Władza Sądzenia
type: channel
description: Władza Sądzenia
publisher: Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego
language: pl
publication name: Władza Sądzenia
issn: 2300-1690
items: Tożsamość kryzysowa i podświadomy lęk o dalsze dobre życie. Casus kręgów żałoby ekologicznej
items: Satysfakcja z życia i złe samopoczucie psychiczne młodych Polaków w czasach niepewności
items: Astrologia jako praktyka samorozwoju jednostki oraz społeczna rama dla wspólnoty poszukujących
items: #Duchowość – ilościowa analiza przestrzeni dyskursywnej na Instagramie. Walidacja i wstępne wyniki
items: Cyfrowe formy wsparcia psychologicznego w dobie postpandemicznej: między technologią a relacją terapeutyczną
items: Lęk, oswajanie świata i religia. Analiza funkcji religijności w kontekście współczesnych zagrożeń na przykładzie Pomorza
items: Czy psychoterapia może pomóc w poszukiwaniu siebie? Perspektywa nurtu ericksonowskiego
items: Zbliżenia. O niewidzialnych więziach społecznych między żywymi a umarłymi
items: O równościową zmianę polityki edukacyjnej
items: Galeria zdjęć autorstwa Adriana Sekury
items: Wywiad z Natalią Zajączkowską, ekspertką ds. Azji Południowej i Azji Zachodniej
items: Wprowadzenie. W poszukiwaniu sensu i tożsamości: rozwój duchowy, terapia i samorozwój w perspektywie indywidualnej i społecznej
items: Oblicza osób spożywających alkohol. Obserwacja uczestnicząca ukryta w sklepie monopolowym – porównanie materiałów marketingowych z historiami i wizerunkiem faktycznych klientów
items: „Sejmflix” w doświadczeniach osób wkraczających w dorosłość. Analiza dynamiki zjawiska
items: Outsourcing przekazu medialnego z perspektywy teorii wyboru publicznego
items: Sztuka jako sposób odzyskiwania głosu. Romskość w narracji prac Małgorzaty Mirgi-Tas (analiza wystawy Wędrujące obrazy w Międzynarodowym Centrum Kultury w Krakowie)
items: Żyć sztuką? Rola instytucji i trajektorii życia prywatnego w karierach tkaczek artystycznych
items: Wolni-niewolni. Oblicza zniewolenia we współczesnej Europie
items: Minimalnie funkcjonalny obiekt graniczny (MVBO): heurystyka progu stabilności translacji w heterogenicznych sieciach współpracy
items: Wprowadzenie do tematu grup wrażliwych w miejscu pracy w kontekście straty
items: O życiowym błądzeniu i poszukiwaniach własnego miejsca-w-świecie na przykładzie kobiety w średnim wieku. Studium przypadku
items: Czy istnieje polityka naukowa państwa?
items: Wieczny Mussolini: faszyzm i populizm
items: Recenzja publikacji naukowej pt. RIVERSCAPE. Ujawniając rzeki pod redakcją Marka Domańskiego
items: Kronika Kształtowania
items: Strategie komunikacyjne Karola Nawrockiego na platformie X. Roboczy raport
items: Randki online podczas izolacji społecznej – perspektywy singli z Polski i Brazylii podczas pandemii
items: Ciało kontrolowane, ciało wyzwolone – o społecznych oczekiwaniach wobec kobiet na podstawie Siostrzeństwa świętej sauny
items: Społeczne wytwarzanie przestrzeni na przykładzie analizy szpitali psychiatrycznych w Łodzi
items: Deadline, czyli nie tylko o oswajaniu (własnej) śmiertelności

Tożsamość kryzysowa i podświadomy lęk o dalsze dobre życie. Casus kręgów żałoby ekologicznej
type: item
description: Artykuł prezentuje zjawisko tożsamości kryzysowej i emocji towarzyszących świadomości katastrofy klimatycznej. Autorka opisuje trudność w definiowaniu żałoby ekologicznej – emocjonalnej reakcji na degradację środowiska i wymieranie gatunków. Wskazuje na pokrewne pojęcia, jak solastalgię, eko-lęk czy eko-wstyd. Proponuje kręgi wsparcia jako bezpieczną przestrzeń narracji, w której można dzielić się przeżyciami i wspólnie nadawać sens stracie. Kręgi te służą normalizacji emocji, odbudowie więzi i tożsamości w obliczu współczesnych kryzysów.
subject: Articles
  topic: section
subject: żałoba ekologiczna
  topic: keywords
subject: żałoba klimatyczna
  topic: keywords
subject: tożsamość kryzysowa
  topic: keywords
subject: krąg żałoby
  topic: keywords
creator: Łucja Lange
rights: Prawa autorskie (c) 2025 https://creativecommons.org/licenses/by-nc-nd/4.0
date: 2025-12-12
publication date: 2025-12-12
starting page: 79
ending page: 92
doi: 10.18778/2300-1690.29.05

