowa Seria, 86 (2), 305–322.

Maciaszek P. (2014). Paradoks subiektywnej pewności: psychologiczne uwarunkowania powstawania błędów w zeznaniach szczerych. Kraków: VII Cracov Conference of Psychology and Law, 11–12 października.

Maciaszek P. (2015). Paradoks subiektywnej pewności… czyli dlaczego czasem warto wiedzieć mniej. Kraków: V Ogólnopolska Studencko-Doktorancka Konferencja Naukowa „Psychodebiuty”, 6–7 stycznia.

Maciuszek J. (2012). Automatyzmy i bezrefleksyjność w kontekście wpływu społecznego. Warszawa: PWN.

Mao W. B., Wang L. S., Yang Z. L. (2010). Modality effect in false recognition: Evidence from Chinese characters. International Journal of Psychology, 45 (1), 4–11. DOI: https://doi.org/10.1080/00207590902757641

Maruszewski T. (2001). Psychologia poznania. Gdańsk: Gdańskie Wydawnictwo Psychologiczne.

Maruszewski T. (2005). Pamięć autobiograficzna. Sopot: Gdańskie Wydawnictwo Psychologiczne.

McDermott K. B., Roediger H. R. (1995). Creating false memories: Remembering words not presented in lists. Journal of Experimental Psychology: Learning, Memory and Cognition, 21 (4), 803–814. DOI: https://doi.org/10.1037/0278-7393.21.4.803

Miyake A., Shah P. (red.) (1999). Models of Working Memory: Mechanisms of Active Maintenance and Executive Control. New York: Cambridge University Press. DOI: https://doi.org/10.1017/CBO9781139174909

Nęcka E., (2000). Pobudzenie intelektu. Zarys formalnej teorii inteligencji. Kraków: Universitas.

Nęcka E., Orzechowski J., Szymura B. (2008). Psychologia poznawcza. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN.

Niedźwieńska A. (2000). Fałszywe wspomnienia. Studia Psychologiczne, 38, 11–37.

Niedźwieńska A. (2004). Poznawcze mechanizmy zniekształceń w pamięci zdarzeń. Kraków: Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego.

Nosal Cz. (1990). Psychologiczne modele umysłu, Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN.

Olszewska J., Ulatowska J. (2013). Encoding strategy affects in decreasing false recall and recognition. Advances in Cognitive Psychology, 9 (1), 44–52. DOI: https://doi.org/10.5709/acp-0130-0

Orzechowski J. (2012). Magiczna liczba jeden, czyli co jeszcze zmieści się w pamięci roboczej. Kraków: Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego.

Orzechowski J., Piotrowski K., Balas K., Stetter Z. (red.) (2009). Pamięć robocza. Warszawa: Wydawnictwo SWPS Academica.

Polczyk R. (2007). Mechanizmy efektu dezinformacji w kontekście zeznań świadka naocznego. Kraków: Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego.

Schacter D. L. (2001). Siedem grzechów pamięci. Warszawa: Państwowy Instytut Wydawniczy.

Smith E. R., Engle W. R. (2011). Study modality and false recall: The influence of resource availability. Experimental Psychology, 58 (2), 117–124. DOI: https://doi.org/10.1027/1618-3169/a000076

Smith R. E., Hunt R. R. (1998). Presentation modality affects false memory. Psychonomic Buletin and Review, 5, 710–715. DOI: https://doi.org/10.3758/BF03208850

Strelau J., Doliński D. (2008). Psychologia. Podręcznik akademicki. Sopot: Gdańskie Wydawnictwo Psychologiczne.

Szymczak W. (2008). Podstawy statystyki dla psychologów. Podręcznik akademicki. Warszawa: Wydawnictwo Difin.

Śpiewak S. (2013). Rozgrzewanie uwagi – wyczerpywanie woli – uległość. Mechanizmy adaptacji umysłu do wysiłku poznawczego. Warszawa: Scholar Wydawnictwo Naukowe.

Tarnowski A. (2009). Pamięć robocza i mechanizmy kontroli ruchów oka. 300 milisekund z życia człowieka. Warszawa: Instytut Psychologii Polskiej Akademii Nauk.

Tulving E. (1985). Memory and consciousness. Canadian Psychologist, 26, 1–12. DOI: https://doi.org/10.1037/h0080017

Van Damme I., d’Ydewalle G. (2010). Confabulation versus experimentally induced false memories in Korsakoff patients. Journal of Neuropsychology, 4, 211–230. DOI: https://doi.org/10.1348/174866409X478231