Ewolucja form pracy i zmiany na rynku pracy a wynikające z nich zadania dla psychologów
DOI:
https://doi.org/10.18778/1427-969X.14.06Słowa kluczowe:
alternative work arrangements, work changes, evolution of work arrangements, emerging adulthood, career indecisivness, knowledge management, cultural intelligence, psychological contracts in organizations, telework, flexibility, career counselingAbstrakt
The aim of this article is to describe the changes on the job market that have been taking place recently (especially the increasing number and growth of popularity of alternative work arrangements, such as: part time employment, contingent employment, flextime, compressed work weeks and teleworking), and their consequences. Working with nonstandard work arrangements have a great impact on employees (e.g. increasing flexibility connected with work-family interference, workaholism, problems with creating self-concept in the field of work) and employers as well (work decentralization, the growth of popularity of team working, the need to manage the information, the diversity in the organization etc.). In the result there is a strong need to verify and extend the tasks of industrial and organizational psychology and the practice of applied psychologists. This article outlines new demands from the job market and new tasks for the work psychologists.
Bibliografia
Armstrong-Stassen M. (1998), Alternative Work Arrangements: Meeting the Challenges, „Canadian Psychology”, 39, 1–2 DOI: https://doi.org/10.1037/h0086799
Arnett, J. J. (2000), Emerging Adulthood. A theory of Development From the Late Teens Through the Twenties, „American Psychologist”, 55, 5, 469–480. DOI: https://doi.org/10.1037/0003-066X.55.5.469
Arnett J. J. (2002), The Psychology of Globalization, „American Psychologist”, 57, 10, 774–783 DOI: https://doi.org/10.1037/0003-066X.57.10.774
Aronson E., Wilson T. D., Akert R. M. (1997), Psychologia Społeczna. Serce i umysł, Wydawnictwo Zysk i S-ka, Poznań
Bailey D. E., Kurland N. B. (2002), A review of telework research: findings, new directions, and lessons for the study of modern work, „Journal of Organizational Behaviour”, 23, 383–400 DOI: https://doi.org/10.1002/job.144
Baltes B. B., Briggs T. E., Huff J. W., Wright J. A. (1999), Flexible and Compressed Workweek Schedules: A MetaAnalysis of Their Effects on Work-Related Criteria, „Journal of Applied Psychology”, 84, 4, 496–513 DOI: https://doi.org/10.1037/0021-9010.84.4.496
Bańka A. (2007), Globalizacja pracy i kariery a procesy identyfikacji społecznej i indywidualnej, [w:] M. Górnik-Durose, B. Kożusznik (red.), Perspektywy Psychologii Pracy, Wydawnictwo Uniwersytetu Śląskiego, Katowice, 53–81
Chudzicka-Czupała A. (2007), Nowe zadania dla psychologa pracy wobec przemian społeczno-kulturowych w środowisku pracy, [w:] M. Górnik-Durose, B. Kożusznik (red.), Perspektywy Psychologii Pracy, Wydawnictwo Uniwersytetu Śląskiego, Katowice, 304–322
Chirkowska-Smolak T. (2007), Rozwijanie kompetencji jako proaktywny sposób radzenia sobie z przemianami współczesnej pracy, [w:] M. Strykowska (red.), Funkcjonalne i dysfunkcjonalne zjawiska organizacji, Wydawnictwo Naukowe UAM, Poznań
De Cuyper N., De Witte H. (2006), Autonomy and Workload Among Temporary Workers: Their Effects on Job Satisfaction, Organizational Commitment, Life Satisfaction, and Self-Rated Performance, "International Journal of Stress Management”, 13, 4, 441–459 DOI: https://doi.org/10.1037/1072-5245.13.4.441
De Bell C. (2006), What All Applied Psychologists Should Know About Work, „Professional Psychology: Research and Practice”, 37, 4, 325–333 DOI: https://doi.org/10.1037/0735-7028.37.4.325
Dobrowolska M. (2007), Alternatywne formy zatrudnienia, [w:] M. Górnik-Durose, B. Kożusznik (red.), Perspektywy Psychologii Pracy, Wydawnictwo Uniwersytetu Śląskiego, Katowice, 165–182
