Empatia i styl przywiązania w kontekście bliskich związków młodych dorosłych

Justyna Kulczyk

doi:10.18778/1427-969X.20.06

Autor

Justyna Kulczyk Uniwersytet Gdański, Wydział Nauk Społecznych, Instytut Psychologii

DOI:

https://doi.org/10.18778/1427-969X.20.06

Słowa kluczowe:

style przywiązania, empatia

Abstrakt

W niniejszym artykule opisano związek między trójwymiarowym modelem empatii a stylami przywiązania w bliskich związkach młodych dorosłych. W badaniu wzięło udział 120 osób (60 kobiet i 60 mężczyzn; 38 związków kohabitacyjnych i 22 związki małżeńskie). Uczestnicy badania wypełnili następujące kwestionariusze: Skalę Wrażliwości Empatycznej (SWE) mierzącą empatyczną troskę, osobistą przykrość i przyjmowanie perspektywy oraz Kwestionariusz Stylów Przywiązaniowych (KSP) mierzący przynależność do jednego ze stylów: bezpiecznego, lękowo-ambiwalentnego oraz unikowego. Wyniki badania wskazują istnienie związku między empatią a stylami przywiązania. Styl bezpieczny dodatnio koreluje z wymiarem przyjmowania perspektywy, styl lękowo-ambiwalentny dodatnio koreluje z wymiarem empatycznej troski i osobistej przykrości, a styl unikowy koreluje dodatnio z osobistą przykrością i ujemnie koreluje z przyjmowaniem perspektywy. Badania wykazały następujące różnice płciowe: wyższe wyniki w wymiarach empatycznej troski i osobistej przykrości osiągnęły kobiety aniżeli mężczyźni. Nie stwierdzono różnic płciowychw przejawianych stylach przywiązaniowych. Ponadto rodzaj związku (małżeństwo vs. kohabitacja) różnicował wyniki w stylu lękowo-ambiwalentnym oraz w wymiarze osobistej przykrości, w których kohabitanci uzyskali wyższe wyniki.

Bibliografia

Ainsworth M. D. S. (1977). Infant Development and Mother-infant Interaction Among Ganda and American Families. [W:] P. H. Leiderman, S. R. Tulkin, A. Rosenfi eld (red.), Culture and Infancy (s. 119–149). New York: Academic Press.

Baron-Cohen S. (2014). Teoria zła. O empatii i genezie okrucieństwa. Sopot: Smak Słowa.

Bowlby J. (2007). Przywiązanie. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN.

Braun-Gałkowska M. (1992). Psychologiczna analiza systemów rodzinnych osób zadowolonych i niezadowolonych z małżeństwa. Lublin: Towarzystwo Naukowe Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego.

Braun-Gałkowska M. (2003). Miłość aktywna. Psychiczne uwarunkowania powodzenia małżeństwa. Warszawa: Instytut Wydawniczy PAX.

Batson C. D. (1991). The Altruism Question: Toward a Social – Psychological Answer. Hillsdale: Lawrence Erlbaum Associates.

Chechliński W. (1981). Kohabitacja – nowe zjawisko życia rodzinnego. [W:] M. Ziemska, A. Kwak (red.), Funkcjonowanie rodziny a problemy profi laktyki społecznej i resocjalizacji. Warszawa: Wydawnictwo Uniwersytetu Warszawskiego.

Cross S. E., Markus H. R. (2004). Płeć w myśleniu, przekonaniach i działaniu: podejście poznawcze (s. 48–80). [W:] B. Wojciszke (red.), Kobiety i mężczyźni: odmienne spojrzenia na różnice. Gdańsk: Gdańskie Wydawnictwo Psychologiczne.

Czerniakowska M. (2002). Empatia a system wartości. Przegląd Psychologiczny, 45 (1), 7–18.

Davis M. H. (1980). A multidimensional approach to individual diff erences in empathy. JSAS Catalog of S lected Documents in Psychology, 10 (85).

Davis M. H. (1983). Measuring individual diff erences in empathy: Evidence for a multidimensional approach. Journal of Personality and Social Psychology, 44 (1), 113–126.

Davis M. H. (1999). Empatia. O umiejętności współodczuwania. Gdańsk: Gdańskie Wydawnictwo Psychologiczne.

Davis M. H., Oathout H. A. (1987). Maintenance of satisfaction in romantic relationships: empathy and relational competence. Journal of Personality and Social Psychology, 53, 397–410.

Dymond R. F. (1949). A scale for the measurement of empathic ability. Journal of Consulting Psychology, 13, 127–133.

Dymond R. F. (1948). A preliminary investigation of the relation of insight and empathy. Journal of Consulting Psychology, 12, 228–233.

Eisenberg N., Fabes R. A. (1992). Emotion, regulation, and the development of social competence. [W:] M. S. Clark (red.), Review of Personality and Social Psychology: Emotion and Social Behaviour (t. 14, s. 119–150). Newbury Park: Sage.

