Tęsknota za głębszym życiem w świecie dobrobytu. Syndrom „człowieka zbędnego”
DOI:
https://doi.org/10.18778/2300-1690.23.08Słowa kluczowe:
duchowość, kryzys egzystencjalny, poczucie sensu, późna nowoczesnośćAbstrakt
Punktem wyjścia dla rozważań podjętych w artykule stał się wewnętrzny stan, który sygnalizowali duchowi nomadzi, przejawiający się w braku sensu, dolegliwościach psychofizycznych oraz poczuciu bezsilności, apatii. Przyjmował on postać kryzysu duchowego, trwającego zazwyczaj od dłuższego czasu i przejawiającego się z różną intensywnością. Założyłem, że ten stan – nazwany przeze mnie syndromem „człowieka zbędnego” – jest zjawiskiem powszechniejszym i bardziej złożonym zarazem, a zasadniczą rolę w jego powstawaniu odgrywają procesy zachodzące w społeczeństwie. Próbując przybliżyć swoje stanowisko, odwołałem się do przypadku 42-letniej Klaudii. Jej historia pokazuje, że możliwą przyczyną syndromu jest niemożność ustosunkowania się do „świata”, w którym nacisk kładzie się na posiadanie. Osoby pragnące głębszego życia, chcące bardziej być niż mieć, czują się w nim zbędne.
Pobrania
Bibliografia
Benisz, H. (1996). O poszukiwaniu sensu życia. Od poczucia braku sensu do odkrycia wiary w nadsens, czyli odpowiedź V.E. Frankla na problemy egzystencjalne człowieka, Przegląd Filozoficzny – Nowa Seria nr 4(20), ss. 43–60.
Bey, H. (2009). Tymczasowa Strefa Autonomiczna. Kraków: Korporacja Ha!art.
Blass, R. (2009). Poza iluzją. Psychoanaliza a kwestia prawdy religijnej. W: David M. Black (red.), Psychoanaliza i religia w XXI wieku. Kraków:
Wydawnictwo WAM.
Buksik, D. (2009). Nuda, apocomia, pustka – Choroby dotykające współczesnego człowieka czy nerwica noogenna w ujęciu V.E. Frankla?, Studia Psychologica UKSW nr 9, ss. 191–199.
Bunge, G. (2007). Acedia. Duchowa depresja. Nauka duchowa Ewagriusza z Pontu o acedii. Kraków: Wydawnictwo Benedyktynów „Tyniec”.
Büssing, A., Starck, L., van Treeck, K. (2021). Experience of Spiritual Dryness and Acedia Symptoms in Seventh-Day Adventists, Journal of Religion and Health vol. 60(2), pp. 1261–1280. DOI: https://doi.org/10.1007/s10943-020-01092-7
Cyrek, O. (2013). Acedia i sposoby jej zwalczania w ujęciu Jana Klimaka, Studia Paradyskie nr 23, ss. 21–41.
Delsol, Ch. (2003). Esej o człowieku późnej nowoczesności. Kraków: Wydawnictwo „Znak”.
Delsol, Ch. (2020). Czas wyrzeczenia. Warszawa: Państwowy Instytut Wydawniczy.
Ewagriusz z Pontu (2007). Pisma ascetyczne (Tom I). Kraków: Wydawnictwo Benedyktynów „Tyniec”.
Frankl, V. E. (2018). Wola sensu. Założenia i zastosowanie logoterapii. Warszawa: Wydawnictwo „Czarna owca”.
Frankl, V.E. (2016). Człowiek w poszukiwaniu sensu. Głos nadziei z otchłani Holokaustu. Warszawa: Wydawnictwo „Czarna owca”.
Fromm, E. (2017). Mieć czy być? Poznań: Wydawnictwo „Rebis”.
Giordan, G. (2007). Spirituality: From a Religious Concept to a Sociological Theory. In: K. Flanegan, Peter C. Jupp (eds.), A Sociology of Spiritualty. New York: Routledge.
Heschel, A. (2008). Człowiek szukający Boga: szkice o modlitwie i symbolach. Kraków: Wydawnictwo „Znak”.
