Cechy pracy a zadowolenie z pracy

Mateusz Hauk

doi:10.18778/1427-969X.22.02

Autor

Mateusz Hauk Uniwersytet Łódzki, Wydział Nauk o Wychowaniu, Instytut Psychologii, Zakład Psychologii Biznesu i Doradztwa Kariery

DOI:

https://doi.org/10.18778/1427-969X.22.02

Słowa kluczowe:

cechy pracy, zadowolenie z pracy, satysfakcja z pracy, projektowanie pracy

Abstrakt

Celem badań własnych była analiza relacji pomiędzy cechami pracy a zadowoleniem z pracy. Punktem wyjścia do analizy powyższego problemu była Koncepcja Właściwości Pracy Hackmana i Oldhama (1980), a także liczne badania weryfikacyjne, wskazujące na potrzebę rozpatrywania cech pracy w trzech grupach, odpowiednio: motywacyjnych, społecznych i kontekstowych. W badaniach wzięło udział 375 osób, w wieku od 19 do 64 lat, reprezentujących zawody zróżnicowane branżowo.

Otrzymane wyniki wskazały, iż najsilniejszy związek z zadowoleniem pracowników mają tzw. cechy społeczne. Jednocześnie procent wariancji zadowolenia z pracy wyjaśniany przez cechy pracy okazał się znikomy, co wskazuje na potrzebę dalszej eksploracji czynników związanych z zadowoleniem z pracy, przy uwzględnieniu bardziej zaawansowanych modeli i większego zestawu zmiennych.

Bibliografia

Argyle M. (2005). Przyczyny i korelaty szczęścia. W: J. Czapiński (red.), Psychologia pozytywna. Nauka o szczęściu, zdrowiu, sile i cnotach człowieka (163–203). Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN.

Aronson E., Wilson T. D., Akert R. M. (2006). Psychologia społeczna. Warszawa: Wydawnictwo Zysk i S-ka.

Blikle A. C. (2016). Doktryna jakości. Rzecz o turkusowej samoorganizacji. Warszawa: Andrzej Blikle.

Brief A. P. (1998). Attitudes in and around organizations. Thousand Oaks: SAGE.

Brief A. P., Weiss H. M. (2002). Organizational behavior: Affect in the Workplace. Annual Review of Psychology, 53, 279–307.

Campion M. A. (1988). Interdisciplinary approaches to job design: A constructive replication with extensions. Journal of Applied Psychology, 73(3), 467–481.

Campion M. A., Thayer P. W. (1985). Development and field evaluation of an interdisciplinary measure of job design. Journal of Applied Psychology, 70(1), 29–43.

Crites S. L., Fabrigar L. R., Petty R. E. (1994). Measuring the affective and cognitive properties of attitudes: Conceptual and methodological issues. Personality and Social Psychology Bulletin, 20, 619–634.

Dawis R. V., Lofquist L. H, Weiss D. J. (1968). A theory of work adjustment (a revision). Minnesota Studies in Vocational Rehabilitation, 23.

Furnham A. (2000). Work in 2020. Prognostications about the world of work 20 years into the millennium. Journal of Managerial Psychology, 15(3), 242–254.

Furnham A. (2005). The psychology of behavior at work: The individual in the organization. Hove and New York: Psychology Press.

Gonera K., Olszak-Dyk E. (2016). Świadome zarządzanie marką pracodawcy – studium przypadku. Prace Naukowe Uniwersytetu Ekonomicznego we Wrocławiu, 419, 43–55.

Grand J. A., Braun M. T., Kuljanin G., Kozlowski S. W. J., Chao G. T. (2016). The dynamics of team cognition: A process-oriented theory of knowledge emergence in teams. Journal of Applied Psychology, 101, 1353–1385.

Hackman R. J., Oldham G. R. (1975). Development of the job diagnostic survey. Journal of Applied Psychology, 60(2), 159–170.

Hackman R. J., Oldham G. R. (1980). Work design. Massachusetts–Menlo Park, CA–London– Amsterdam–Don Mills, Ontario–Sydney: Addison – Wesley Publishing Company Reading.

Hauk M. (2007). Reaktywność a wybór zawodu. Niepublikowana praca magisterska. Łódź: Uniwersytet Łódzki.

Hauk M. (2014). Kwestionariusz Cech Pracy – opracowanie polskiej wersji narzędzia do badania cech pracy i środowiska zawodowego. Wstępne wyniki badań. Acta Universitatis Lodziensis. Folia Psychologica, 18, 129–145.

Herzberg F., Mausner B., Snyderman B. B. (1959). The motivation to work. New York: Wiley and Sons.

Holland J. L. (1997). Making vocational choices: A theory of vocational personalities and work environment. Odessa: Psychological Assessment Resources.

Humphrey S. E., Nahrgang J. D., Morgeson F. P. (2007). Integrating motivational, social, and contextual work design features: A meta-analytic summary and theoretical extension of the work design literature. Journal of Applied Psychology, 92(5), 1332–1356.

Iroson G. H, Smith P. C., Brannick M. T., Gibson W. M., Paul K. B. (1989). Constitution of a Job in General Scale: A comparison of global, composite and specific measures. Journal of Applied Psychology, 74, 193–200.

Jaros R. (2009). Nastrój wywoływany przez pracę i jej składniki. Rozprawa doktorska. Bydgoszcz: Uniwersytet Kazimierza Wielkiego w Bydgoszczy.

Jonze J., East H. (2013). Employer branding in human resources management. The importance of recruiting and retaining employees, www.diva-portal.org [dostęp 2.03.2016].