Satysfakcja z życia i złe samopoczucie psychiczne młodych Polaków w czasach niepewności
type: item
description: W ostatnich latach Europa, a w szczególności Europa Środkowa i Wschodnia, doświadczyła wydarzeń, które wywarły istotny wpływ na jej gospodarkę, rynek pracy, bezpieczeństwo, strukturę społeczną oraz zdrowie publiczne. Ciągłe zmiany pejzażu geopolitycznego i społeczno-ekonomicznego, najsilniej dotykają młodych ludzi, którzy muszą się mierzyć z ich konsekwencjami. Nie mogąc przewidzieć przyszłości, zaczynają zadawać pytania o sens życia, które są ściśle powiązane z kwestiami satysfakcji z życia i zdrowia psychicznego. Wyniki najnowszych badań potwierdzają ten trend, pokazując, że młodzi Polacy stoją w obliczu poważnych wyzwań związanych ze zdrowiem psychicznym, pomimo danych wskazujących na ich ogólną satysfakcję z życia. Celem niniejszego artykułu jest określenie, jakie czynniki mogą wpływać na satysfakcję z życia oraz złe samopoczucie psychiczne młodych Polaków. Analizy opierają się na reprezentatywnych danych dla Polski pochodzących z Europejskiego Sondażu Społecznego. W celu udzielenia odpowiedzi na pytania badawcze i weryfikacji hipotez zastosowano Ogólne Modele Liniowe dla Prób Złożonych (Complex Sample General Linear Models). Wyniki pokazują, że ogólnie, satysfakcja z życia jest powiązana z poczuciem kontroli nad własnym życiem, zdrowiem psychicznym oraz kontekstem społecznym, w którym żyją respondenci. Kontekst społeczny jest szczególnie istotny dla młodych Polaków. Chociaż znaczenie tego kontekstu jest widoczne również w przypadku złego samopoczucia psychicznego, wzorzec związku różni się od tego obserwowanego dla satysfakcji z życia. Ponadto predyktory związane ze zdrowiem są ważniejsze dla złego samopoczucia psychicznego – zwłaszcza dla młodych osób – niż ma to miejsce w przypadku satysfakcji z życia.
subject: Articles
  topic: section
subject: satysfakcja z życia
  topic: keywords
subject: złe samopoczucie psychiczne
  topic: keywords
subject: młodzi ludzie
  topic: keywords
subject: Polska
  topic: keywords
subject: Europejski Sondaż Społeczny
  topic: keywords
creator: Jakub Krzysztof Adamski
rights: Prawa autorskie (c) 2025 https://creativecommons.org/licenses/by-nc-nd/4.0
date: 2025-12-12
publication date: 2025-12-12
starting page: 9
ending page: 41
doi: 10.18778/2300-1690.29.02

Astrologia jako praktyka samorozwoju jednostki oraz społeczna rama dla wspólnoty poszukujących
type: item
description: Astrologia wyłania się dziś jako interesujące pole obserwacji przemian wiedzy, duchowości i tożsamości w późnej nowoczesności, często opatrywanych wspólną nazwą New Age. Jej społeczna żywotność, mimo utraty – po wiekach intelektualnej świetności – naukowego prestiżu, wskazuje, że potrzeba symbolicznego porządku i narracji sensu nie została wyparta przez racjonalność. Astrologia funkcjonuje jako praktyka refleksyjna, w której jednostki konstruują biografie, a wspólnoty poszukujących tworzą alternatywne ramy epistemiczne. Z perspektywy socjologicznej stanowi ona laboratorium dla badań nad samopraktykowaniem wiedzy, nadawaniem znaczenia w warunkach niepewności oraz procesami komunitaryzacji duchowości. Pokazuje, że współczesne formy „alternatywnej racjonalności” mogą być rozumiane nie jako opór wobec nauki, lecz jako próba jej kulturowego uzupełnienia. Empiryczny wymiar badania ilustruje te procesy na przykładzie Polskiego Towarzystwa Astrologicznego, podkreślając trwającą instytucjonalizację i kulturową legitymizację astrologii w Polsce.
subject: Articles
  topic: section
subject: astrologia
  topic: keywords
subject: duchowość
  topic: keywords
subject: New Age
  topic: keywords
subject: samorozwój
  topic: keywords
subject: wspólnota poszukujących
  topic: keywords
subject: Polskie Towarzystwo Astrologiczne
  topic: keywords
creator: Agnieszka Dziedziczak-Foltyn
rights: Prawa autorskie (c) 2025 https://creativecommons.org/licenses/by-nc-nd/4.0
date: 2025-12-12
publication date: 2025-12-12
starting page: 43
ending page: 57
doi: 10.18778/2300-1690.29.03

#Duchowość – ilościowa analiza przestrzeni dyskursywnej na Instagramie. Walidacja i wstępne wyniki
type: item
description: Coraz częściej socjologowie religii obserwują nie tyle zanik, co transformację pola religijnego we współczesnych społeczeństwach. Częścią tych zmian jest pojawienie się w przestrzeni Internetu dyskursów dotyczących duchowości. Sytuacja ta skłania do postawienia pytań o strukturę i treść internetowych dyskursów o duchowości oraz o możliwości stwarzane przez dostępne do analizy nowe źródła danych (Big Data). Celem artykułu jest z jednej strony walidacja danych cyfrowych, tego czy ślady cyfrowe w postaci postów z Instagrama mogą stanowić komplementarne źródło empiryczne do badań naukowych względem danych pozyskanych tradycyjnymi metodami, a z drugiej zaprezentowanie wstępnych wyników analizy – najpopularniejszych hasztagów w dyskursie duchowości oraz struktury ich współwystępowania. Posłużono się ilościową analizą sieciową, a także statystyką opisową, na podstawie zgromadzonego materiału 20 047 postów z hasztagiem duchowości opublikowanych na Instagramie. Wyróżniony został szkielet światopoglądowy wyłaniający się z analizy najpopularniejszych hasztagów, a wnioski płynące z tej analizy mogą dodać kolejny głos w toczącej się już ponad sto lat socjologicznej dyskusji nad przemianami pola religijnego, jednocześnie wskazując na możliwe innowacje w polu danych i metod używanych w tym obszarze badawczym.
subject: Articles
  topic: section
subject: duchowość
  topic: keywords
subject: socjologia religii
  topic: keywords
subject: Instagram
  topic: keywords
subject: dyskurs internetowy
  topic: keywords
subject: Big Data
  topic: keywords
creator: Mateusz Grzyb
creator: Mikołaj Szołtysek
rights: Prawa autorskie (c) 2025 https://creativecommons.org/licenses/by-nc-nd/4.0
date: 2025-12-12
publication date: 2025-12-12
starting page: 59
ending page: 75
doi: 10.18778/2300-1690.29.04

