Zadowolenie z życia a zaufanie społeczne mieszkańców miast postprzemysłowych

Agnieszka Michalska-Żyła

doi:10.18778/0208-600X.52.08

Autor

Agnieszka Michalska-Żyła Uniwersytet Łódzki, Wydział Ekonomiczno-Socjologiczny, Instytut Socjologii, Katedra Socjologii Wsi i Miasta https://orcid.org/0000-0003-2326-3842

DOI:

https://doi.org/10.18778/0208-600X.52.08

Słowa kluczowe:

zadowolenie z życia, subiektywna jakość życia, zaufanie społeczne, miasta postprzemysłowe

Abstrakt

Jakość życia od pewnego już czasu należy do najpopularniejszych zagadnień poruszanych na gruncie wielu nauk społecznych. Jest również kategorią, coraz częściej braną pod uwagę jako jeden z głównych elementów ewaluacji i porównań między krajami, regionami, miastami. Badanie zadowolenia z życia jest jednym z kluczowych elementów oceny subiektywnej jakości życia, a analiza relacji między satysfakcją życiową a takimi kategoriami, więzi i relacje społeczne, partycypacja czy zaufanie wskazują na pierwszeństwo wymienionych zmiennych nad czynnikami ekonomicznymi. Celem artykułu jest zaprezentowanie roli zaufania społecznego w kształtowaniu subiektywnej jakości życia rozumianej jako uogólnione zadowolenie z dotychczasowego życia. Kluczowym elementem poruszanych zagadnień jest zbadanie zależności między życiową satysfakcją a poziomem i formami zaufania społecznego mieszkańców miast postprzemysłowych położonych w Polsce, Rosji, Turcji, na Litwie i na Węgrzech. Zainteresowanie skoncentrowano przy tym na podobieństwach i różnicach, jakie występują między miastami w odniesieniu do prezentowanych zagadnień.

Bibliografia

Adamiec M., Popiołek K. (1993), Jakość życia – miedzy wolnością a mistyfikacją, „Ruch Prawniczy, Ekonomiczny i Socjologiczny”, nr 2, s. 92–117.

Biswas-Diener R., Diener E. (2001), Making the best of the bad situation: Satisfaction in the slums of Calcutta, „Social Indicators Research”, Vol. 55, Issue 3, s. 329–352. DOI: https://doi.org/10.1023/A:1010905029386

Borys T. (2001), Jakość życia jako kategoria badawcza i cel nadrzędny, [w:] A. Wachowiak (red.), Jak żyć, wybrane problemy jakości, Wydawnictwo Fundacji „Humaniora”, Poznań, s. 17–41.

Borys T. (2008), Propozycja siedmiu typologii jakości życia, Prace Naukowe Akademii Ekonomicznej we Wrocławiu „Gospodarka a Środowisko”, nr 9, s. 125–134.

Borys T., Rogala P. (2008), Jakość życia na poziomie lokalnym – ujęcie wskaźnikowe, UNDP, Warszawa.

Borys T. (red.) (2005), Wskaźniki zrównoważonego rozwoju, Wydawnictwo Ekonomia i Środowisko, Warszawa–Białystok.

Burke M., Marlow C., Lento T. (2010), Social Network Activity and Social Well-Being, http://www.cameronmarlow.com/ media/burke-2010-social-well-being.pdf (dostęp 05.12.2014). DOI: https://doi.org/10.1145/1753326.1753613

Campbell A., Converse P., Rogers W. (1976), The Quality of American Life, Russell Sage Foundation, New York.

CBOS (2011), Polacy o swoim szczęściu i pechu oraz zadowoleniu z życia, BS/6/2011.

CBOS (2012), Zadowolenie z życia, BS/5/2012.

CBOS (2013), Wartości i normy, BS/111/2013.

CBOS (2014), Zaufanie w relacjach międzyludzkich, BS/29/2014.

Chudzicka A. (1995), Subiektywny obraz świata i obraz siebie jako kategorie pomiaru jakości życia osób bezrobotnych oraz ich oczekiwania wobec klubu pracy, [w:] A. Bańka, R. Derbis (red.), Pomiar i poczucie jakości życia u aktywnych zawodowo oraz bezrobotnych, Wydawnictwo UAM i WSP, Poznań–Częstochowa, s. 87–96.

Coleman J. S. (1990), Foundations of Social Theory, Harvard University Press, Cambridge, MA.

Czapiński J. (2002), Szczęśliwy człowiek w szczęśliwym społeczeństwie? Zrównoważony rozwój, jakość życia i złudzenie postępu, „Psychologia Jakości Życia”, nr 1, s. 9–34.

Czapiński J. (2004), Czy szczęści popłaca? Dobrostan psychiczny jako przyczyna pomyślności życiowej, [w:] J. Czapiński (red.), Psychologia pozytywna. Nauka o szczęściu, zdrowiu, sile i cnotach człowieka, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa, s. 235–254.

Czapiński J. (2011), Indywidualna jakość życia, [w:] Diagnoza społeczna 2011. Warunki i jakość życia Polaków, Rada Monitoringu Społecznego, Warszawa.

Czapiński J. (2013), Indywidualna jakość i styl życia, [w:] Diagnoza społeczna 2013. Warunki i jakość życia Polaków, Rada Monitoringu Społecznego, Warszawa, s. 181–302.

