O życiowym błądzeniu i poszukiwaniach własnego miejsca-w-świecie na przykładzie kobiety w średnim wieku. Studium przypadku
DOI:
https://doi.org/10.18778/2300-1690.28.09Słowa kluczowe:
fenomenologia hermeneutyczna, metoda biograficzna, miejsce egzystencjalne, życiowe błądzenieAbstrakt
Punktem wyjścia dla rozważań podjętych w artykule było zjawisko życiowego błądzenia, przejawiające się w niemożności zadomowienia się gdziekolwiek na stałe i wynikającym z tej niemożności przemieszczaniem się z miejsca na miejsce. Próbując zgłębić to zjawisko, przedmiotem uwagi uczyniono przypadek czterdziestokilkuletniej kobiety, a w poszukiwaniach badawczych zastosowano podejście inspirowane metodą biograficzną i fenomenologią hermeneutyczną. Analiza narracji biograficznej odsłoniła doświadczenia składające się na błądzenie, związane głównie z trwającym krócej lub dłużej zadomawianiem się w pewnych miejscach oraz powracającym do narratorki poczuciem egzystencjalnej bezdomności. Okazało się również, że za tymi doświadczeniami prawdopodobnie kryją się głębsze struktury, odpowiadające za to, w jaki sposób je porządkuje i nadaje im znaczenie.
Pobrania
Bibliografia
Ayaß, R. (2017). Life-World, Sub-Worlds, After-Worlds: The Various “Realness” of Multiple Realities, Human Studies, 40, 519–542. DOI: https://doi.org/10.1007/s10746-016-9380-x
Bauman, Z. (1994). Dwa szkice o moralności ponowoczesnej. Warszawa: Instytut Kultury.
Baynes, H.G. (1950). Analytical psychology and the English mind, and other papers. London: Methuen.
Bengtsson, M., Flisbäck, M. (2021). Illuminating Existential Meaning: A New Approach in the Study of Retirement, Qualitative Sociology Review, 17(1), 196–214. DOI: https://doi.org/10.18778/1733-8077.17.1.12
Bennet, K. (2011). Homeless at home in East Durham, Antipodes, 43(4), 960–985. DOI: https://doi.org/10.1111/j.1467-8330.2010.00788.x
Bentz, V.M., Marlatt, J. (eds.) (2021). Deathworlds to Lifeworlds: Collaboration with Strangers for Personal, Social and Ecological Transformation. Berlin-Boston: De Gruyter. DOI: https://doi.org/10.1515/9783110691818
Berger, V. (2020). Phenomenology of Online Spaces: Interpreting Late Modern Spatialities, Human Studies, 43, 603–626. DOI: https://doi.org/10.1007/s10746-020-09545-4
Braidotti, R. (2009). Podmioty nomadyczne. Ucieleśnienie i różnica seksualna w feminizmie współczesnym. Warszawa: Wydawnictwo Akademickie i Profesjonalne.
Burszta, W. (2015). Poszukiwanie sensu w globalnej logorei, Roczniki Kulturoznawcze, 6(1), 5–32. DOI: https://doi.org/10.18290/rkult.2015.6.1-1
Campbell, J. (2019). ‘There’s no place like home’. On dwelling and Unheimlichkeit. In: G. Brown (ed.), Psychoanalytic Thinking on the Unhoused Mind. London-New York: Routledge. DOI: https://doi.org/10.4324/9780429053580-2
Catan, L. (2011). Panic and fight: Claustro-agoraphobia in the consulting room, British Journal of Psychotherapy, 27(3), 242–257. DOI: https://doi.org/10.1111/j.1752-0118.2011.01241.x
Czyżewski, M., Rokuszewska-Pawełek, A. (2016). Analiza autobiografii Rudolfa Hössa. W: R. Dopierała, K. Waniek (red.), Biografia i wojna. Metoda biograficzna w badaniu procesów społecznych. Łódź: Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego. DOI: https://doi.org/10.18778/8088-218-8.23
Day, J. (2023). A dog called Chad: What’s the use of in-house psychodynamic consultation to think about the unhoused mind?, Psychodynamic Practice: Individuals, Groups and Organisations, 30(1), 7–18. DOI: https://doi.org/10.1080/14753634.2023.2250365
Deleuze, G., Guattari, F. (2023). Traktat o nomadologii: maszyna wojenna. W: G. Deleuze, F. Guattari, Tysiąc plateau. Warszawa: Fundacja Nowej Kultury: Bęc Zmiana, 431–522.