Jan Klimak (2019). Drabina raju. Kęty: Wydawnictwo „Marek Derewiecki”.
Jünger, E. (2018). Eumeswil. Kraków: Korporacja Ha!art.
Kutyło, Ł. (2022). Bojaźń i drżenie: doświadczenie kryzysu duchowego w procesie stawania się duchowym nomadą, Collectanea Theologica nr 3(92), ss. 221–235. DOI: https://doi.org/10.21697/ct.2022.92.3.07
Längle, A. (2003). Analiza egzystencjalna – poszukiwanie zgodny na życie, Psychoterapia nr 2(125), ss. 33–45.
Leśniewski, K. (2006). „Nie potrzebują lekarza zdrowi…”. Hezychastyczna metoda uzdrawiania człowieka. Lublin: Wydawnictwo Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego.
Luckmann, T. (1990). Shrinking Transcendence, Expanding Religion? Sociological Analysis vol. 50(2), pp. 127–138. DOI: https://doi.org/10.2307/3710810
Luckmann, T. (2006). Niewidzialna religia. Problem religii w nowoczesnym społeczeństwie. Kraków: Zakład Wydawniczy „Nomos”.
Macheta, L. (2003). Demon południa i zafałszowanie egzystencji. O acedii starożytnego mnicha i zbędności inteligenta rosyjskiego XIX wieku. Kraków: Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego.
Macheta, L. (2017). Acedia a lype w pismach
Ewagriusza z Pontu. Teo-antropologia ontologiczna, Analecta Cracoviensia nr 49, ss. 111–128.
Marcuse, H. (1998). Eros i cywilizacja. Warszawa: Wydawnictwo „Muza”.
Messer, S.B. (2002). A psychodynamic perspective on resistance in psychotherapy: vive la resistance, Journal of Clinical Psychology vol. 58(2), pp. 157–163. DOI: https://doi.org/10.1002/jclp.1139
Michalski, K. (2019). Nerwice noogenne jako cierpienie na bezsens życia w logoterapii i analizie egzystencjalnej Viktora E. Frankla, Studia z historii filozofii nr 2(10), ss. 143–171. DOI: https://doi.org/10.12775/szhf.2019.020
Nietzsche, F. (1999). To rzekł Zaratustra. Warszawa: Państwowy Instytut Wydawniczy.
Nowacki, A. (2014). Dzieci przez matkę odrzucone. „Zbędni ludzie” w prozie Mykoły Chwylowego, Rusycystyczne Studia Literaturoznawcze nr 24, ss. 157–168.
Poleszak, L. (2010). Lenistwo duchowe, Sympozjum nr 1(19), ss. 175–188.
Popielski, K. (2007). Poczucie sensu jako doświadczenie egzystencjalnie znaczące i potrzeba rozwojowa. W: M. Dudzikowa, M. Czerepniak-Walczak (red.), Wychowanie. Pojęcia – procesy – konteksty. Gdańsk: Gdańskie Wydawnictwo Psychologiczne.
Radosz, J. (2020). Лишний человек и маленький человек в русской литературе XXI века, Przegląd Rusycystyczny nr 4(172), ss. 207–217 DOI: https://doi.org/10.31261/pr.9101
Smith, J.M., Halligan C.L. (2021). Making Meaning without a Maker: Secular Consciousness through Narrative and Cultural Practice, Sociology of Religion: A Quarterly Review vol. 82(1), pp. 85–110. DOI: https://doi.org/10.1093/socrel/sraa016
Wright, K. (2009). Doświadczenia prewerbalne a intuicja sacrum. W: David M. Black (red.), Psychoanaliza i religia w XXI wieku. Kraków: Wydawnictwo WAM.
Young, J. (1994). Cognitive therapy for personality disorders: A schema-focused approach. Sarasota: Professional Resource Press.
Young, J., Klosko, J.S., Weishaar, M.E. (2013). Terapia schematów. Przewodnik praktyka. Gdańsk: Gdańskie Wydawnictwo Psychologiczne.
Pobrania
Opublikowane
Numer
Dział
Licencja
Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa – Użycie niekomercyjne – Bez utworów zależnych 4.0 Międzynarodowe.
