Wpływ znaku afektywnego i rodzaju słów na zapamiętywanie nowego materiału werbalnego z uwzględnieniem emocjonalności jako dyspozycji
DOI:
https://doi.org/10.18778/1427-969X.24.02Słowa kluczowe:
pamięć, język, znak afektywny słowa, słowa konkretne, słowa abstrakcyjne, uczuciowość pozytywna, uczuciowość negatywnaAbstrakt
Celem niniejszej pracy było zbadanie, czy znak afektywny i rodzaj słów wpływa na efektywność zapamiętywania nowego materiału werbalnego w odtwarzaniu bezpośrednim i odroczonym w zależności od uczuciowości rozumianej jako skłonność badanych do przeżywania pozytywnego lub negatywnego afektu. Analiza wyników wykazała, że na efektywność świadomego zapamiętywania nowego materiału werbalnego mają trwały i największy wpływ znak afektywny pseudosłów oraz moment ich odtwarzania. Zarówno w procesie przypominania, jak i rozpoznawania moment odtwarzania istotnie wpływa na poziom zapamiętywania w zależności od znaku afektywnego, natomiast niezależnie od tego, czy słowa mają znaczenie konkretne, czy abstrakcyjne. Pseudosłowa nacechowane afektywnie są lepiej pamiętane niż neutralne, a z upływem czasu słowa pozytywne są lepiej pamiętane niż negatywne. Uczuciowość badanych rozumiana jako tendencja do przeżywania pozytywnego lub negatywnego afektu nie ma izolowanego wpływu na efektywność zapamiętywania, natomiast moderuje wpływ rodzaju pseudosłów na poziom zapamiętywania, ale efekt ten nie jest trwały. Wynika z tego, że pamięć nie zależy od indywidualnych skłonności emocjonalnych.
Bibliografia
Baumaister R.F., Bratslavsky E., Finkenauer C., Vohs C.D. (2001). Bad is stronger than good. Review of General Psychology, 5(4), 323–370. DOI: https://doi.org/10.1037//1089-2680.5.4.323
Bower G.H. (1981). Mood and memory. American Psychologist, 36, 129–148. DOI: https://doi.org/10.1037//0003-066X.36.2.129
Brown J.W. (2012). Love and other emotions: On the process of feeling. New York: Karnac Press.
Brzozowski P. (2010). Skala Uczuć Pozytywnych i Negatywnych SUPIN. Polska adaptacja skali PANAS Davida Watsona i Lee Anny Clark. Warszawa: Polskie Towarzystwo Psychologiczne.
Christianson S.A., Engelberg E. (1999). Organization of emotional memories. W: T. Dalgleish, J. Power (red.), Handbook of cognition and emotion. Chichester: Wiley. DOI: https://doi.org/10.1002/0470013494.ch11
Damasio A.R. (2004). Emotions and feelings: A neurobiological perspective. W: A.S.R. Manstead, N. Frijda, A. Fischer (red.), Feeling and emotions. The Amsterdam Symposium. Cambridge: Cambridge University Press. DOI: https://doi.org/10.1017/CBO9780511806582.004
Diener E., Larsen R.J. (1984). Temporal stability and cross-situational consistency of affective, behavioral, and cognitive responses. Journal of Personality & Social Psychology, 47, 871–883. DOI: https://doi.org/10.1037//0022-3514.47.4.871
Drogosz M. (2006). Emocje jako dynamiczny aspekt poznania. W: M. Fajkowska, M. Marszał-Wiśniewska, G. Sędek (red.), Podpatrywanie myśli i uczuć. Zaburzenia i optymalizacja procesów emocjonalnych i poznawczych. Gdańsk: Gdańskie Wydawnictwo Psychologiczne.
Ebbinghaus H. (1885). Memory: A contribution to experimental psychology. New York: Columbia University.
Ellsworth P.C. (2012). Poziomy myślenia a poziomy emocji. W: P. Ekman, R.J. Davidson (red.), Natura emocji. Sopot: Gdańskie Wydawnictwo Psychologiczne.
Fiske S.T., Pavelchak M.A. (1993). Reakcje afektywne oparte na przetwarzaniu kategorialnym a rekcje afektywne oparte na przetwarzaniu analitycznym. Rozwinięcie w terminach schematów wyzwalających afekt. W: T. Maruszewski (red.), Poznanie, afekt, zachowanie. Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe.
Fox E., Russo R., Dutton K. (2002). Attentional bias for treat: Evidence for delayed disengagement from emotional faces. Cognition & Emotion, 16(3), 355–379. DOI: https://doi.org/10.1080/02699930143000527
Frijda N.H. (2007). The laws of emotion. Mahwah, New Jersey: Erlbaum.
Frijda N.H. (2012). Emocje wymagają procesów poznawczych, choćby prostych. W: P. Ekman, R.J. Davidson (red.), Natura emocji. Sopot: Gdańskie Wydawnictwo Psychologiczne.
Isen A.M., Daubman K.A. (1984). The influence of affect, cognitive processes, and social behavior. Advances in Experimental Psychology, 47, 1206–1217. DOI: https://doi.org/10.1037//0022-3514.47.6.1206
Keltner D., Oatley K., Jenkins J.M. (2021). Zrozumieć emocje. Wydanie nowe. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN.
Kolańczyk A., Fila-Jankowska A., Pawłowska-Fusiara M., Sterczyński R. (2004). Serce w rozumie. Afektywne podstawy orientacji w otoczeniu. Gdańsk: Gdańskie Wydawnictwo Psychologiczne.