Dudek, W.D. (1997). Psychologia Małego Księcia (Mała Encyklopedia Psychologii Głębi), Albo, albo. Inspiracje jungowskie, 1–2, 73–85.
Frankl, V. (2016). Wola sensu. Założenia i zastosowanie logoterapii. Warszawa: Czarna Owca.
Golczyńska-Grondas, A. (2016). Chybotliwa łódź. Losy wychowanków placówek opiekuńczo-wychowawczych. Analiza socjologiczna. Łódź: Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego. DOI: https://doi.org/10.18778/8088-482-3
Hemberg, J., Nyqvist, F., Näsman, M. (2019). “Homeless in life” – loneliness experienced as existential suffering by older adults living at home: a caring science perspective, Scandinavian Journal of Caring Sciences, 33, 446–456. DOI: https://doi.org/10.1111/scs.12642
Hillman, J. (2021). The Great Mother, Her Son, Her Hero, and the Puer. In: J. Hillman, Senex & Puer (edited by G. Slater), 109–149.
Jung, C.G. (2012). Symbole przemiany. Analiza preludium do schizofrenii. Warszawa: Wydawnictwo KR.
Karkowska, M. (2018). Terapeutyczne aspekty wywiadu narracyjnego w perspektywie prowadzenia badań biograficznych, Studia Edukacyjne, 50, 107–120. DOI: https://doi.org/10.14746/se.2018.50.7
Kaźmierska, K. (2004). Wywiad narracyjny jako jedna z metod w badaniach biograficznych, Przegląd Socjologiczny, 53(1), 71–96.
Kaźmierska, K. (2016). Wywiad narracyjny – techniki i pojęcia analityczne. W: R. Dopierała, K. Waniek (red.), Biografia i wojna. Metoda biograficzna w badaniu procesów społecznych. Łódź: Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego. DOI: https://doi.org/10.18778/8088-218-8.05
Keene, H.R. (2025). Writing Myself Home: A phenomenological enquiry, Existential Analysis: Journal of the Society for Existential Analysis, 36(2), 327–339.
Kirsch, T.B. (1974). A Clinical Example of Puer Aeternus Identification, The Journal of Analytical Psychology, 19(2),151–164. DOI: https://doi.org/10.1111/j.1465-5922.1974.00151.x
Konecki, K. T. (2022). The Meaning of Contemplation for Social Qualitative Research. Applications and Examples. London-New York_ Routledge. DOI: https://doi.org/10.4324/9781003179689
Kotarba, J.A. (1984). A Synthesis: The Existential Self in Society. In: J.A. Kotarba, A. Fontana (eds.), The Existential Self in Society. Chicago: University of Chicago Press.
Kutyło, Ł. (2024). Od bycia umiejscowionym do utraty własnego miejsca w świecie, Folia Sociologica, 91, 125–142. DOI: https://doi.org/10.18778/0208-600X.91.07
Łuczaj, K. (2024). Terapeutyczny wymiar wywiadu socjologicznego: Praktyka badawcza w kontekście wyzwań etycznych, Studia socjologiczne, 252(1), 81–105. DOI: https://doi.org/10.24425/sts.2024.149317
Macheta, L. (2003). Demon południa i zafałszowanie egzystencji. O acedii starożytnego mnicha i „zbędności” inteligenta rosyjskiego XIX wieku. Kraków: Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego.
Madison, G. (2006). Existential migration, Existential Analysis: Journal of the Society for Existential Analysis, 17(2), 238–260.
Madison, G. (2016). ‘Home’ is an interaction, not a place, Existential Analysis: Journal of the Society for Existential Analysis, 27(1), 28–35.
McCarthy, L. (2018). (Re)conceptualising the boundaries between home and homelessness: the unheimlich, Housing Studies, 33(6), 960–985. DOI: https://doi.org/10.1080/02673037.2017.1408780
Michalski, K. (1998). Heidegger i filozofia współczesna. Warszawa: Państwowy Instytut Wydawniczy.