Cyfrowe formy wsparcia psychologicznego w dobie postpandemicznej: między technologią a relacją terapeutyczną
type: item
description: Artykuł analizuje rozwój i funkcjonowanie internetowych form wsparcia psychologicznego, które w sposób szczególny zyskały na znaczeniu w okresie pandemii COVID-19 i po jej zakończeniu. Omówiono ich różnorodne formy – od wideoterapii, przez czaty i programy samopomocowe, po narzędzia oparte na sztucznej inteligencji. Zwrócono uwagę zarówno na potencjał, jak i ograniczenia terapii prowadzonej online, wskazując na kwestie etyczne, prawne i technologiczne. Analiza łączy perspektywę naukową z doświadczeniami praktycznymi autorki jako psycholożki pracującej online. Analiza wskazuje, że wsparcie psychologiczne oferowane przez Internet stanowi ważny element współczesnego krajobrazu terapeutycznego. Pomimo licznych zalet – takich jak większa dostępność i anonimowość – formy te wymagają dalszej refleksji w kontekście etycznym i prawnym. Ich skuteczność zależy od kompetencji terapeuty, jakości relacji oraz bezpieczeństwa technologicznego.
subject: Articles
  topic: section
subject: wsparcie psychologiczne
  topic: keywords
subject: terapia online
  topic: keywords
subject: sztuczna inteligencja
  topic: keywords
subject: e-zdrowie
  topic: keywords
subject: pandemia COVID-19
  topic: keywords
creator: Barbara Ober-Domagalska
rights: Prawa autorskie (c) 2025 https://creativecommons.org/licenses/by-nc-nd/4.0
date: 2025-12-12
publication date: 2025-12-12
starting page: 95
ending page: 108
doi: 10.18778/2300-1690.29.06

Lęk, oswajanie świata i religia. Analiza funkcji religijności w kontekście współczesnych zagrożeń na przykładzie Pomorza
type: item
description: Artykuł podejmuje problem relacji między lękiem a religijnością w kontekście współczesnych kryzysów społecznych – pandemii COVID-19, wojny w Ukrainie i narastającej niepewności ekonomicznej. Celem analizy jest ukazanie, w jaki sposób religia funkcjonuje jako zasób interpretacyjny i emocjonalny w społeczeństwie ryzyka, a także czy jej znaczenie różnicuje się regionalnie i pokoleniowo. W opracowaniu wykorzystano wyniki badań własnych zrealizowanych na Pomorzu Zachodnim i Pomorzu Gdańskim, uzupełnione odniesieniami do innych badań socjologicznych nad lękiem i religijnością. Wyniki prezentowanych badań potwierdzają, że religijność wpływa na poziom lęku głównie pośrednio – poprzez interpretację religii jako źródła sensu, spokoju i norm. Osoby bardziej religijne wykazują niższy poziom lęków egzystencjalnych, natomiast lęki społeczne pozostają w większym stopniu niezależne od religijności. W świetle uzyskanych danych religia nie pełni już funkcji wyłącznego porządku sensu, lecz staje się jednym z wielu narzędzi symbolicznego oswajania niepewności. W społeczeństwie naznaczonym chronicznym poczuciem zagrożenia przybiera charakter selektywny: pomaga jednostkom zachować emocjonalną równowagę wobec ryzyk osobistych, lecz traci zdolność interpretowania globalnych kryzysów.
subject: Articles
  topic: section
subject: religijność
  topic: keywords
subject: lęk
  topic: keywords
subject: społeczeństwo ryzyka
  topic: keywords
subject: niepewność
  topic: keywords
subject: pandemia
  topic: keywords
subject: wojna w Ukrainie
  topic: keywords
subject: socjologia religii
  topic: keywords
creator: Remigiusz Szauer
rights: Prawa autorskie (c) 2025 https://creativecommons.org/licenses/by-nc-nd/4.0
date: 2025-12-12
publication date: 2025-12-12
starting page: 113
ending page: 130
doi: 10.18778/2300-1690.29.07

Czy psychoterapia może pomóc w poszukiwaniu siebie? Perspektywa nurtu ericksonowskiego
type: item
description: Artykuł podejmuje pytanie o rolę psychoterapii w procesie „poszukiwania siebie”, koncentrując się na perspektywie ericksonowskiej, gdzie sposób pracy z pacjentem pozostawia mu dużą samodzielność decydowania i odwołuje się do jego wewnętrznych sił, zakładając, że ma on w sobie wszystkie potrzebne umiejętności do rozwiązania swoich problemów. Przedstawiono kluczowe założenia podejścia: orientację na zasoby i ich celowe spożytkowanie, rozumienie objawu jako rozwiązania adaptacyjnego, zaufanie do nieświadomości, wykorzystanie hipnozy jako szczególnego rodzaju komunikacji oraz widzenie pacjenta w kontekście systemowym. W konsekwencji celem terapii jest poszerzenie samopoznania, co można uznać za podstawowy element leczenia. Tezę tę autorka popiera przykładem przypadku terapii w nurcie eriksonowskim, opisując wybrane elementy pracy takie jak: budowanie wizji pożądanej przyszłości, wprowadzenie techniki „szkatułki mocy” jako kotwicy dla doświadczeń i kompetencji oraz rekonstrukcję wspierających wspomnień rodzinnych. Zestawienie wniosków teoretycznych i materiału ilustracyjnego prowadzi do konkluzji, że ericksonowska praca na zasobach tworzy warunki do trwałej zmiany, w której poszukiwanie siebie jest niezbędne w procesie zdrowienia, a rola terapeuty polega na elastycznym i kreatywnym współtworzeniu z pacjentem ścieżki jego wewnętrznego rozwoju.
subject: Articles
  topic: section
subject: psychoterapia
  topic: keywords
subject: terapia ericksonowska
  topic: keywords
subject: poszukiwanie siebie
  topic: keywords
subject: komunikacja metaforyczna
  topic: keywords
subject: zasoby
  topic: keywords
subject: spożytkowanie
  topic: keywords
subject: nieświadomość
  topic: keywords
creator: Katarzyna Zaborska
rights: Prawa autorskie (c) 2025 https://creativecommons.org/licenses/by-nc-nd/4.0
date: 2025-12-12
publication date: 2025-12-12
starting page: 133
ending page: 146
doi: 10.18778/2300-1690.29.08

