Relacja praca–rodzina, komunikacja małżeńska i zdrowie pracowników zatrudnionych w systemie rotującym wstecz
DOI:
https://doi.org/10.18778/1427-969X.21.05Słowa kluczowe:
konflikt praca–rodzina, facylitacja praca–rodzina, komunikacja małżeńska, zdrowie psychiczne, praca zmianowaAbstrakt
Wśród pracowników zmianowych (N = 42) dużej polskiej firmy produkcyjnej przeprowadzono badania w zakresie powiązań pomiędzy relacją praca–rodzina, komunikacją małżeńską i zdrowiem psychicznym. Wykorzystano Skalę Wzajemnego Wpływu Pracy i Rodziny, Kwestionariusz Komunikacji Małżeńskiej i Partnerskiej oraz GHQ-28. Uzyskane rezultaty wskazują, że: (1) dolegliwości związane ze zdrowiem psychicznym pracowników zmianowych (objawy somatyczne, lęk i bezsenność, dysfunkcja społeczna/zaburzenia funkcjonowania, ostra depresja i ogólny stan zdrowia) mogą być w umiarkowanym stopniu powiązane z konfliktem praca–rodzina; (2) facylitacja rodzina–praca koreluje umiarkowanie z konstruktywnymi stylami komunikacji małżeńskiej (wsparcie i zaangażowanie), natomiast konflikt praca–rodzina koreluje umiarkowanie z destruktywnym stylem komunikacji w diadzie: deprecjacją. Relacja praca–rodzina wiąże się zatem w umiarkowanym stopniu z komunikacją małżeńską i zdrowiem pracowników zmianowych.
Bibliografia
Akerstedt T. (1998). Shift work and disturbed sleep/wakefulness. Sleep Medicine Reviews, 2 (2), 117–128
Åkerstedt T., Wright K. P. (2009). Sleep loss and fatigue in shift work and shift work disorder. Sleep Medicine Clinics, 4 (2), 257–271
Aryee S., Srinivas E. S., Tan H. H. (2005). Rhythms of life: Antecedents and outcomes of work–family balance in employed parents. Journal of Applied Psychology, 90 (1), 132–146
Byron K. (2005). A meta-analytic review of work–family conflict and its antecedents. Journal of Vocational Behavior, 67, 169–198
Carroll S. J., Hill E., Yorgason J. B., Larrson J. H, Sandberg J. G. (2013). Couple Communication as a Mediator Between Work–Family Conflict and Marital Satisfaction. W: Marriage and FamilyTherapy, http://hdl.lib.byu.edu/1877/etd5514 [dostęp 02.28.2013] Diskussionspapier, No. 11. Dissertations, Paper 93.
Czeisler C. A., Moore-Ede M. C., Coleman, R. H. (1982). Rotating shift work schedules that disrupt sleep are improved by applying circadian principles. Science, 30, 217(4558), 460–463
Chung F. F., Yao C. C., Wan G. H. (2005). The associations between menstrual function and life style/working conditions among nurses in Taiwan. Journal of Occupational Health, 47 (2), 149–156
De Gaudemaris R., Levant A., Ehlinger V., Herin F., Lepage B., Soulat J.-M., Sobaszek A., Kelly-Irving M., Lang T. (2011). Blood pressure and working conditions in hospital nurses and nursing assistants. The ORSOSA study. Archives of Cardiovascular Diseases, 104(2), 97–103
Demerouti E., Guert A. E., Bakker A. B., Eurema M. (2004). The impact of shift work on work–home conflict, job attitudes and health. Ergonomics, 47, 987–1002
Dmochowska H. (red.). (2015). Rocznik statystyczny pracy. Warszawa: Zakład Wydawnictw Statystycznych
Eurofound (2012). Fifth European Working Conditions Survey. Publication Office of the European Union. Luxemburg
Fenwick R., Tausig M. (2001). Scheduling stress: Family and health outcomes of shift work and schedule control. American Behavioral Scientist, 44, 1179–1198
Frone M. (2002). Work–Family Balance. W: J. C. Quick, L. E. Tetrick (eds.) (2002). Handbook of Occupational Health Psychology (s. 143–162). Washington: American Psychological Association
Gerlach R. (2014). Przemiany pracy i ich konsekwencje dla relacji praca–życie pozazawodowe. W: R. Tomaszewska-Lipiec (red.), Relacje praca–życie pozazawodowe drogą do zrównoważonegorozwoju (s. 72–93). Bydgoszcz: Wydawnictwo UKW
Gottman J. (1994). Why Marriages Succeed or Fail: And How You Can Make Yours Last. New York: Simon and Schuster
