Translacja i dominacja. Struktura przepływu tłumaczeń w światowych i polskich naukach społecznych
DOI:
https://doi.org/10.18778/0208-600X.57.10Słowa kluczowe:
tłumaczenie, dominacja, centrum, peryferie, półperyferie, import-eksport, nauki społeczneAbstrakt
Artykuł przedstawia hierarchię światowych nauk społecznych, zarysowaną przez pryzmat struktury przepływu tłumaczeń książek. Stojąc na stanowisku, że wymiany translatorskie są uwikłane w globalne relacje władzy, autor, posługując się danymi z bazy UNESCO (Index Translationum) analizuje strukturę i ewolucję tak rozumianego systemu. Wprowadzone zostaje kluczowe rozróżnienia na „eksport” i „import” translacji (tłumaczenie „na” dany język i „z” danego języka) oraz możliwość dokonywania obliczeń „bilansu wymian translatorskich” (analogicznie do salda importu i eksportu w ekonomii wymian międzynarodowych). Wszystko to służy określaniu pozycji poszczególnych języków i krajów na znanej z teorii systemu światowego płaszczyźnie centrum– peryferie. Przedstawione w artykule obliczenia wskazują na powiększający się, silny rozdźwięk między centrum i peryferiami, prowadzący do sytuacji, w której idee zachodnie stają się coraz popularniejsze w świecie, zaś idee wytwarzane na peryferiach i półperyferiach są konsekwentnie marginalizowane. Pozycja polskich nauk społecznych w tak zarysowanym układzie, pomimo otwarcia na zachodnie idee po 1989 r., pozostaje stabilna i lokuje się półperyferiach systemu.
Bibliografia
Anderson B. R. O. (1997), Wspólnoty wyobrażone: rozważania o źródłach i rozprzestrzenianiu się nacjonalizmu, tłum. S. Amsterdamski, Społeczny Instytut Wydawniczy, Fundacja im. Stefana Batorego, Kraków, Warszawa.
Arrighi G. (1994), The long twentieth century: money, power, and the origins of our times, Verso, London, New York.
Backhouse R., Fontaine P. (red.) (2010), The history of the social sciences since 1945, Cambridge University Press, Cambridge, New York. DOI: https://doi.org/10.1017/CBO9780511845260
Bourdieu P. (1975), The specificity of the scientific field and the social conditions of the progress of reason, “Social Science Information”, 14(6), s. 19–47.
Bourdieu P. (1993), The Field of Cultural Production, Columbia University Press, New York.
Bourdieu P. (2001), Reguły sztuki: geneza i struktura pola literackiego, tłum. A. Zawadzki, Universitas, Kraków.
Casanova P. (2004), The world republic of letters, Harvard University Press, Harvard.
Casanova P. (2015), La langue mondiale: traduction et domination, Seuil, Paris.
Gingras Y. (2013), Sociologie des sciences, Presses Universitaires de France, Paris.
Heilbron J. (2006), Naissance de la sociologie, Agone, Marseille. DOI: https://doi.org/10.3917/agon.heil.2006.01
Heilbron J. (2009), Repenser la question des traditions nationales en sciences sociales, [w:] G. Sapiro (red.), L’espace intellectuel en Europe: de la formation des états–nations à la mondialisation, XIXe–XXIe siècle, Découverte, Paris.
Heilbron J. (2010), Structure and dynamics of the world system of translation, [S.l.]: [s.n.].
Heilbron J. (2014), The social sciences as an emerging global field, “Current Sociology”, 62(5), s. 685–703.
Heilbron J., Magnusson L., Wittrock B. (red.) (1998), The rise of the social sciences and the formation of modernity: conceptual change in context, 1750–1850, Kluwer Academic Publishers, Dordrecht, Boston.
Pollak M. (1984), Vienne 1900: une identité blessée, Gallimard, Paris.
Sapiro G. (2009), L’Europe, centre du marché mondial de la traduction, [w:] G. Sapiro (red.), L’espace intellectuel en Europe: de la formation des états–nations à la mondialisation, XIXe– XXIe siècle, Découverte, Paris.
Sapiro G. (2012), Traduire la littérature et les sciences humaines: conditions et obstacles, Ministère de la culture, Secrétariat général, Département des études, de la prospective et des statistiques, DEPS, Paris.
Swaan A. de (2001), Words of the world: the global language system, Malden, MA: Polity, Cambridge, UK.
Wallerstein I. M. (2007), Analiza systemów-światów: wprowadzenie, tłum. K. Gawlicz, M. Starnawski, Dialog, Warszawa.
Warczok T., Zarycki T. (2016), Gra peryferyjna. Uniwersum polskich nauk społecznych, Scholar, Warszawa (w druku).
Pobrania
Opublikowane
Numer
Dział
Licencja
Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa – Użycie niekomercyjne – Bez utworów zależnych 4.0 Międzynarodowe.
Jak cytować