Zbliżenia. O niewidzialnych więziach społecznych między żywymi a umarłymi
type: item
subject: Other
  topic: section
creator: Magdalena Anita Gajewska
rights: Prawa autorskie (c) 2025 https://creativecommons.org/licenses/by-nc-nd/4.0
date: 2025-12-12
publication date: 2025-12-12
starting page: 185
ending page: 187
doi: 10.18778/2300-1690.29.12

O równościową zmianę polityki edukacyjnej
type: item
subject: Other
  topic: section
creator: Izabela Desperak
rights: Prawa autorskie (c) 2025 https://creativecommons.org/licenses/by-nc-nd/4.0
date: 2025-12-12
publication date: 2025-12-12
starting page: 179
ending page: 183
doi: 10.18778/2300-1690.29.11

Galeria zdjęć autorstwa Adriana Sekury
type: item
subject: Other
  topic: section
creator: Adrian Sekura
rights: Prawa autorskie (c) 2025 https://creativecommons.org/licenses/by-nc-nd/4.0
date: 2025-12-12
publication date: 2025-12-12
starting page: 161
ending page: 176
doi: 10.18778/2300-1690.29.10

Wywiad z Natalią Zajączkowską, ekspertką ds. Azji Południowej i Azji Zachodniej
type: item
subject: Other
  topic: section
creator: Natalia Zajączkowska
rights: Prawa autorskie (c) 2025 https://creativecommons.org/licenses/by-nc-nd/4.0
date: 2025-12-12
publication date: 2025-12-12
starting page: 151
ending page: 159
doi: 10.18778/2300-1690.29.09

Wprowadzenie. W poszukiwaniu sensu i tożsamości: rozwój duchowy, terapia i samorozwój w perspektywie indywidualnej i społecznej
type: item
subject: Other
  topic: section
creator: Barbara Ober-Domagalska
creator: Łukasz Kutyło
rights: Prawa autorskie (c) 2025 https://creativecommons.org/licenses/by-nc-nd/4.0
date: 2025-12-12
publication date: 2025-12-12
starting page: 5
ending page: 7
doi: 10.18778/2300-1690.29.01

Oblicza osób spożywających alkohol. Obserwacja uczestnicząca ukryta w sklepie monopolowym – porównanie materiałów marketingowych z historiami i wizerunkiem faktycznych klientów
type: item
description: Artykuł prezentuje wnioski z obserwacji uczestniczącej ukrytej przeprowadzonej w punkcie sieci marketów alkoholowych. Głównymi tematami są: przedstawienie osób uzależnionych od alkoholu, które odwiedzały sklep oraz omówienie marketingu stosowanego przez sieć, następnie skonfrontowanie ze sobą tych dwóch aspektów. Autor porównuje uzyskany materiał badawczy do socjologicznych teorii statusu społecznego i reklamy, jak również wyników wcześniejszych badań na temat spożywania alkoholu. Rezultatem analizy jest uchwycenie sprzeczności pomiędzy wystrojem sklepu i marketingiem: zarówno jego przekazem, jak i formą (prezentowanie spożywania w pozytywnym świetle w postaci m.in. kolorowych plakatów), a faktyczną klientelą: często osobami uzależnionymi, o niższym statusie społecznym. Autor, próbując udzielić odpowiedzi na pytanie, czemu zdecydowano się na użycie takiej a nie innej estetyki, stawia hipotezę dotyczącą strategii marketingowej sieci sklepów z alkoholem.
subject: Articles
  topic: section
subject: obserwacja uczestnicząca ukryta
  topic: keywords
subject: etnografia socjologiczna
  topic: keywords
subject: choroba alkoholowa
  topic: keywords
subject: nałóg
  topic: keywords
subject: klasy społeczne
  topic: keywords
subject: marginalizacja
  topic: keywords
subject: socjologia reklamy
  topic: keywords
creator: Dominik Wieczorek
rights: Prawa autorskie (c) 2025 https://creativecommons.org/licenses/by-nc-nd/4.0
date: 2025-11-26
publication date: 2025-11-26
starting page: 139
ending page: 153
doi: 10.18778/2300-1690.28.08

„Sejmflix” w doświadczeniach osób wkraczających w dorosłość. Analiza dynamiki zjawiska
type: item
description: Przedmiotem analizy jest fenomen oglądalności transmisji posiedzeń X kadencji Sejmu wśród osób wkraczających w dorosłość. Analiza dotyczy okresu pierwszych miesięcy po inauguracji. Celem artykułu jest próba zidentyfikowania i zrozumienia motywacji młodych osób do śledzenia obrad Sejmu obecnej kadencji oraz powodów zaprzestania tej czynności. Wykorzystano metodologię jakościową – przeprowadzono trzy zogniskowane wywiady grupowe wśród celowo dobranych studentów. Badanie pokazało, że śledzenie obrad przez rozmówców motywowane było ciekawością zmiany, która nastąpiła po wyborach parlamentarnych z października 2023 r. oraz chęcią odnalezienia się w zaistniałej sytuacji politycznej. Zaprzestanie oglądania transmisji z posiedzeń Sejmu przez badanych powodowane było przede wszystkim spadkiem emocji związanych z wyborami oraz wyczerpaniem „gorących” tematów.
subject: Articles
  topic: section
subject: wschodząca dorosłość
  topic: keywords
subject: X kadencja Sejmu
  topic: keywords
subject: Sejmflix
  topic: keywords
subject: transmisja obrad Sejmu
  topic: keywords
creator: Monika Muszyńska
rights: Prawa autorskie (c) 2025 https://creativecommons.org/licenses/by-nc-nd/4.0
date: 2025-11-26
publication date: 2025-11-26
starting page: 5
ending page: 24
doi: 10.18778/2300-1690.28.01