ECaTT Final Raport (2000), Benchmarking Progress on new ways of working and new form of business cross Europe, Internet: http://www.ecatt.com/
Frąszczak A. (2002), Pracoholizm. Dynamika zmian w funkcjonowaniu współczesnych organizacji, [w:] M. Strykowska (red.), Współczesne organizacje – wyzwania i zagrożenia. Perspektywa Psychologiczna, Wydawnictwo Fundacji Humaniora, Poznań, 211–255
Frese M. (2007), Zmiany charakteru pracy, [w:] N. Chmiel (red.), Psychologia pracy i organizacji, Gdańskie Wydawnictwo Psychologiczne, Gdańsk, 459–475
Furnham A. (2000), Work in 2020. Prognostications about the world of work 20 years into the millennium, „Journal of Managerial Psychology”, 15, 3, 242–254 DOI: https://doi.org/10.1108/EUM0000000005321
Furnham A. (2005), The psychology of behavior at work: the individual in the organization, Psychology Press, Hove and New York
Gajendran R. S., Harrison D. A. (2007), The Good, the Bad, and the Unknown About Telecommuting: Meta-Analysis of Psychological Mediators and Individual Consequences, „Journal of Applied Psychology”, 92, 6, 1524–1541 DOI: https://doi.org/10.1037/0021-9010.92.6.1524
Golińska L. (2008), Pracoholizm, uzależnienie czy pasja?, Wydawnictwo Difin, Warszawa
Górnik-Durose M. (2007), Praca w wielokulturowym otoczeniu, [w:] M. Górnik-Durose, B. Kożusznik (red.), Perspektywy Psychologii Pracy, Wydawnictwo Uniwersytetu Śląskiego, Katowice, 103–122
Goszczyńska M. (2007), Wyzwania i zagrożenia dla polskiego rynku pracy u progu XXI wieku, [w:] M. Górnik-Durose, B.Kożusznik (red.), Perspektywy Psychologii Pracy, Wydawnictwo Uniwersytetu Śląskiego, Katowice, 27–52
Guichard J., Huteau M. (2005), Psychologia orientacji i poradnictwa zawodowego, Oficyna Wydawnicza „Impuls”, Kraków
Hampden-Turner Ch., Trompenaars F. (2006), Cultural Intelligence: Is Such a Capacity Credible?, „Group & Organization Management”, 31 (1), 56–63 DOI: https://doi.org/10.1177/1059601105276942
Hauk M. (2008), Telepraca – ujęcie definicyjne, poruszane problemy i zalecenia na przyszłość, Acta Universitatis Lodziensis, Folia Psychologica, 12, 3–21
Hornung S., Glaser J., Rousseau D. M. (2008), Creating Flexible Work Arrangements Through Idiosyncratic Deals, „Journal of Applied Psychology”, 93, 3, 655–664 DOI: https://doi.org/10.1037/0021-9010.93.3.655
Huws U., Korte W. B., Robinson S. (1990), Telework. Towards the Elusive Office, John Wiley&Sons, Chichester–New York–Brisbane–Toronto–Singapure
Jachnis A. (2008), Psychologia organizacji. Kluczowe zagadnienia, Wydawnictwo Difin, Warszawa
Janiec M., Czerwiak T., Kreft W., Piontek R. (2006), Prowadzenie działalności biznesowej z zastosowaniem telepracy – poradnik, Polska Agencja Rozwoju Przedsiębiorczości, Warszawa
Kirk J., Belovics R. (2006), Making e-working work, „Journal of Employment Counsseling”, 43, 39–46 DOI: https://doi.org/10.1002/j.2161-1920.2006.tb00004.x
Kopeć J., Piwowarczyk J. (2004), Outplacement w procesie racjonalizacji zatrudnienia w firmie. Pomocnicze materiały dydaktyczne, Wydawnictwo Akademii Ekonomicznej, Kraków
Kożusznik B. (2007), Zespół pracowniczy wobec wyzwań nowych modeli organizacji, [w:] M. Górnik-Durose, B. Kożusznik (red.), Perspektywy Psychologii Pracy, Wydawnictwo Uniwersytetu Śląskiego, Katowice, 123–142
Kurkus-Rozowska B., Konarska M. (2002), Telepraca – szanse, korzyści, uciążliwości, Centralny Instytut Ochrony Pracy, „Bezpieczeństwo Pracy”, 5, 21–25
Makin P.J., Cooper C.L., Cox Ch. (2000), Organizacje a kontrakt psychologiczny: zarządzanie ludźmi w pracy, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa
Makselon B. (2007), Zarządzanie wiedzą w organizacji, [w:] M. Górnik-Durose, B. Kożusznik (red.), Perspektywy Psychologii Pracy, Wydawnictwo Uniwersytetu Śląskiego, Katowice, 143–164
Najmiec A., Kurkus-Rozowska B. (2007), Telepraca – lepiej w domu, czy w biurze?, Centralny Instytut Ochrony Pracy, „Bezpieczeństwo Pracy”, nr 3, s. 6–7.