Judge T. A., Bono J. E. (2001). Relationship of core self-evaluations traits – self-esteem, generalized self-efficacy, locus of control, and emotional stability – with job satisfaction and job performance: A meta-analysis. Journal of Applied Psychology, 86(1), 80–92.

Judge T. A., Heller D., Mount M. (2002). Five-factor model of personality and job satisfaction: A meta-analysis. Journal of Applied Psychology, 87, 530–541.

Kozłowski M. (2013). Employer branding. Budowanie wizerunku pracodawcy krok po kroku. Warszawa: Oficyna Wolters Kluwer business.

Krasnowa A. (2016). Derekrutacja a budowanie marki pracodawcy. Prace Naukowe Uniwersytetu Ekonomicznego we Wrocławiu, 430, 185–194.

Kunin T. (1955). The construction of new type of attitude measure. Personnel Psychology, 8, 65–77.

Laloux F. (2015). Pracować inaczej. Nowatorski model organizacji inspirowany kolejnym etapem rozwoju ludzkiej świadomości. Warszawa: Studio Emka.

Lipińska-Grobelny A. (2013). Pracownik portfolio – analiza współczesnej wieloetatowości. Organizacja i Kierowanie, 2(155), 133–143.

Lipińska-Grobelny A. (2016). Wielopraca a zadowolenie z różnych sfer życia – analiza różnic płciowych, zawodowych i wiekowych. Medycyna Pracy, 67(3), 385–395.

Locke E. A. (1976). The nature and causes of job satisfaction. W: M. D. Dunnette (ed.), Handbook of industrial and organizational psychology (1297–1349). Chicago: Rand McNally.

Morgeson F. P., Humphrey S. E. (2006). The Work Design Questionnaire (WDQ): Developing and validating a comprehensive measure for assessing job design and the nature of work. Journal of Applied Psychology, 91(6), 1321–1339.

Oldham G. R., Hackman R. J. (1981). Relationships between organizational structure and employee reactions: Comparing alternative frameworks. Administrative Science Quarterly, 26(1), 66–83.

Oldham G. R., Hackman R. J. (2010). Not what it was and not what it will be: The future of job design research. Journal of Organizational Behavior, 31(2/3), 463–479.

Parker S. K., Wall T. D., Cordery J. L. (2001). Future work design research and practice: Towards an elaborated model of work design. Journal of Occupational & Organizational Psychology, 74(4), 413–440.

Patterson F. (2001). Developments in work psychology: Emerging issues and future trends. Journal of Occupational & Organizational Psychology, 74, 381–390.

Ratajczak Z. (2006). Psychologiczne aspekty funkcjonowania współczesnych organizacji. W: Z. Ratajczak, A. Bańka, E. Turska (red.), Współczesna psychologia pracy i organizacji. Katowice: Wydawnictwo Uniwersytetu Śląskiego.

Ratajczak Z. (2007). Psychologia pracy i organizacji. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN.

Roznowski M., Hulin C. (1992). The scientific merit of valid measures of general constructs with special reference to job satisfaction and job withdrawal. W: C. J. Cranny, P. C. Smith, E. F. Stone (eds.), Job satisfaction (123–163). New York: Lexington Books.

Salas E., Chen G., Kozlowski S. W. J. (2017). A century of progress in industrial and organizational psychology: Discoveries and the next century. Journal of Applied Psychology, 102(3), 589–598.

Scarpello V., Campbell J. P. (1983). Job satisfaction: Are all the parts there? Personnel Psychology, 36, 577–600.

Schultz D. P., Schultz S. E. (2002). Psychologia a wyzwania dzisiejszej pracy. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN.

Szymańska A., Kupczyk T., Kubicka J. (2016). Definiowanie pojęcia employer branding przez pracowników przedsiębiorstw wyzwaniem dla Human Resources Management. Prace Naukowe Uniwersytetu Ekonomicznego we Wrocławiu, 429, 280–289.

Wingerden J. Van, Derks D., Bakker A. B. (2015). The impact of personal resources and job crafting interventions on work engagement and performance. Human Resource Management, 56(1), 51–67.

Wojtaszczyk K. (2012). Employer branding czyli zarządzanie marką pracodawcy. Uwarunkowania, procesy, pomiar. Łódź: Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego.

Wrzesniewski A., Dutton J. E. (2001). Crafting a job: As active employees revisioning crafters of their work. The Academy of Management Review, 26(2), 179–201.

Zalewska A. (2001). Arkusz Opisu Pracy O. Neubergera i M. Allerbeck – adaptacja do warunków polskich. Studia Psychologiczne, 39, 197–217.

Zalewska A. (2003a). Dwa światy – emocjonalne i poznawcze oceny jakości życia i ich uwarunkowania u osób o niskiej i wysokiej reaktywności. Warszawa: Wydawnictwo Szkoły Wyższej Psychologii Społecznej ACADEMICA.

Zalewska A. (2003b). „Skala Satysfakcji z Pracy” – pomiar poznawczego aspektu zadowolenia z pracy. Acta Universitatis Lodziensis. Folia Psychologica, 7, 49–61.

Zalewska A. (2004). Reaktywność i system wartościowania a zadowolenie z pracy w nowym miejscu pracy. W: H. Skłodowski (red.), Psychologia w zarządzaniu – dydaktyka, badania, sukcesy (397–413). Łódź: Społeczna Wyższa Szkoła Przedsiębiorczości i Zarządzania.

Zalewska A. (2009). Wiek, płeć i stanowisko pracy a zadowolenie z pracy. Psychologia Jakości Życia, 8(1), 1–20.