Outsourcing przekazu medialnego z perspektywy teorii wyboru publicznego
type: item
description: Outsourcing medialny jest zjawiskiem względnie młodym, ale rozwijającym się w dynamiczny sposób. Polega na wykorzystywaniu mediów tradycyjnych i społecznościowych jako źródła generowania informacji publicznej zbieżnej z celami i oczekiwaniami danej partii politycznej. Chodzi tutaj o kształtowanie postaw wyborczych, na których poszczególne partie polityczne budują swój kapitał polityczny. Obok niezależnej „czwartej władzy” mamy dziś do czynienia z medialnymi „przybudówkami partyjnymi”, które generują ukierunkowany przekaz medialny, opłacany przez partie polityczne. Zasady finansowania polskich partii politycznych przewidują, że w istotnej części są to środki publiczne. Komunikacja ze społeczeństwem jest prowadzona w taki sposób, aby tworzyć wrażenie niezależności i obiektywności politycznej. W istocie rzeczy jest to odpłatne świadczenie usług medialnych. Próbę analizy przedmiotowego zjawiska przeprowadzono w oparciu o dorobek teoretyczny public choice theory. Zastosowany w artykule model redukcjonistyczny opiera się na realnym założeniu, że to jednostki dokonują wyborów publicznych. Kolektywny proces podejmowania decyzji publicznych stanowi wypadkową intencji, sposobu myślenia i działania poszczególnych jednostek. Z tej perspektywy badamy wpływ ukierunkowanego przekazu medialnego na kształtowanie się potencjalnych postaw wyborczych. Odwołujemy się przy tym do zachowania ekonomicznego, opartego na motywie szacunku kosztów. Artykuł powstał w oparciu o analizę raportów dostępnych na stronach internetowych Biuletynu Informacji Publicznej polskich partii politycznych oraz w oparciu o krytyczną analizę literatury przedmiotu.
subject: Articles
  topic: section
subject: outsourcing medialny
  topic: keywords
subject: teoria wyboru publicznego
  topic: keywords
subject: komunikacja
  topic: keywords
subject: model redukcjonistyczny
  topic: keywords
creator: Damian Szymczak
creator: Marcin Kalinowski
rights: Prawa autorskie (c) 2025 https://creativecommons.org/licenses/by-nc-nd/4.0
date: 2025-11-26
publication date: 2025-11-26
starting page: 27
ending page: 46
doi: 10.18778/2300-1690.28.02

Sztuka jako sposób odzyskiwania głosu. Romskość w narracji prac Małgorzaty Mirgi-Tas (analiza wystawy Wędrujące obrazy w Międzynarodowym Centrum Kultury w Krakowie)
type: item
description: Narracje obejmują wiele różnych form i można je snuć także za pośrednictwem sztuki. Przedmiotem analizy w artykule są prace Małgorzaty Mirgi-Tas zaprezentowane na wystawie Wędrujące obrazy w Międzynarodowym Centrum Kultury w Krakowie (od grudnia 2022 do marca 2023 roku). Problem badawczy dotyczy obrazu Romów i romskości konstruowanych w narracji prac artystki. Romowie doświadczali w przeszłości uprzedmiotowienia, nie uobecnili się w historii powszechnej, a badania o nich były prowadzone przez etnografów i antropologów nieromskich. Również obraz Romów w sztuce malarskiej, zachowanej w zbiorach muzealnych, konstruowano za pośrednictwem „zewnętrznego spojrzenia”. Romowie doświadczali i doświadczają stygmatyzacji i dyskryminacji, które bazują na stereotypowym obrazie tej grupy, powielanym przez sztukę. Sytuacja jednak się zmienia. Zainicjował swe działanie romski ruch polityczny, pojawili się romscy badacze, romskie instytucje, a na polu sztuki pozycje zajęli romscy artyści. Pozwala to odzyskiwać podmiotowość – mówić swoim głosem, współkształtować własny obraz wśród większości. Istotne w powyżej zarysowanym kontekście są prace uznanej artystki, Małgorzaty Mirgi-Tas, pierwszej Romki reprezentującej państwo w pawilonie narodowym na Biennale Sztuki w Wenecji (w 2022 roku), która fundamentalnym tematem twórczości czyni (auto)biograficznie doświadczanie romskości. W trakcie analizy narracji prac artystki, prezentowanych w MCK wyodrębniono następujące wątki: 1) rodziny, solidarności, wspólnoty (uobecniającej się w dwóch formach: romskich społeczności lokalnych i ponadnarodowej wspólnoty Olbrzymek); 2) aktywizmu na rzecz Romów; 3) romskiej przeszłości – odzyskania i upamiętnienia historii oraz romskich bohaterek i bohaterów. Nitki narracji wizualnej budują opowieść o romskości, Romach, wartościach kanonicznych, które traktować można jako składające się na ich zbiorową tożsamość.
subject: Articles
  topic: section
subject: Romowie
  topic: keywords
subject: narracje
  topic: keywords
subject: tożsamość kolektywna
  topic: keywords
subject: aktywizm
  topic: keywords
subject: sztuka
  topic: keywords
creator: Natalia Niedźwiecka-Iwańczak
rights: Prawa autorskie (c) 2025 https://creativecommons.org/licenses/by-nc-nd/4.0
date: 2025-11-26
publication date: 2025-11-26
starting page: 49
ending page: 67
doi: 10.18778/2300-1690.28.03