Lazarus R.S. (1991). Emotion and adaptation. New York: Oxford University Press. DOI: https://doi.org/10.1093/oso/9780195069945.001.0001
LeDoux J.E. (2000). Mózg emocjonalny: Tajemnicze podstawy życia emocjonalnego. Poznań: Media Rodzina.
Maruszewski T. (2001). Psychologia poznania: Sposoby rozumienia siebie i świata. Gdańsk: Gdańskie Wydawnictwo Psychologiczne.
Maruszewski T. (2011). Czy wspomnienia bledną afektywnie? W: D. Doliński, W. Błaszczak (red.), Dynamika emocji: Teoria i praktyka. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN.
Monahan J.L., Murphy S.T., Zajonc R.B. (2000). Subliminal mere exposure: Specific, general, and diffuse effects. American Psychological Society, 11, 462–466. DOI: https://doi.org/10.1111/1467-9280.00289
Murphy Sh.T., Zajonc R.B. (1994). Afekt, poznanie i świadomość: rola afektywnych bodźców poprzedzających przy optymalnych i suboptymalnych ekspozycjach. Przegląd Psychologiczny, 37, 261–299.
Nęcka E., Orzechowski J., Szymura B. (2013). Psychologia poznawcza. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN.
Öhman A., Flykt A., Esteves F. (2001). Emotion drives attention: Detecting the snake in the grass. Journal of Experimental Psychology: General, 130(3), 466–478. DOI: https://doi.org/10.1037//0096-3445.130.3.466
Pawłowska-Fusiara M. (2004). Afekt i pamięć. W: A. Kolańczyk (red.), Serce w rozumie, czyli afektywna orientacja w otoczeniu. Gdańsk: Gdańskie Wydawnictwo Psychologiczne.
Pąchalska M., Kaczmarek B.L., Kropotov J.D. (2021). Neuropsychologia kliniczna: Od teorii do praktyki. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN.
Pratto F., John O.P. (1991). Automatic vigilance: The attention-grabbing power of negative social information. Journal of Personality & Social Psychology, 61(3), 380–391. DOI: https://doi.org/10.1037//0022-3514.61.3.380
Rösler F. (2011). Psychophysiologie der Kognition: Eine Einführung in die kognitive Neurowissenschaft. Heidelberg: Spektrum. DOI: https://doi.org/10.1007/978-3-8274-2599-7
Schwanenflugel P.J., Harnishfeger K.K., Stowe R.W. (1988). Context availability and lexical decisions for abstract and concrete words. Journal of Memory & Language, 27, 499–520. DOI: https://doi.org/10.1016/0749-596X(88)90022-8
Smith R., Lane R.D. (2016). Unconscious emotion: A cognitive neuroscientific perspective. Neuroscience & Biobehavioral Reviews, 69, 216–238. DOI: https://doi.org/10.1016/j.neubiorev.2016.08.013
Tellegen A. (1985). Structures of mood and personality and their relevance to assessing anxiety, with an emphasis on self-report. W: A.H. Tuma, J.D. Maser (red.), Anxiety and the anxiety disorder. Hillsdale, New Jersey: Erlbaum.
Thomson C.K., Bonakdarpour B., Fix S.F. (2010). Neural mechanisms of verb argument structure processing in agrammatic aphasic and healthy age-matched listeners. Journal of Cognitive Neuroscience, 22, 1993–2011. DOI: https://doi.org/10.1162/jocn.2009.21334
Tulving E. (1974). Cue-dependent forgetting. American Scientist, 62, 74–82.
Watson D. (1988). The vicissitudes of mood measurement: Effects of varying descriptors, time frames, and response formats on measures of positive and negative affect. Journal of Personality & Social Psychology, 55, 128–141. DOI: https://doi.org/10.1037//0022-3514.55.1.128
Watson D., Clark L.A. (2012). Emocje, nastroje, cechy i temperament: rozważania pojęciowe i wyniki badań. W: P. Ekman, R.J. Davidson (red.), Natura emocji. Sopot: Gdańskie Wydawnictwo Psychologiczne.
Watson D., Slack A.K. (1993). General factors of affective temperament and their relation to job satisfaction over time. Organizational Behavior & Human Decision Processes, 54, 181–202. DOI: https://doi.org/10.1006/obhd.1993.1009
Watson D., Tellegen A. (1985). Toward a consensual structure of mood. Psychological Bulletin, 98, 219–235. DOI: https://doi.org/10.1037//0033-2909.98.2.219
Watson D., Clark L.A., Tellegen A. (1988). Development and validation of brief measures of positive and negative affect: The PANAS scales. Journal of Personality and Social Psychology, 54, 1063–1070. DOI: https://doi.org/10.1037//0022-3514.54.6.1063
Wróbel, A. (2001). Czy można wierzyć zmysłom? W: R.K. Ohme, M. Jarymowicz, J. Reykowski (red.), Automatyzmy w procesach przetwarzania informacji. Warszawa: Wydawnictwo Instytutu Psychologii PAN i Szkoły Wyższej Psychologii Społecznej.
Yuille J.C., Cuttshall J.L. (1986). A case study of eyewitness memory of crime. Journal of Applied Psychology, 71, 291–301. DOI: https://doi.org/10.1037//0021-9010.71.2.291
Zajonc R.B. (1968). Attitudinal effects of mere exposure. Journal of Personality & Social Psychology, 9, 1–27. DOI: https://doi.org/10.1037/h0025848
Pobrania
Opublikowane
Wersje
- 2024-12-30 - (2)
- 2024-12-30 - (1)
Numer
Dział
Licencja
Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa – Użycie niekomercyjne – Bez utworów zależnych 4.0 Międzynarodowe.
Jak cytować
