Piękno starzejącego się ciała: oczywisty czy pozorny wymiar wartości społecznych?

Mariola Bieńko

doi:10.18778/0208-600X.55.02

Authors

Mariola Bieńko Uniwersytet Warszawski, Wydział Stosowanych Nauk Społecznych i Resocjalizacji, Instytut Stosowanych Nauk Społecznych, Katedra Studiów Rodziny i Patologii Społecznej

DOI:

https://doi.org/10.18778/0208-600X.55.02

Keywords:

old age, body image, gender, beauty, culture

Abstract

The purpose of this paper is to review theory and empirical research concerned with the problem of social and subjective body image among the elderly. There is a common perception among the public that age reduces attractiveness and older people tend to be stereotyped as “ugly”. Given the challenges of aging, older individuals strive to maintain positive evaluation of their physical selves both in domain of appearance and health. As newer cohorts of “over sixties” replace older cohorts, changes have become embodied in through increased levels of discretionary spending, greater levels of physical activity, more attention to diet and fitness regimes, more frequent recourse to cosmetic and rejuvenative technologies. The analysis has shown that there is a social stigma around the effects of the natural ageing process. Obsession with a youthful and beautiful appearance has become commonplace in modern western society and has resulted in procedures trying to reverse the aging process. The need for aeastheticization of bodies and media fixation on beauty functions as censorship of old age in the physical realm. Special attention was given the gender-related differences in aging. As there are examples of men presented in mass culture who were “allowed” to get old, in the case of women it is obligatory to be “forever young”.

References

Baker L, Gringart E. (2009), Body image and self-esteem in older adulthood, “Ageing and Society”, Vol. 29, No. 6, s. 977–995. DOI: https://doi.org/10.1017/S0144686X09008721

Bessenoff G. R, Del Priore R. E. (2007), Women, weight, and age: Social comparison to magazine images across the lifespan, “Sex Roles”, Vol. 56, No. 3/4, s. 215–222. DOI: https://doi.org/10.1007/s11199-006-9164-2

Biskupski J. (2015), Kolorowy ptak, „Viva!”, nr 12, 2 czerwca, s. 54–59.

Bois J.-P. (1996), Historia starości. Od Montaigne’a do pierwszych emerytur, t. 2, Oficyna Wydawnicza Volumen, Wydawnictwo Marabut, Warszawa.

Bond J., Peace S., Westerhof G., T ulle E. (2007), Meanings of aging and old age: Discursive contexts, social attitudes and personal identities, [w:] F. Dittmann-Kohli, G. Westerhof (eds.), Ageing in Society. European Perspectives on Gerontology, Sage Publications, London, s. 235–254. DOI: https://doi.org/10.4135/9781446278918.n11

Bordo S. (2003), The Unbearable Weight, Feminism, Western Culture and the Body, University of California Press, Berkeley – Los Angeles – London.

Borowicz S. (2010), Maska Sylenis, [w:] S. Borowicz, J. Hobot, R. Przybylska (red.), Stara rebeliantka. Studia nad semantyką obrazu, Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego, Kraków, s. 17–39.

Borowicz S., Przybylska R. (2010), „O winożłopki! O baby pijaczki”. Językowy obraz „pijanej staruchy” w literaturze antycznej, [w:] S. Borowicz, J. Hobot, R. Przybylska (red.), Stara rebeliantka. Studia nad semantyką obrazu, Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego, Kraków, s. 43–91.

Botelho L. A. (2005), The 17th Century, [w:] P. Thane, A History of Old Age, Thames & Hudson, London, s. 113–174.

Brooks A. T. (2010), Aesthetic anti-ageing surgery and technology: Women’s friend or foe?, “Sociology of Health and Illness”, Vol. 32, No. 2, s. 238–257. DOI: https://doi.org/10.1111/j.1467-9566.2009.01224.x

Clark K. (1956), Akt. Studium idealnej formy, PWN, Warszawa.

Crossley N. (2006), Reflexive Embodiment in Contemporary Society, Open University Press, Buckingham.

Eco U. (2007a), Historia piękna, Dom Wydawniczy Rebis, Poznań.

Eco U. (2007b), Historia brzydoty, Dom Wydawniczy Rebis, Poznań.

Etcoff N. (2000), Przetrwają najpiękniejsi, Wydawnictwo W.A.B., Warszawa.