Żyć sztuką? Rola instytucji i trajektorii życia prywatnego w karierach tkaczek artystycznych
type: item
description: Artykuł analizuje autobiograficzne narracje dwóch tkaczek artystycznych, kobiet aktywnych w Pracowni Doświadczalnej Tkactwa Artystycznego ZPAP od lat 70. XX wieku. Opierając się na wywiadach biograficznych przeprowadzonych metodą Fritza Schützego, autor bada, jak patriarchalne mechanizmy pola sztuki wpłynęły na kariery kobiet łączących macierzyństwo z ambicjami twórczymi. Kategoria „dobrego życia” pozwala zrozumieć znaczenie wspólnego warsztatu wykraczające poza rynkowy sukces – od możliwości „wyjścia z domu” po krótkotrwałe wsparcie finansowe w systemie państwowego mecenatu.
subject: Articles
  topic: section
subject: socjologia sztuki
  topic: keywords
subject: tkanina artystyczna
  topic: keywords
subject: feminizm
  topic: keywords
subject: autobiograficzny wywiad narracyjny
  topic: keywords
creator: Bartosz Pergół
rights: Prawa autorskie (c) 2025 https://creativecommons.org/licenses/by-nc-nd/4.0
date: 2025-11-26
publication date: 2025-11-26
starting page: 69
ending page: 81
doi: 10.18778/2300-1690.28.04

Wolni-niewolni. Oblicza zniewolenia we współczesnej Europie
type: item
description: Pomimo zaniku historycznych, instytucjonalnych form niewolnictwa, współczesne niewolnictwo nadal pozostaje jednym z kluczowych wyzwań społeczeństw europejskich XXI wieku. Handel ludźmi, praca przymusowa, wyzysk dzieci czy przymusowa prostytucja stanowią jaskrawe przykłady pogwałcenia wolności człowieka. Jednocześnie, obok tych bezdyskusyjnych i szeroko udokumentowanych w literaturze przedmiotu form niewolnictwa, rozwijają się i przybierają na sile inne – nieoczywiste i ukryte, przejawy zniewolenia. Autor dowodzi, że choć stanowisko to nie jest powszechne w dyskursie publicznym i naukowym, konsumpcjonizm, zadłużenie, zależność od technologii informatycznych oraz presja ideologiczna mogą mieć destrukcyjny wpływ na życie człowieka, a także że zjawiska te można rozpatrywać w kategoriach podporządkowania i ograniczenia autonomii jednostki. W tym kontekście artykuł stawia również pytanie o etyczne granice postępu we współczesnym świecie.
subject: Articles
  topic: section
subject: zniewolenie
  topic: keywords
subject: niewolnictwo
  topic: keywords
subject: wyzysk
  topic: keywords
subject: konsumpcjonizm
  topic: keywords
subject: zadłużenie
  topic: keywords
subject: rewolucja cyfrowa
  topic: keywords
subject: ideologia
  topic: keywords
creator: Witold Wrzesień
rights: Prawa autorskie (c) 2025 https://creativecommons.org/licenses/by-nc-nd/4.0
date: 2025-11-26
publication date: 2025-11-26
starting page: 83
ending page: 98
doi: 10.18778/2300-1690.28.05

Minimalnie funkcjonalny obiekt graniczny (MVBO): heurystyka progu stabilności translacji w heterogenicznych sieciach współpracy
type: item
description: Artykuł proponuje koncepcję minimalnie funkcjonalnego obiektu granicznego (MVBO) jako heurystyki progu stabilności translacji w heterogenicznych sieciach współpracy. Punktem wyjścia jest ujęcie porażki jako normalnego trybu działania współczesnych organizacji, funkcjonujących w warunkach neoliberalnej kalkulowalności. Wkład teoretyczny polega na usytuowaniu MVBO w horyzoncie studiów nad nauką i technologią (STS) oraz w ramach teorii aktora-sieci (ANT), z wykorzystaniem koncepcji obiektów granicznych, artefaktów negocjujących granice i zarządzania wiedzą na granicach epistemicznych. Proponowana heurystyka umożliwia wczesne rozpoznawanie mikromechanizmów porażki translacyjnej, traktowanej jako poznawczo produktywny moment pracy sieci. Koncepcja ta została wyprowadzona z autorskiego badania dotyczącego społecznego wymiaru porażki projektu TCRact. Artykuł wskazuje implikacje dla badań w STS i ANT oraz dla praktyk projektowania i wdrażania złożonych rozwiązań.
subject: Articles
  topic: section
subject: minimalnie funkcjonalny obiekt graniczny (MVBO)
  topic: keywords
subject: studia nad nauką i technologią (STS)
  topic: keywords
subject: teoria aktora-sieci (ANT)
  topic: keywords
subject: obiekty graniczne
  topic: keywords
subject: zarządzanie wiedzą na granicach
  topic: keywords
subject: mikromechanizmy porażki translacyjnej
  topic: keywords
subject: stabilność translacji
  topic: keywords
subject: krytyczne studia nad porażką
  topic: keywords
creator: Łukasz Nowak
rights: Prawa autorskie (c) 2025 https://creativecommons.org/licenses/by-nc-nd/4.0
date: 2025-11-26
publication date: 2025-11-26
starting page: 101
ending page: 121
doi: 10.18778/2300-1690.28.06

