Polowania na czarownice w XVII-wiecznej Nowej Anglii w perspektywie koncepcji kolektywnego wrzenia Émile’a Durkheima

Alicja Borowik

doi:10.18778/1506-6541.30.06

Autor

Alicja Borowik Uniwersytet Jagielloński, Szkoła Doktorska Nauk Humanistycznych

DOI:

https://doi.org/10.18778/1506-6541.30.06

Słowa kluczowe:

Émile Durkheim, kolektywne wrzenie, wyobrażenia zbiorowe, rytuały zbiorowe, Salem, czarownice, polowania na czarownice, procesy o czary

Abstrakt

Celem artykułu jest pokazanie, jak koncepcja kolektywnego wrzenia Émile’a Durkheima, kładąca nacisk na wzajemne relacje między ludzkim umysłem, ciałem i życiem społecznym, ułatwia dokonanie postulowanego przez Sebastiana Schülera zwrotu w kognitywnych badaniach nad religią. Koncepcja Durkheima została zastosowana w analizie procesów czarownic w XVII-wiecznym Salem. Artykuł kładzie szczególny nacisk na wymiar cielesny ludzkich zgromadzeń – aspekt interesujący dla współczesnych religioznawców kognitywnych nawiązujących do dorobku Durkheima i jego uczniów. Kolektywne wrzenie oraz jego elementy składowe – tj. tworzenie się zgromadzeń i zalążków spontanicznych rytuałów oraz reprezentacje zbiorowe – posłużyły do analizy fenomenu oraz udzielenia odpowiedzi na pytanie o możliwe przyczyny wydarzeń, które miały miejsce w Salem.

Pobrania

Statystyki pobrań niedostępne.

Bibliografia

Salem Witchcraft Papers, ed. P. Boyer and S. Nissenbaum, New York, 1977. Digital edition – revised, corrected, and augmented by B.C. Ray, T.S. Wood, 2018, https://salem.lib.virginia.edu/category/swp.html

Cotton Mather, To John Richards IV Coll 8; Levin/MHS (not in Mather’s hand) May 31, 1692, https://salem.lib.virginia.edu/letters/to_richards1.html

Letter of Deodat Lawson, https://salem.lib.virginia.edu/letters/lawsons_london_letter.html

Letters Written by the Reverend Cotton Mather: To John Foster, August 17, 1692, https://salem.lib.virginia.edu/letters/to_foster.html

SWP No. 125: Tituba, https://salem.lib.virginia.edu/n125.html

SWP No. 138: Abigail Williams, https://salem.lib.virginia.edu/n138.html

SWP No. 009: William Barker, Sr., https://salem.lib.virginia.edu/n9

SWP No. 025: Richard Carrier, https://salem.lib.virginia.edu/n25.html

SWP No. 008: Mary Barker, https://salem.lib.virginia.edu/n8.html

SWP No. 091: Mary Marston, https://salem.lib.virginia.edu/n91

SWP No. 094: Rebecca Nurse Executed: July 19, 1692, https://salem.lib.virginia.edu/n94.html

SWP No. 013: Bridget Bishop Executed, June 10, 1692, https://salem.lib.virginia.edu/n13.html

SWP No. 015: Mary Black, https://salem.lib.virginia.edu/n15.html

SWP No. 013: Bridget Bishop Executed, June 10, 1692, https://salem.lib.virginia.edu/n13.html

SWP No. 094: Rebecca Nurse Executed: July 19, 1692, https://salem.lib.virginia.edu/n94.html

SWP No. 075: Mary Ireson, https://salem.lib.virginia.edu/n75

SWP No. 134: Sarah Wardwell, https://salem.lib.virginia.edu/n134.html

SWP No. 094: Rebecca Nurse Executed: July 19, 1692, https://salem.lib.virginia.edu/n94.html

SWP No. 096: Mary Osgood, https://salem.lib.virginia.edu/n96.html

SWP No. 131: Martha Tyler, https://salem.lib.virginia.edu/n131.html

SWP No. 139: Sarah Wilson, Sr., https://salem.lib.virginia.edu/n139.html

SWP No. 017: Mary Bridges, Sr., https://salem.lib.virginia.edu/n17.html

SWP No. 025: Richard Carrier, https://salem.lib.virginia.edu/n25.html

Sermons of the Rev. Samuel Paris. March 27, 1692, https://salem.lib.virginia.edu/sermons/parris16920327.html

Sermons of the Rev. Samuel Paris. May 5, 1692, https://salem.lib.virginia.edu/sermons/parris16920508.html

Boyer P., Nissenbaum S., Salem Possessed. The Social Origins of Witchcraft, Cambridge 2001.

Caporael L.R., Ergotism. The Satan Loosed in Salem?, „Science” 1976, t. 192, nr 423. DOI: https://doi.org/10.1126/science.769159

Certeau M. de, The Possession at Loudun, tłum. M.B. Smith, Chicago 2000.

Collins R., Łańcuchy rytuałów interakcyjnych, tłum. K. Suwada, Kraków 2011.

Durkheim É., Elementarne formy życia religijnego. System totemiczny w Australii, tłum. A. Zadrożyńska, Warszawa 2010, s. 188.

Evans-Pritchard E.E., Czary, wyrocznie i magia u Azande. Wersja skrócona, tłum. S. Szymański, Warszawa 2008.

Harner M., The Role of Hallucinogenic Plants in European Witchcraft, [w:] Hallucinogens and Shamanism, red. M. Harner, Oxford 1972.

Harris M., Krowy, świnie, wojny i czarownice. Zagadki kultury, tłum. K. Szerer, Warszawa 1985.

Mauss M., Socjologia i antropologia, tłum. M. Król, K. Pomian, J. Szacki, Warszawa 1973.

Schjoedt U., Sørensen J., Nielbo K.L., Xygalatas D., Mitkidis P., Bulbulia J., Cognitive resource depletion in religious interactions, „Religion, Brain & Behavior” 2013, t. 3, nr 1. DOI: https://doi.org/10.1080/2153599X.2012.736714

Schüler S., Synchronized Ritual Behavior: Religion, Cognition and the Dynamics of Embodiment, „Religion and the Body. Modern Science and the Construction of Religious Meaning” 2012, t. 138. DOI: https://doi.org/10.1163/9789004225343_006

Segal R.A., Relativism and Rationality in Social Sciences, „The Journal of Religion” 1987, t. 67, nr 3. DOI: https://doi.org/10.1086/487560

Spanos N.P., Ergotism and the Salem Witch Panic: a Critical Analysis and an Alternative Conceptualization, „Journal of History of the Behavioral Sciences” 1983, t. 19, nr 4. DOI: https://doi.org/10.1002/1520-6696(198310)19:4<358::AID-JHBS2300190405>3.0.CO;2-G

Spanos N.P., Gottlieb J., Ergotism and the Salem Village Witch Trials, „Science” 1976, t. 194, nr 4272. DOI: https://doi.org/10.1126/science.795029

Szumowski W., Historia medycyny filozoficznie ujęta, Warszawa 1994.

Xygalatas D., Konvalinka I., Bulbulia J., Roepstorffi A., Quantifying collective effervescence. Heart-rate dynamics at a fire-walking ritual, „Communicative & Integrative Biology” 2011, t. 4, nr 6. DOI: https://doi.org/10.4161/cib.17609