Featherstone M. (2008), Ciało w kulturze konsumpcyjnej, [w:] A. Chałupnik, J. Jaworska, J. Kowalska-Leder, I. Kur z, M. Szpakowska (oprac.), Antropologia ciała. Zagadnienia i wybór tekstów, Wydawnictwa Uniwersytetu Warszawskiego, Warszawa, s. 109–117.

Furman F. K. (1997), Facing the mirror: Older women and beauty shop culture, Routledge, New York.

Giddens A. (2001), Nowoczesność i tożsamość. „Ja” i społeczeństwo w epoce późnej nowoczesności, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa.

Giddens A. (2009), Europa w epoce globalnej, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa.

Gough B. (2007), “Real men don’t diet”: An analysis of contemporary newspaper representations of men, food, and health, “Social Science and Medicine”, Vol. 64, No. 2, s. 326–337. DOI: https://doi.org/10.1016/j.socscimed.2006.09.011

Hołdys Z. (2014), Wielki tyłek z botoksu, „Newsweek”, nr 24, 9–15 czerwca, s. 61.

Hurd Clarke L. (2002), Beauty in later life: Older women’s perceptions of physical attractiveness, “Canadian Journal on Aging”, Vol. 21, No. 3, s. 429–442. DOI: https://doi.org/10.1017/S0714980800001744

Hurd Clarke L. (2010), Facing age: Women growing older in an anti-aging culture, Rowman and Littlefield, Toronto, Ontario.

Hurd Clarke L., Griffin M. (2008), Visible and invisible ageing: Beauty work as a response to ageism. “Ageing and Society”, Vol. 28, No. 5, s. 653–674. DOI: https://doi.org/10.1017/S0144686X07007003

Huxley C., Hayfield N. (2012), Non-heterosexual sexualities: The role of sexual identity in appearance and body image, [w:] N. Rumsey, D. Harcourt (eds.), Oxford Handbook of the Psychology of Appearance, Oxford University Press, Oxford, s. 190–202. DOI: https://doi.org/10.1093/oxfordhb/9780199580521.013.0017

Jakubowska H. (2009), Socjologia ciała, Wydawnictwo Naukowe WAM, Poznań.

Johnston O., Reilly J., Kremer J. (2004), Women’s experiences of appearance concern and body control across the lifespan: Challenging the accepted wisdom, “Journal of Health Psychology”, Vol. 9, No. 3, s. 397–410. DOI: https://doi.org/10.1177/1359105304042349

Kinnunen T. (2010), “A second youth”: Pursuing happiness and respectability through cosmetic surgery in Finland, “Sociology of Health and Illness”, Vol. 32, No. 2, s. 258–271. DOI: https://doi.org/10.1111/j.1467-9566.2009.01215.x

Kluczyńska U. (2008), Redefiniowanie męskości. Kulturowo-społeczne konteksty starzenia się mężczyzn, [w:] J. Kowalski, P. Szukalski (red.), Pomyślne starzenie się w perspektywie nauk społecznych i humanistycznych, Zakład Demografii i Gerontologii Społecznej Uniwersytetu Łódzkiego, Łódź, s. 76–88.

Krekula C. (2007), The intersection of age and gender: Reworking gender theory and social gerontology, “Current Sociology”, Vol. 55, No. 2, s. 155–171. DOI: https://doi.org/10.1177/0011392107073299

La Ceda F. (2014), Szorstkim być. Antropologia mężczyzny, Wydawnictwo Sic!, Warszawa.

Lasch C. (1991), The Culture of Narcissism. American Life in an Age of Diminishing Expectations, W. W. Norton, New York.

Levesque M. J., Vichesky D. (2006), Raising the bar on the body beautiful: An analysis of the body image concerns of homosexual men, “Body Image”, Vol. 3, No. 1, s. 45–55. DOI: https://doi.org/10.1016/j.bodyim.2005.10.007

McLaren L., Kuh D. (2004), Women’s body dissatisfaction, social class, and social mobility, “Social Science and Medicine”, Vol. 58, No. 9, s. 1575–1584. DOI: https://doi.org/10.1016/S0277-9536(03)00209-0

Michaud Y. (2014), Wizualizacje. Ciało i sztuki wizualne, [w:] J.-J. Courtine (red.), Historia ciała, t. 3, Wydawnictwo słowo/obraz terytoria, Gdańsk, s. 391–410.

Minois G. (1995), Historia starości: od antyku do renesansu, t. 1, Oficyna Wydawnicza Volumen, Wydawnictwo Marabut, Warszawa.