Wprowadzenie do tematu grup wrażliwych w miejscu pracy w kontekście straty
type: item
description: Celem naszego artykułu, który ma charakter przeglądowy i aplikacyjny, jest wskazanie, że sytuacja straty w grupie pracowniczej może przyczyniać się do znaczącego osłabienia jakości pracy oraz chęci do pozostania w danej organizacji, jeśli brakuje w niej wsparcia. W tej sytuacji każde tłumaczenie słowa vulnerability (słabość, kruchość, bezbronność lub wrażliwość) może znaleźć zastosowanie, ponieważ nie koncentrujemy się na jednej konkretnej grupie, a wskazujemy, że każda grupa może stać się grupą wrażliwą w okolicznościach zaistnienia straty. W tekście zaprezentowane zostały najnowsze badania w obszarze straty przeprowadzone w organizacjach w Wielkiej Brytanii, studium przypadku prezentujące pracę korporacyjnej Mental Health Specjalistki oraz nasze bogate doświadczenie w obszarze śmierci i umierania również w kontekście organizacyjnym. Uważamy, że temat ten należy naświetlić i wskazać możliwości przeciwdziałania lub chociaż przygotowania grupy (organizacji) na wydarzenia losowe związane ze stratą. Artykuł ten jest wstępem do większych badań w tym zakresie w Polsce.
subject: Articles
  topic: section
subject: strata w miejscu pracy
  topic: keywords
subject: strata w organizacji
  topic: keywords
subject: śmierć
  topic: keywords
subject: żałoba pracownicza
  topic: keywords
subject: społeczne sposoby radzenia sobie ze stratą
  topic: keywords
creator: Łucja Lange
creator: Urszula Tokarczyk-Bar
creator: Magda Flera-Łapińska
rights: Prawa autorskie (c) 2025 https://creativecommons.org/licenses/by-nc-nd/4.0
date: 2025-11-26
publication date: 2025-11-26
starting page: 123
ending page: 137
doi: 10.18778/2300-1690.28.07

O życiowym błądzeniu i poszukiwaniach własnego miejsca-w-świecie na przykładzie kobiety w średnim wieku. Studium przypadku
type: item
description: Punktem wyjścia dla rozważań podjętych w artykule było zjawisko życiowego błądzenia, przejawiające się w niemożności zadomowienia się gdziekolwiek na stałe i wynikającym z tej niemożności przemieszczaniem się z miejsca na miejsce. Próbując zgłębić to zjawisko, przedmiotem uwagi uczyniono przypadek czterdziestokilkuletniej kobiety, a w poszukiwaniach badawczych zastosowano podejście inspirowane metodą biograficzną i fenomenologią hermeneutyczną. Analiza narracji biograficznej odsłoniła doświadczenia składające się na błądzenie, związane głównie z trwającym krócej lub dłużej zadomawianiem się w pewnych miejscach oraz powracającym do narratorki poczuciem egzystencjalnej bezdomności. Okazało się również, że za tymi doświadczeniami prawdopodobnie kryją się głębsze struktury, odpowiadające za to, w jaki sposób je porządkuje i nadaje im znaczenie.
subject: Articles
  topic: section
subject: fenomenologia hermeneutyczna
  topic: keywords
subject: metoda biograficzna
  topic: keywords
subject: miejsce egzystencjalne
  topic: keywords
subject: życiowe błądzenie
  topic: keywords
creator: Łukasz Kutyło
rights: Prawa autorskie (c) 2025 https://creativecommons.org/licenses/by-nc-nd/4.0
date: 2025-11-26
publication date: 2025-11-26
starting page: 155
ending page: 171
doi: 10.18778/2300-1690.28.09

Czy istnieje polityka naukowa państwa?
type: item
description: W artykule przeanalizowano obszary działalności, na które państwo ma bezpośredni wpływ: nadane w poszczególnych obszarach tytuły profesora i środki przyznane na finansowanie projektów badawczych. Na tej podstawie sprawdzano realizację zadeklarowanej polityki naukowej państwa. Przeanalizowano procentowy udział liczby nadanych tytułów naukowych dla kolejnych obszarów nauki – obserwowane wyniki nie są zgodne z oficjalną polityką naukową państwa. Stwierdzono przy tym, że liczba nadanych w 2017 roku tytułów naukowych była najniższa od co najmniej 25 lat. Sprawdzono również jak rozkłada się finasowanie projektów badawczych na poszczególne obszary wiedzy. Tu również zauważono brak wpływu oficjalnej polityki naukowej.
subject: Articles
  topic: section
subject: polityka naukowa
  topic: keywords
subject: tytuł naukowy profesora
  topic: keywords
subject: projekt badawczy
  topic: keywords
subject: udział procentowy
  topic: keywords
subject: finasowanie projektów badawczych
  topic: keywords
creator: Piotr Rodzik
rights: Prawa autorskie (c) 2025 https://creativecommons.org/licenses/by-nc-nd/4.0
date: 2025-11-26
publication date: 2025-11-26
starting page: 189
ending page: 199
doi: 10.18778/2300-1690.28.11

Wieczny Mussolini: faszyzm i populizm
type: item
subject: Articles
  topic: section
creator: Tomasz Ferenc
rights: Prawa autorskie (c) 2025 https://creativecommons.org/licenses/by-nc-nd/4.0
date: 2025-11-26
publication date: 2025-11-26
starting page: 207
ending page: 214
doi: 10.18778/2300-1690.28.13

Recenzja publikacji naukowej pt. RIVERSCAPE. Ujawniając rzeki pod redakcją Marka Domańskiego
type: item
subject: Articles
  topic: section
creator: Maria Luiza Pyrlik
rights: Prawa autorskie (c) 2025 https://creativecommons.org/licenses/by-nc-nd/4.0
date: 2025-11-26
publication date: 2025-11-26
starting page: 217
ending page: 219
doi: 10.18778/2300-1690.28.14

Kronika Kształtowania
type: item
subject: Articles
  topic: section
creator: Anna Gruver
rights: Prawa autorskie (c) 2025 https://creativecommons.org/licenses/by-nc-nd/4.0
date: 2025-11-26
publication date: 2025-11-26
starting page: 201
ending page: 204
doi: 10.18778/2300-1690.28.12

