Community Religion and Individualistic Religiousness – Antagonism or a Complementary Approach?
DOI:
https://doi.org/10.18778/0208-600X.48.08Keywords:
religion, community, individualisation, reflexivityAbstract
The paper comprises a theoretical outline of the concept of individuality and community in relation to religion as such. With regard to classical and contemporary sociology and, in particular, to the sociology of religion, it depicts religious reality and individual-social activity undertaken for religious motives in an individual and social dimension. An important methodological and epistemological key to the analysis is the perception of sociology in the dimension of its reflectiveness. Religion and religiousness as well a sociologist’s approach to these dimensions of transcendent reality from an individually-socially expressed perspective refers in part to the idea of reflective sociology. The paper points to how the individual and social needs to express a religious need merge and exclude one another. Religion is a reflection of the natural need of self-determination (even if it refers to a higher authority of religious nature) as well as of the need to undertake activity based on the experience of community. In both cases there is a reference to transcendence. The goal of the paper is to delineate a horizon and an idea emerging in its background that community and individuality, despite the difficulty regarding their correlation, complement two realities of religious life rather than comprising two coexistent antagonised worlds. The analysis focuses primarily on the perception of this complementarity within the experience and expression-related forms of identity and modes of expression that constitute and are displayed by an individual and to a lesser extent on the beliefs and forms expressed by social groups and communities.
References
Barthes R. (2012), Światło obrazu. Uwagi o fotografii (fragmenty), [w:] M. B o g u n i a-B o r o w s k a, P. S z t o m p k a (red.), Fotospołeczeństwo. Antologia tekstów z socjologii wizualnej, Wydawnictwo Znak, Kraków, s. 405‒420.
Beckford J. (2006), Teoria społeczna a religia, Zakład Wydawniczy NOMOS, Kraków.
Berger P. L. (1983), Sekularyzacja a problem wiarygodności religii, [w:] F. A d a m s k i (red.), Socjologia religii. Wybór tekstów, Wydawnictwo Apostolstwa Modlitwy, Kraków, s. 374‒385.
Berger P. L., Luckmann T. (2010), Społeczne tworzenie rzeczywistości. Traktat z socjologii wiedzy, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa.
Carrier H. (1997), Dizionario della cultura. Per l’analisi culturale e l’inculturazione, Libreria Editrice Vaticana, Città del Vaticano.
Dilthey W. (2008), Rozumienie, [w:] P. Ś p i e w a k (red.), Klasyczne teorie socjologiczne. Wybór tekstów, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa, s. 97‒123.
Durkheim É. (2010), Elementarne formy życia religijnego. System totemiczny w Australii, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa.
Durkheim É. (2011a), O podziale pracy społecznej, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa.
Durkheim É. (2011b), Zasady metody socjologicznej, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa.
Elias N. (2008), Społeczeństwo jednostek, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa.
Franciszek (papież) (2013), Lumen fidei. Światło wiary, „Gość Niedzielny”, (dodatek), Katolicka Agencja Informacyjna, 14 lipca.
Fromm E. (1970), Ucieczka od wolności, Czytelnik, Warszawa.
Gallino L. (1993), Sociologia della religione, [w:] L. G a l l i n o (ed.), Dizionario di Sociologia, TEA. I dizionari UTET, Milano, s. 541‒551.
Giddens A. (2004), Socjologia, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa.
Glock Ch. Y., Stark R. (1965), Religion and Society in Tension, Rand Mcnally, Chicago.
Gouldner A. W. (2010), Kryzys zachodniej socjologii, Zakład Wydawniczy NOMOS, Kraków.
Kaufmann J.-C. (2004), Ego. Socjologia jednostki. Inna wizja człowieka i konstrukcji podmiotu, Oficyna Naukowa, Warszawa.
Maffesoli M. (2012), Rytm życia, Zakład Wydawniczy NOMOS, Kraków.
Mariański J. (2010), Religia w społeczeństwie ponowoczesnym, Oficyna Naukowa, Warszawa.
Marański J. (2013a), Bricolage, [w:] M. M a r c z e w s k i (red.), Podstawowe pojęcia socjo- logii religii w eksplikacji ks. Janusza Mariańskiego, Polihymnia, Lublin, s. 179‒180.
Mariański J. (2013b), Kościół katolicki w Polsce w przestrzeni życia publicznego. Studium socjologiczne, Wydawnictwo Adam Marszałek, Toruń.
Mariański J. (2013c), Wartości i normy moralne w świadomości katolików Diecezji Zielonogór- sko-Gorzowskiej, [w:] E. J a r m o c h, W. Z d a n i e w i c z (red.), Postawy religijno-społeczne mieszkańców Diecezji Zielonogórsko-Gorzowskiej, Wydawnictwo Diecezji Zielonogórsko- -Gorzowskiej, Warszawa – Zielona Góra, s. 52‒84.
Parsons T. (2009), System społeczny, Zakład Wydawniczy NOMOS, Kraków.
Pawluczuk W. (2000), Religia, [w:] W. K w a ś n i e w i c z i in. (red.), Encyklopedia socjologii, t. 3, O‒R, Oficyna Naukowa, Warszawa, s. 288‒294.
Prüfer P. (2011), Katolicka nauka społeczna a socjologia. Interdyscyplinarne sprzężenie, Oficyna Wydawnicza Uniwersytetu Zielonogórskiego, Zielona Góra.
Prüfer P. (2013), Wyobraźnia, terapia, społeczeństwo. Analiza socjologiczno-etyczna, Zakład Wydawniczy NOMOS, Kraków.
Robertson R. (2012), Główne zagadnienia analizy religii, [w:] W. P i w o w a r s k i (red.), Socjologia religii. Antologia tekstów, Zakład Wydawniczy NOMOS, Kraków, s. 176‒206.
Sirboni S. (1999), La religione a scuola e il rispetto delle coscienze, [w:] E. B r o v e d a n i (ed.), La morale sociale. Riposta alle domande più provocatorie, Edizioni San Paolo, Milano, s. 94‒97.
Stark R., Bainbridge W. B. (2012), Zaangażowanie religijne – ogólny zarys teorii, [przeł. T. Kunz], [w:] W. P i w o w a r s k i (red.), Socjologia religii. Antologia tekstów, Zakład Wydawniczy NOMOS, Kraków, s. 122‒150.
Szacki J. (2004), Historia myśli socjologicznej. Wydanie nowe, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa.
Szacki J. (2005), Indywidualizm i kolektywizm, [w:] W. K w a ś n i e w i c z i in. (red.), Encyklo- pedia socjologii, Suplement, Oficyna Naukowa, Warszawa, s. 84‒91.
Sztompka P. (2013), Socjologia. Analiza społeczeństwa. Nowe poszerzone wydanie, Wydawnictwo Znak, Kraków.
Tönnies F. (2008), Wspólnota i stowarzyszenie. Rozprawa o komunizmie i socjalizmie jako empirycznych formach kultury, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa.
Turner J. H. (1998), Socjologia. Koncepcje i ich zastosowanie, Wydawnictwo Zysk i S-ka, Poznań.
Wach J. (1961), Socjologia religii, Wydawnictwo Książka i Wiedza, Warszawa.
Weber M. (2010), Etyka protestancka a duch kapitalizmu. Protestanckie sekty a duch kapitalizmu, Wydawnictwo Aletheia, Warszawa. DOI: https://doi.org/10.31338/uw.9788323528135
White S. (2008), Równość, Wydawnictwo Sic!, Warszawa.
Downloads
Published
Issue
Section
License

This work is licensed under a Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.