Grzesiuk L. (1994). Studia nad komunikacją interpersonalną. Warszawa: Pracownia Testów Psychologicznych Polskiego Towarzystwa Psychologicznego
Greenhaus J. H., Beutell N. J. (1985). Sources of conflict between work and family roles. Academy of Management Review, 10, 76–88
Grzywacz J., Marks N. (2000). Reconceptualizing the Work–Family Interface: An Ecological Perspective on the Correlates of Positive and Negative Spill over Between Work and Family. Journal of Occupational Health Psychology, 5 (1), 111–126
Holman A. (2001). ‘That’s just not acceptable’. Journal of Learning Disabilities, 29 (1), 3–4
Iskra-Golec I. (1998). Życie społeczne i rodzinne pracownika zmianowego. W: I. Iskra-Golec, G. Costa, S. Folkard, T. Marek, J. Pokorski, L. Smith (red.), Stres pracy zmianowej – przyczyny,skutki, strategie przeciwdziałania (s. 129–134). Kraków: Universitas
Iskra-Golec I. M., Osikowska W., Siemiginowska P., Przetacznik J. (2014). Relacja praca/rodzina, wypalenie zawodowe i zdrowie u pracujących na zmiany strażników miejskich. CzasopismoPsychologiczne, 20 (2), 281–292
Kaźmierczak M., Plopa M. (2012). Komunikacja w bliskich związkach. Teoria i metoda badania. Warszawa: VIZJA PRESS & IT
Kinnunen U., Feldt T., Geuruts S., Pulkkinen L. (2006). Types of work–family interface: Well-being correlates of negative and positive spillover between work and family. Scandinavian Journalof Psychology, 47, 149–162
Knauth P., Hornberger S. (1998). Changes from weekly backward to quicker forward rotating shift systems in the steel industry. International Journal of Industrial Ergonomics, 21, 3–4, 267–273
Kodeks pracy, Ustawa z dn. 26.06.1974 roku z późniejszymi zmianami (Dz. U. z 2016 r., poz. 1666, 2138, 2255; z 2017 r., poz. 60.962)
Lachowska B. (2008). Wzajemne oddziaływania pracy i rodziny – perspektywa konfliktu i facylitacji (raport z badań pilotażowych). W: L. Golińska, B. Dudek (red.), Rodzina i praca z perspektywywyzwań i zagrożeń (s. 431–444). Łódź: Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego
Lewandowska A., Paradowski L. (2008). Zespół jelita drażliwego – jedno schorzenie czy wiele chorób? Uwagi o ewolucji kryteriów diagnostycznych IBS. Gastroenterologia Polska, 15(1), 37–41
Lu W. Z., Gwee K. A., Ho K. Y. (2006). Functional bowel disorders in rotating shift nurses may be related to sleep disturbances. European Journal of Gastroenterology and Hepatology, 18 (6), 623–627
Makowska Z., Merecz D. (2001). Ocena Zdrowia Psychicznego na podstawie badań Kwestionariuszami Davida Goldberga. Podręcznik dla użytkowników Kwestionariuszy GHQ-12 i GHQ-28.Łódź: Oficyna Wydawnicza Instytutu Medycyny Pracy im. Prof. J. Nofera
Plopa M. (2005). Więzi w małżeństwie i rodzinie. Metody badań. Kraków: Oficyna Wydawnicza Impuls
Pokorski J., Costa G. (1998). Wpływ pracy zmianowej na zdrowie. W: I. Iskra-Golec, G. Costa, S. Folkard, T. Marek, J. Pokorski, L. Smith (red.), Stres pracy zmianowej – przyczyny, skutki,strategie przeciwdziałania (s. 75–97). Kraków: Universitas
Repetti L. R. (1989). Effects of Daily Workload on Subsequent Behavior During Marital Interaction: The Roles of Social Withdrawal and Spouse Support, Journal of Personality and SocialPsychology, 57 (4), 651–659
Schokker M. C., Links T. P., Luttik M. L., Hagedoorn M. (2010). The association between regulatory focus and distress in patients with a chronic disease: The moderating role of partner support. British Journal of Health Psychology, 15 (1), 63–78
Shields M. (2002). Shift work and health. Health Reports, 13 (4), 11–33
Soldatos C. R., Dikeos D. G., Paparrigopoulos T. J. (2003). The diagnostic validity of the Athens Insomnia Scale. Journal of Psychosomatic Research, 55 (3), 263–267
Wayne J. H., Musica N., Fleeson W. (2004). Considering the role of personality in the work family experience. Journal of Vocational Behavior, 64, 108–130
Pobrania
Opublikowane
Numer
Dział
Jak cytować