Strategie komunikacyjne Karola Nawrockiego na platformie X. Roboczy raport
type: item
subject: Articles
  topic: section
creator: Marcin Kotras
rights: Prawa autorskie (c) 2025 https://creativecommons.org/licenses/by-nc-nd/4.0
date: 2025-11-26
publication date: 2025-11-26
starting page: 173
ending page: 187
doi: 10.18778/2300-1690.28.10

Randki online podczas izolacji społecznej – perspektywy singli z Polski i Brazylii podczas pandemii
type: item
description: Niniejszy artykuł stanowi raport z badań ilościowych przeprowadzonych w ramach projektu „Single w Polsce i Brazylii podczas izolacji społecznej – badanie międzynarodowe”. Badanie, które rozpoczęto w 2020 roku, miało na celu zrozumienie, z perspektywy płci, jak osoby samotne z Brazylii i Polski doświadczyły izolacji społecznej spowodowanej pandemią COVID-19. Udział w badaniu wzięli single obu płci. Badanie miało charakter eksploracyjny, z zastosowaniem strategii ilościowych, w tym kwestionariuszy jako narzędzi badawczych. W niniejszym artykule przedstawiamy analizę wybranych zagadnień dotyczących randek on-line podczas pandemii wśród Polaków i Brazylijczyków, uwzględniając częstotliwość randek, główne motywacje respondentów oraz doświadczenie zakochania się dzięki randkom online. Celem niniejszego tekstu jest ogólne przybliżenie problematyki randek online wśród singli, przedstawienie charakterystyki badanej próby, zaprezentowanie wybranych opinii kobiet i mężczyzn biorących udział w badaniu na temat ich udziału w randkach online w okresie trwania pandemii. Zależało nam szczególnie na przedstawieniu różnic motywacji do podejmowania aktywności na rzecz randek online i odniesieniu tego do społecznych i kulturowych modeli kobiecości i męskości.
subject: Articles
  topic: section
subject: single
  topic: keywords
subject: życie singli
  topic: keywords
subject: pandemia
  topic: keywords
subject: covid-19
  topic: keywords
subject: społeczna izolacja
  topic: keywords
subject: randki
  topic: keywords
subject: randki online
  topic: keywords
subject: związki
  topic: keywords
subject: samotność
  topic: keywords
subject: życie w pojedynkę
  topic: keywords
creator: Julita Czernecka
creator: Darlane Andrade
rights: Prawa autorskie (c) 2024 https://creativecommons.org/licenses/by-nc-nd/4.0
date: 2024-12-17
publication date: 2024-12-17
starting page: 29
ending page: 48
doi: 10.18778/2300-1690.27.02

Ciało kontrolowane, ciało wyzwolone – o społecznych oczekiwaniach wobec kobiet na podstawie Siostrzeństwa świętej sauny
type: item
description: Artykuł jest próbą odpowiedzi na pytanie o „kinowe odzwierciedlenia” wpływu kultury patriarchalnej na doświadczanie kobiecości, w tym cielesności i seksualności. Tekst prezentuje wyniki jakościowej analizy wybranego obrazu filmowego pt. Siostrzeństwo świętej sauny w reżyserii Anny Hints. Jego twórczyni podjęła kwestię intymnych doświadczeń i zwierzeń grupy estońskich kobiet, które opowiadają o formatujących je wydarzeniach, w których ich ciała grały główną rolę. Podstawę teoretyczną zrealizowanego badania stanowiło podejście genderowe w badaniach społecznych oraz wybrane koncepcje cielesności.
subject: Articles
  topic: section
subject: kobiety
  topic: keywords
subject: gender
  topic: keywords
subject: ciało
  topic: keywords
subject: seksualność
  topic: keywords
subject: film
  topic: keywords
subject: badania jakościowe
  topic: keywords
creator: Emilia Garncarek
rights: Prawa autorskie (c) 2024 https://creativecommons.org/licenses/by-nc-nd/4.0
date: 2024-12-17
publication date: 2024-12-17
starting page: 51
ending page: 72
doi: 10.18778/2300-1690.27.03

Społeczne wytwarzanie przestrzeni na przykładzie analizy szpitali psychiatrycznych w Łodzi
type: item
description: W artykule podjęto się szczegółowej analizy organizacji przestrzennej szpitali psychiatrycznych znajdujących się na terenie Łodzi. Jego podstawą jest badanie case study przeprowadzone z zastosowaniem metodologii jakościowej (analiza wizualna i obserwacja). Omawiane w artykule przypadki są prezentowane jako dwa charakterystyczne dla Polski rodzaje szpitali psychiatrycznych, których analiza służy zrozumieniu znaczenia sposobu ich organizacji dla społecznego postrzegania osób z chorobą psychiczną. W artykule znajdują się również odwołania do prac kluczowych dla zrozumienia problematyki chorób psychicznych, ich leczenia w instytucjach totalnych oraz roli społecznego wytwarzania przestrzeni. Zestawienie wyników analizy case study z wcześniej wspomnianymi koncepcjami pozwoliło na wskazanie możliwych sposobów oddziaływania organizacji przestrzennej szpitali psychiatrycznych na sposób ich postrzegania.
subject: Articles
  topic: section
subject: psychiatria
  topic: keywords
subject: szpital psychiatryczny
  topic: keywords
subject: organizacja przestrzenna
  topic: keywords
subject: piętno
  topic: keywords
creator: Joanna Sawiak
rights: Prawa autorskie (c) 2024 https://creativecommons.org/licenses/by-nc-nd/4.0
date: 2024-12-17
publication date: 2024-12-17
starting page: 75
ending page: 93
doi: 10.18778/2300-1690.27.04

Deadline, czyli nie tylko o oswajaniu (własnej) śmiertelności
type: item
subject: Other
  topic: section
creator: Łucja Lange
rights: Prawa autorskie (c) 2024 https://creativecommons.org/licenses/by-nc-nd/4.0
date: 2024-12-17
publication date: 2024-12-17
starting page: 95
ending page: 112
doi: 10.18778/2300-1690.27.05