„Gdy nie można zawrócić, trzeba iść do przodu”. Drogi życia i myśli krytycznych o polskim szkolnictwie Mikołaja Kozakiewicza

Marek Białokur; Dorota Gajda-Szczegielniak

doi:10.18778/1506-6541.30.05

Authors

Marek Białokur Uniwersytet Opolski, Wydział Nauk Społecznych Instytut Historii https://orcid.org/0000-0002-8475-033X
Dorota Gajda-Szczegielniak Akademia Nauk Stosowanych Wyższa Szkoła Zarządzania i Administracji w Opolu https://orcid.org/0000-0001-9613-5732

DOI:

https://doi.org/10.18778/1506-6541.30.05

Keywords:

Mikołaj Kozakiewicz, Contract Sejm, education reform, critique of schooling, education in PRL, Round Table, sociology of education

Abstract

The article is dedicated to the figure of Mikołaj Kozakiewicz, the Speaker of the Contract Sejm (1989–1991), whose significant role is relatively unknown, especially among younger generations. The authors aim to present his life and socio-political activity, with a focus on his critique of the education system in the Polish People’s Republic. Kozakiewicz, a sociologist and educator, advocated for educational reforms and changes in the curriculum, criticizing the system’s structure and content. The article also explores his political career, especially in the context of the Round Table negotiations and the Contract Sejm. Quoting Marco Polo, Kozakiewicz emphasized the necessity of progress and improvement despite challenging circumstances. His legacy includes dozens of books and articles addressing education, reforms, and civil rights. The article seeks to remind readers of Kozakiewicz’s contributions to education and politics.

Downloads

Download data is not yet available.

References

Kozakiewicz M., 120 tysięcy nauczycieli, „Polityka” 1963, nr 11.

Kozakiewicz M., Drogi wyjścia z kryzysu oświatowego, „Wieś Współczesna” 1981, nr 4.

Kozakiewicz M., I co dalej z 1000 szkół, „Życie Warszawy” 1965, nr 204.

Kozakiewicz M., Na to nas stać, „Życie Warszawy” 1963, nr 222.

Kozakiewicz M., Nauczycielowi należy się mieszkanie, „Głos Nauczycielski” 1951, nr 48.

Kozakiewicz M., Nauczycielskie paradoksy, „Życie Warszawy” 1965, nr 280.

Kozakiewicz M., Nie „czy” lecz „jak” oszczędzać, „Głos Nauczycielski” 1969, nr 41.

Kozakiewicz M., O inwestycje… w nauczyciela, „Tygodnik Kulturalny” 1965, nr 35.

Kozakiewicz M., O reformie kształcenia nauczycieli dyskusyjnie, „Kwartalnik Pedagogiczny” 1965, nr 3.

Kozakiewicz M., Przyczyny groźniejsze od skutków, „Głos Nauczycielski” 1963, nr 44.

Kozakiewicz M., Reforma treści nauczania też kosztuje, „Kwartalnik Pedagogiczny” 1959, nr 4.

Kozakiewicz M., Z aktualnej problematyki oświatowej, „Kwartalnik Pedagogiczny” 1962, nr 3.

Kozakiewicz M., Zmierzch liceów, „Polityka” 1965, nr 9.

Gimnazjum im. Króla Zygmunta Augusta w Wilnie. Wspomnienia wychowawców i wychowanków, red. L.J. Malinowski, Bydgoszcz 1999.

Izdebski Z., Wspomnienie o Profesorze Mikołaju Kozakiewiczu (24 grudnia 1923–22 listopada 1998), „Kwartalnik Pedagogiczny” 1997, nr 3/4.

Kisielewski T., Zapiski historyczno-polityczne z lat 1981–1991, Częstochowa 1994.

Kozakiewicz M., Byłem marszałkiem kontraktowego, Warszawa 1991.

Kozakiewicz M., Co śmiem sądzić. Wybór publicystyki z lat 1980–1985, Warszawa 1987.

Kozakiewicz M., Lata posłowania 1985–1993, „Rocznik Historyczny Muzeum Historii Polskiego Ruchu Ludowego” 1996, z. 10.

Kozakiewicz M., W cieniu bezpieki, „Dziś” 1994, nr 4.

Białokur M., Od Mikołaja Kozakiewicza do Macieja Płażyńskiego. Szkice do portretu Marszałków Sejmu w latach 1989–2011, „Annales Collegii Nobilium Opolienses” 2020, t. 9.

Gałaj D., Pisał i godził, „Przegląd Tygodniowy” 1998, z. 47.

Mikołaj Kozakiewicz umarł, „Rzeczpospolita” 1998, nr 274.

Pajka S., Mikołaj Kozakiewicz 1923–1998, „Zeszyty Naukowe Ostrołęckiego Towarzystwa Naukowego” 1998, nr 12.

Początki parlamentarnej elity. Posłowie kontraktowego sejmu, pod red. J. Wasilewskiego i W. Wesołowskiego, Warszawa 1992.

Sokala A., Wybory parlamentarne – czerwiec 1989 r., „Przegląd Sejmowy” 2009, nr 3.

Szot A., Sodalicje Mariańskie w Wilnie w okresie międzywojennym, „Soter” 2010, nr 34 (62). DOI: https://doi.org/10.7220/2335-8785.34(62).8

Trembicka K., Okrągły Stół w Polsce. Ustrój polityczny w koncepcjach Polskiej Zjednoczonej Partii Robotniczej, Zjednoczonego Stronnictwa Ludowego i Stronnictwa Demokratycznego, „Annales Universitas Mariae Curie-Skłodowska” 1999, sectio K, vol. VI, Lublin.

Uss A., Biblioteka w sidłach bezpieki. Mało znana historia działalności Mikołaja Kozakiewicza, „Wschodni Rocznik Humanistyczny” 2008, t. 5.

Uss A., Wschodnie korzenie prof. Mikołaja Kozakiewicza (1923–1998), „Podlaski Kwartalnik Kulturalny” 2008, nr 2.