Nowacki, A. (2014). Dzieci przez matkę odrzucone. „Zbędni ludzie rewolucji” w prozie Mykoły Chwylowego, Rusycystyczne Studia Literaturoznawcze, 24, 157–168.
Palmér, L., Carlsson, G., Brunt, D., Nyström, M. (2014). Existential vulnerability can be evoked by severe difficulties with initial breastfeeding: a lifeworld hermeneutical single case study for research on complex breastfeeding phenomena, Breastfeeding Review, 22(3), 21–32.
Palmér, L., Nyström, M., Karlsson, K. (2023). Lifeworld hermeneutics: An approach and a method for research on existential issues in caring sciences, Scandinavian Journal of Caring Studies, 38(1), 434–451. DOI: https://doi.org/10.1111/scs.13201
Philips, M. (2025). The Alchemy of Narcissism: Depression, Regression, and the Lesser Coniunctio, The Journal of Analytical Psychology, 70(1), 7–28. DOI: https://doi.org/10.1111/1468-5922.13059
Rey, H. (2023). The Schizoid Mode of Being and the Space-Time Continuum (Before metaphor). In: S. Finkelstein, H. Weiss (eds.), The Claustro-Agoraphobic Dilemma in Psychoanalysis: Fear of Madness. London-New York: Routledge. DOI: https://doi.org/10.4324/9781003200284-7
Riemann, G., Schütze, F. (2012). Trajektoria jako podstawowa koncepcja teoretyczna w analizach cierpienia i bezładnych procesach społecznych. W: K. Kaźmierska (red.), Metoda biograficzna w socjologii. Kraków: Zakład Wydawniczy „Nomos”.
Rokuszewska-Pawełek, A. (2006). Wywiad narracyjny jako źródło informacji, Media, Kultura, Społeczeństwo, 1, 17–28.
Scanlon, Ch., Adlam, J. (2019). Housing un-housed minds. Complex multiple exclusion and the cycle of rejection revisited. In: G. Brown (ed.), Psychoanalytic Thinking on the Unhoused Mind. London-New York: Routledge. DOI: https://doi.org/10.4324/9780429053580-1
Schütz, A. (1985). Don Kichot i problem rzeczywistości, Literatura na świecie, 2, 269–284.
Schütz, A. (2008a). Dokonywanie wyboru projektu działania. W: A. Schütz, O wielości światów. Kraków: Zakład Wydawniczy „Nomos”.
Schütz, A. (2008b). Powracający do domu. W: A. Schütz, O wielości światów. Kraków: Zakład Wydawniczy „Nomos”.
Schütze, F. (1997). Trajektorie cierpienia jako przedmiot badań socjologii interpretatywnej, Studia Socjologiczne, 144(1), ss. 11–56.
Smith, J.A., Flowers, P., Larkin, M. (2022). Interpretative Phenomenological Analysis. Theory, Method, Research (2nd Edition). London: Sage. DOI: https://doi.org/10.1037/0000259-000
Vaneigem, R. (2004). Rewolucja życia codziennego. Gdańsk: słowo/obraz terytoria.
von Franz, M.-L. (1999). The Problem of the Puer Aeternus. Toronto: Inner City Books.
Waniek, K. (2016). Potencjały bezładu i cierpienia w biografiach młodych kobiet wchodzących w świat sztuki i medycyny, Przegląd Socjologii Jakościowej, 12(2), 114–144. DOI: https://doi.org/10.18778/1733-8069.12.2.07
Waniek, K. (2020). Ucieczka jako przyczyna mobilności Europejczyków. Socjolingwistycznie ugruntowana analiza procesów społecznych w relacjach autobiograficznych. Łódź: Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego. DOI: https://doi.org/10.18778/8220-290-8
Weiss, H. (2023). Claustro-Agoraphobia: The Impact of Concrete Thinking on the Analyst’s Internal Space. In: S. Finkelstein, H. Weiss (eds.), The Claustro-Agoraphobic Dilemma in Psychoanalysis: Fear of Madness. London-New York: Routledge. DOI: https://doi.org/10.4324/9781003200284-10
Yalom, I. D. (2023). Psychoterapia egzystencjalna. Warszawa: Czarna Owca.
Pobrania
Opublikowane
Numer
Dział
Licencja
Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa – Użycie niekomercyjne – Bez utworów zależnych 4.0 Międzynarodowe.
