Metodologiczna refleksja nad badaniami pamięci zbiorowej. Próba wstępnego ujęcia problemu na przykładzie rozważań Jeffreya Olicka, Wulfa Kansteinera oraz Alona Confino

Joanna Gubała

doi:10.18778/0208-600X.42.04

Authors

Joanna Gubała Uniwersytet Łódzki, Wydział Ekonomiczno-Socjologiczny, Instytut Socjologii, Katedra Metod i Technik Badań Społecznych

DOI:

https://doi.org/10.18778/0208-600X.42.04

Keywords:

collective memory, commemoration, sociology of retrospection, social memory studies, history, the history of mentalities, methodology of social research

Abstract

Methodological reflection is indicated in carrying out most of sociological research. Especially in those cases where the problem area being the subject of analysis brings with it certain doubts – whether about the nature of the phenomenon under study, ways to reach it, or about drawing conclusions beyond the scope determined by the empirical material. It seems that the subdiscipline of sociology dealing with the collective memory cannot afford the lack of such reflection. This paper presents initial reflections on methodological issues of collective memory research, based on the considerations of Jeffrey Olick, Wulf Kansteiner and Alon Confino. Following their ideas, in the article appear discussions about the condition of the subdiscipline (which by one of the authors called the sociology of retrospection), the nature and ways of naming the phenomena which is its subject, individualistic and collectivist depiction of collective memory, as well as the attempts to conceptualize it as a process. There are also various proposals how to deal with this complex and heterogeneous matter, which is the collective commemoration of the past.

References

Assmann, J. (2008), Pamięć kulturowa. Pismo, zapamiętywanie i polityczna tożsamość w cywilizacjach starożytnych, Warszawa: Wydawnictwo Uniwersytetu Warszawskiego

Confino, A. (1997), Collective memory and cultural history: problems of method, The American Historical Review, Vol. 102, No. 5, December DOI: https://doi.org/10.2307/2171069

Golka, M. (2009), Pamięć społeczna i jej implanty, Warszawa: Wydawnictwo Scholar

Grabski, A. F. (2006), Dzieje historiografii, Poznań: Wydawnictwo Poznańskie

Halbwachs, M. (1969), Społeczne ramy pamięci, Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe

Kansteiner, W. (2002), Finding meaning in memory: a methodological critique of collective memory studies, History and Theory, No. 41, May DOI: https://doi.org/10.1111/0018-2656.00198

Kaźmierska, K. (2008), Biografia i Pamięć. Na przykładzie pokoleniowego doświadczenia ocalonych z zagłady, Kraków: Zakład Wydawniczy „NOMOS”

Korzeniewski, B. (2010), Transformacja pamięci. Przewartościowania w pamięci przeszłości a wybrane aspekty funkcjonowania dyskursu publicznego o przeszłości w Polsce po 1989 roku, Poznań: Poznańskie Towarzystwo Przyjaciół Nauk, Redakcja Wydawnictw

Kosiewski, P. (red.) (2008), Pamięć jako przedmiot władzy, Warszawa: Fundacja im. Stefana Batorego

Kwiatkowski, P. T. (2008), Pamięć zbiorowa społeczeństwa polskiego w okresie transformacji, Warszawa: Wydawnictwo Scholar

Nijakowski, L. M. (2006), Domeny symboliczne. Konflikty narodowe i etniczne w wymiarze symbolicznym, Warszawa: Wydawnictwo Naukowe Scholar

Olick, J. K. (2008a), „Collective memory”: A memoir and prospect, Memory Studies, Vol. 1, January DOI: https://doi.org/10.1177/1750698007083885

Olick, J. K. (1999), Collective Memory: The Two Cultures, Sociological Theory, Vol. 17, No. 3, November DOI: https://doi.org/10.1111/0735-2751.00083

Olick, J. K. (2007), Collective Memory and Non-Public Opinion: An Historical Note on Methodological Controversy about a Political Problem, Symbolic Interaction, February DOI: https://doi.org/10.1525/si.2007.30.1.41

Olick, J. K. (2008b), From Collective Memory to the Sociology of Mnemonic Practices and Products, [w:] Erll, A., Nunning, A. (eds), Cultural Memory Studies: An International and Interdisciplinary Handbook, Berlin: Walter de Gruyter DOI: https://doi.org/10.1515/9783110207262.3.151

Olick, J. K., Perrin, A. J. (2010), Non-Public Opinion: Adorno and the Frankfurt Schoolʼs Group Experiment, Hedgehog Review, Vol. 12, Iss. 3

Olick, J. K., Robbins, J. (1998), Social Memory Studies: From „Collective Memory” to the Historical Sociology of Mnemonic Practices, Annual Review of Sociology, Vol. 24 DOI: https://doi.org/10.1146/annurev.soc.24.1.105

Olick, J. K., Vinitzky-Seroussi, V., Levy, D. (eds) (2011), The Collective Memory Reader, New York: Oxford University Press

Nowinowski, S., Pomorski, J., Stobiecki, R. (red.) (2008), Pamięć i polityka historyczna. Doświadczenia Polski i jej sąsiadów, Łódź: Wydawnictwo Naukowe Ibidem

Pomian, K. (2006), Historia. Nauka wobec pamięci, Lublin: Wydawnictwo Uniwersytetu Marii Curie-Skłodowskiej

Szacka, B. (2006), Czas przeszły, pamięć, mit, Warszawa: Wydawnictwo Scholar

Szpociński, A., Kwiatkowski, P. T. (2006), Przeszłość jako przedmiot przekazu, Warszawa: Wydawnictwo Scholar