Nilles J. M. (2003), Telepraca. Strategie kierowania wirtualną załogą,Warszawa, Wydawnictwo Naukowo-Techniczne.
Parker S.K., Chmiel N., Wall T. D. (1997), Work Characteristics and Employee Well –Being Within a Context of Strategic Downsizing, „Journal of Occupational Health Psychology”, 2, 4, s. 289–303 DOI: https://doi.org/10.1037/1076-8998.2.4.289
Paszkowska-Rogacz A. (2003), Psychologiczne podstawy wyboru zawodu. Przegląd koncepcji teoretycznych, Krajowy Ośrodek Wspierania Edukacji Zawodowej i Ustawicznej KOWEZIU, Warszawa
Patterson F. (2001), Developments in work psychology: Emerging issues and future trends, „Journal of Occupational & Organizational Psychology”, 74, 381–390. DOI: https://doi.org/10.1348/096317901167442
Ralston D. A., Gustafson D.J., Anthony W. P. (1985), Employees May Love Flextime, but What Does It Do to the Organization’s Productivity?, „Journal of Applied Psychology”, 70, 2, 272–279 DOI: https://doi.org/10.1037/0021-9010.70.2.272
Ratajczak Z. (2006), Psychologiczne aspekty funkcjonowania współczesnych organizacji, [w:] Z. Ratajczak, A. Bańka, E. Turska (red.), Współczesna psychologia pracy i organizacji, Wydawnictwo Uniwersytetu Śląskiego, Katowice
Ratajczak Z. (2007), Psychologia pracy i organizacji, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa
Rudnicka P. (2007), Praca a rozwój technologii informatycznych, [w:] M. Górnik-Durose, B. Kożusznik (red.), Perspektywy Psychologii Pracy, Wydawnictwo Uniwersytetu Śląskiego, Katowice, 103–119
Schultz D.P., Schultz S.E. (2002) Psychologia a wyzwania dzisiejszej pracy, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa
Strykowska M. (2002), Zawód – praca – kariera. Dynamika zmian w funkcjonowaniu współczesnych organizacji, [w:] M. Strykowska (red.), Współczesne organizacje – wyzwania i zagrożenia. Perspektywa psychologiczna, Wydawnictwo Fundacji Humaniora, Poznań, 15–34
Taskin L., Devos V. (2005), Paradoxes from the Individualization of Human Resource Management: The Case of Telework, „Journal of Business Ethics”, 62, 13–24 DOI: https://doi.org/10.1007/s10551-005-8710-0
Turska E. (2007), Nowy model pomocy doradczej w obszarze psychologii orientacji i poradnictwa zawodowego, [w:] M. Górnik-Durose, B. Kożusznik (red.), Perspektywy Psychologii Pracy, Wydawnictwo Uniwersytetu Śląskiego, Katowice, 289–303
Unsworth K. L., West M. A. (2007), Zespoły: wyzwania pracy w grupie, [w:] N. Chmiel (red.), Psychologia pracy i organizacji, Gdańskie Wydawnictwo Psychologiczne, Gdańsk, 359–380 www.telepraca.efs.pl
Pobrania
Opublikowane
Numer
Dział
Licencja
Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa – Użycie niekomercyjne – Bez utworów zależnych 4.0 Międzynarodowe.
Jak cytować