Morrison M. A., Morrison T. G., Sager C. (2004), Does body satisfaction differ between gay and lesbian and heterosexual men and women? A meta-analytical review, “Body Image”, Vol. 1, No. 2, s. 127–138. DOI: https://doi.org/10.1016/j.bodyim.2004.01.002

Muise A., Desmarais S. (2010), Women’s perceptions and use of ‘anti-aging’ products, “Sex Roles”, Vol. 63, No. 1–2, s. 126–137. DOI: https://doi.org/10.1007/s11199-010-9791-5

Nead L. (1998), Akt kobiecy. Sztuka, obscena i seksualność, Dom Wydawniczy Rebis, Poznań.

Ostrowska A., Stępień B. (2015), Fantastyczna czterdziestka. Poradnik pozytywnego życia, Wydawnictwo Helion, Gliwice.

Pawlikowska K., Maison D. (2014), Polki. Spełnione profesjonalistki, rodzinne panie domu czy obywatelki świata?, Wydawnictwa Uniwersytetu Warszawskiego, Warszawa. DOI: https://doi.org/10.31338/uw.9788323516989

Pawłowski B. (2009), Biologia atrakcyjności człowieka jako przedmiot badań naukowych, [w:] B. Pawłowski (red.), Biologia atrakcyjności człowieka, Wydawnictwa Uniwersytetu Warszawskiego, Warszawa, s. 1–10. DOI: https://doi.org/10.31338/uw.9788323511854.pp.1-11

Pawłowski B., Sukiennik I. (2009), Biologia atrakcyjności zapachu ludzkiego ciała, [w:] B. Pawłowski (red.), Biologia atrakcyjności człowieka, Wydawnictwa Uniwersytetu Warszawskiego, Warszawa, s. 263–291. DOI: https://doi.org/10.31338/uw.9788323511854.pp.262-292

Reddy S. L. (2013), Understanding the Body Image Experiences of Older Men, “International Journal of Humanities and Social Science”, Vol. 3, No. 9, s. 34–42.

Shilling Ch. (2010), Socjologia ciała, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa.

Smolińska I. (2015), Lubię starość, „Wprost”, nr 2, 5–11 stycznia, s. 45–47.

Sontag S. (1997), The double standard of aging, [w:] M. Pearsall (ed.), The other within us: Feminist explorations of women and aging, Westview Press, Boulder, CO, s. 19–24. DOI: https://doi.org/10.4324/9780429496059-2

Stojek-Sawicka K. (2013), Szlachcianki w świecie sarmackim. Jak żyły kobiety na dworach szlacheckich w dawnej Polsce?, Wydawnictwo Bellona, Warszawa.

Szatur-Jaworska B. (red.) (2014), O sposobach mówienia o starości. Debata, analiza, przykłady, Biuro Rzecznika Praw Obywatelskich, Warszawa.

Szukalski P. (2012), Ageizm – dyskryminacja ze względu na wiek, [w:] P. Szukalski (red.), Solidarność pokoleń. Dylematy relacji międzypokoleniowych, Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego, Łódź, s. 139–178.

Tiggemann M., Martins Y., Kirkbride A. (2007), Oh to be lean and muscular: Body image ideals in gay and heterosexual men, “Psychology of Men and Masculinity”, Vol. 8, No. 1, s. 15–24. DOI: https://doi.org/10.1037/1524-9220.8.1.15

Turner B. S. (1996), The Body and Society. Explorations in Social Theory, Second Edition, Sage Publications, Thousand Oaks, New Delhi.

Twigg J. (2013), Fashion and Age: Dress, the Body and Later Life, Bloomsbury Academic, London. DOI: https://doi.org/10.2752/9781474290340

Warner H. (2014), Fashion on Television. Identity and Celebrity Culture, Bloomsbury, London – New York. DOI: https://doi.org/10.5040/9781350051126

Zych A. A. (2013), Przekraczając „smugę cienia”. Szkice z gerontologii i tanatologii, wyd. 2, Wydawnictwo Naukowe Śląsk, Katowice.

http://advancedstyle.blogspot.com (19.08.2015).

http://fashion50plus.pl (19.08.2015).

http://informacje.havasworldwide.pl/pr/297103/polacy-patrza-w-lustro-z-optymizmem-wyniki-badania-prosumer-report (24.08.2015).

http://stylizacjeewy.blogspot.com (3.09.2015).

http://www.pinterest.com/stylissimapl/hair-for-mature-women-going-grey (27.08.2015).