Eisenberg N., Lennon R. (1983). Sex diff erences in empathy and related capacities. Psychological Bulletin, 94, 100–131.

Feldman R., Greenbaum, C. W., Yirmiya N. (1999). Mother–infant aff ect synchrony as an antecedent of the emergence of self-control. Developmental Psychology, 35, 223–231.

Gruba E. (2000). Wczesna dorosłość. [W:] B. Harwas-Napierała, J. Trempała (red.), Psychologia rozwoju człowieka (t. 2, s. 202–233). Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN.

Hazan C., Shaver P. R. (1994). Attachment as an Organizational Framework for Research on Close Relationships. Psychological Inquiry, 5, 1–22.

Janicka I. (2006). Kohabitacja a małżeństwo w perspektywie psychologicznej. Studium porównawcze. Łódź: Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego.

Janicka I. (2008). Stosunki partnerskie w związkach niemałżeńskich. Przegląd Psychologiczny, 51(1), 37–53.

Janicka I., Niebrzydowski L. (1994). Psychologia małżeństwa, Zafascynowanie partnerem. Otwartość. Empatia. Miłość. Seks. Łódź: Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego.

Józefik B., Iniewicz G. (red.). (2008). Koncepcja przywiązania. Od teorii do praktyki klinicznej. Kraków: Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego.

Kaźmierczak M. (2008). Oblicza empatii w relacjach małżeńskich. Perspektywa psychologiczna. Gdańsk: Wydawnictwo Uniwersytetu Gdańskiego.

Kaźmierczak M., Plopa M. (2006). Style przywiązaniowe a jakość komunikacji w małżeństwie. Psychologia Rozwojowa, 4, 115–126.

Kaźmierczak M., Plopa M., Retowski S. (2007). Skala wrażliwości empatycznej. Przegląd Psychologiczny, 50(1), 9–24.

Kestenbaum R., Farber, E. A., Sroufe L. A. (1989). Individual diff erences in empathy among preschoolers: Relation to attachment history. New Directions for Child and Adolescent Development, (44), 51–64.

Kwak A. (2005). Rodzina w dobie przemian. Małżeństwo i kohabitacja. Warszawa: Wydawnictwo Akademickie „Żak”.

Liberska H., Suwalska D. (2011). Styl przywiązania a relacje partnerskie we wczesnej dorosłości. Psychologia Rozwojowa, 16 (1), 25–39.

Long E. C., Andrews D. W. (1990). Perspective taking as a predictor of marital adjustment. Journal of Personality and Social Psychology, 59, 126–131.

Miculincer M. (1998). Attachment Working Models and the Sense of Trust: An Exploration of Interaction Goals and Aff ect Regulation. Journal of Personality and Social Psychology, 74 (5), 1209–1224.

Pastwa-Wojciechowska B., Kaźmierczak M., Błażek M. (2015). Empatia a postawy wobec przemocy – doniesienia z badań. Folia Psychologica, 19, 141–153.

Plopa M. (2003). Intymność a „jej” i „jego” satysfakcja ze związku małżeńskiego. [W:] I. Janicka, T. Rostowska (red.), Psychologia w służbie rodziny (s. 32–44). Łódź: Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego.

Plopa M. (2016). Więzi w małżeństwie i rodzinie. Metody badań. Kraków: Ofi cyna Wydawnicza Impuls.

Rembowski J. (1989). Empatia. Warszawa: PWN.

Rostowski J. (1987). Zarys psychologii małżeństwa. Warszawa: PWN.

Rostowski J. (2003). Style przywiązania a kształtowanie się związków interpersonalnych w rodzinie. [W:] I. Janicka, T. Rostowska (red.), Psychologia w służbie rodziny (s. 19–31). Łódź: Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego.

Rostowski J., Rostowska T. (2014). Małżeństwo i miłość. Kontekst psychologiczny i neuropsychologiczny. Warszawa: Wydawnictwo Difi n.

Sternberg R. J. (1986). A triangular theory of love. Psychological Review, 93 (2), 119–135.

Sternberg R .J. (1997). Construct validation of a triangular love scale. European Journal of Social Psychology, 27 (3), 313–335.

Sternberg R .J. (2001). Empirical tests of aspects of a theory of love as a story. European Journal of Personality, 15, 199–218.

Tarabulsy G. M., Tessier R., Gagnon J., Pieche C. (1996). Attachment classifi cation and infant responsiveness during interactions. Infant Behaviour and Developments, 19, 131–143.

Thomson E., Colelle U. (1992). Cohabitation and Marital Stability: Quality or Commitment. Journal of Merriage and the Family, 54, 259–268.

Waters E., Wippman J., Sroufe L. A. (1979). Attachment, Positive Aff ect, and Competence in the Peer Group: Two Studies in Construct Validation. Child Development, 50 (3), 821–829.

Wojciszke B. (2004). Człowiek wśród ludzi. Zarys psychologii społecznej. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe „Scholar”.

Wojciszke B. (2014). Psychologia miłości. Gdańsk: Gdańskie Wydawnictwo Psychologiczne.