Diener E. (1984), Subjective well-being, „Psychological Bulletin”, Vol. 95, s. 542–575. DOI: https://doi.org/10.1037/0033-2909.95.3.542

Diener E., Biswas-Diener R. (2002), Will money increase subjective well-being? A literature review and guide to needed research, „Social Indicators Research”, Vol. 57, s. 119–169. DOI: https://doi.org/10.1023/A:1014411319119

Diener E., Sandvik E., Seidlitz L., Diener M. (1993), The relationship between income and subjective well-being: Relative or absolute?, „Social Indicators Research”, Vol. 28, s. 195–223. DOI: https://doi.org/10.1007/BF01079018

Diener E., Suh E. (1997), Measuring quality of life: economic, social and subjective indicators, „Social Indicators Research”, Vol. 40, s. 189–216. DOI: https://doi.org/10.1023/A:1006859511756

Frykowski M. (2005), Zaufanie społeczne mieszkańców Łodzi, Wydawnictwo UŁ, Łódź.

Fukuyama F. (1997), Zaufanie. Kapitał społeczny a droga do dobrobytu, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa–Wrocław.

Growiec K. (2009, Związek między sieciami społecznymi a zaufaniem społecznym – mechanizm wzajemnego wzmacniania?, „Psychologia Społeczna”, t. 4, nr 1–2, s. 55–66.

GUS (2013), Jakość życia. Kapitał społeczny, ubóstwo i wykluczenie społeczne w Polsce, GUS, Warszawa.

Helliwell J. F. (2002), Social capital, the economy and well-being, „The Review of Economic Performance and Social Progress”, http://www.csls.ca/repsp/1/03-helliwell.pdf (dostęp 25.01.2015).

Helliwell J. F., Putnam R. D. (2004), The social context of well-being, http://rstb.royalsocietypublishing. org/content/359/ 1449/1435.full.pdf (dostęp 19.12.2014). DOI: https://doi.org/10.1098/rstb.2004.1522

Helliwell J. F., Shun W. (2010), Trust and Well-being, NBER Working Paper No. 15911. DOI: https://doi.org/10.3386/w15911

Horley J., Lavery J. J. (1995), Subjective well-being and age, „Social Indicators Research”, Vol. 34, s. 275–292. DOI: https://doi.org/10.1007/BF01079200

Inglehart R. 1999, Trust, well-being and democracy, [w:] M. Warren (ed.), Democracy and Trust, Cambridge University Press, New York and Cambridge. DOI: https://doi.org/10.1017/CBO9780511659959.004

Jach Ł. (2012), Poczucie dobrostanu psychicznego studentów w kontekście posiadanych zasobów finansowych i społecznych, „Psychologia Ekonomiczna”, nr 1, s. 58–76.

Kaczmarek M. (2004), The midlife well-being, gender and marital status, „Anthropological Review”, Vol. 67, s. 57–71.

Kasprzak E., Derbis R. (1999), Miejsce zamieszkania a poczucie jakości życia bezrobotnych, „Forum Psychologiczne”, nr 1, s. 45–59.

Kusterka-Jefmańska M. (2010), Wysoka jakość życia, jako cel nadrzędny lokalnych strategii zrównoważonego rozwoju, „Zarządzanie Publiczne”, nr 4, s. 115–123.

Michalska-Żyła A. (2014), The quality of life and social capital in post-industrial peripheral cities, „Przegląd Socjologiczny”, t. LXIII/1, s. 109–136.

Nowakowski K. (2008), Wymiary zaufania i problemy zaufania negatywnego w Polsce, „Ruch Prawniczy, Ekonomiczny i Socjologiczny”, R. LXX, z. 1, s. 213–233.

Ostasiewicz W. (2004), Ocena i analiza jakości życia, Wydawnictwo Akademii Ekonomicznej im. Oskara Langego, Wrocław.

Pittau M. G., Zelli R., Gelman A. (2009), Economic disparities and life satisfaction in european regions, „Social Indicators Research”, Vol. 96, s. 339–361. DOI: https://doi.org/10.1007/s11205-009-9481-2

Putnam R. (2008), Samotna gra w kręgle. Upadek i odrodzenie wspónot lokalnych w Stanach Zjednoczonych, Wydawnictwa Akademickie i Profesjonalne, Warszawa.

Rokicka E. (2014), Rozwój gospodarczy i społeczny a jakość życia. Wybrane kontrowersje teoretyczne i metodologiczne, „Przegląd Socjologiczny”, t. LXIII/1, s. 81–108.

Rożnowska A. (2009), Podmiotowe obszary jakości życia osób z różnych grup społecznych, Akademia Pomorska w Słupsku, Słupsk.

Sęk H. (1993), Jakość życia a zdrowie, „Ruch Prawniczy, Ekonomiczny i Socjologiczny”, nr 2, s. 110–116.

Skarżyńska K. (2003), Cele życiowe, zaufanie interpersonalne i zadowolenie z życia, „Psychologia Jakości Życia”, t. 2, nr 1, s. 35–49.

Skarżyńska K. (2004), Poszukiwać przyjaciół czy zdobywać majątek? Cele życiowe a zadowolenie z życia, „Roczniki Psychologiczne”, t. VII, nr 1, s. 7–31.

Słaby T. (2007), Poziom i jakość życia, [w:] T. Panek, A. Szulc (red.), Statystyka społeczna, SGH, Warszawa.

Starosta P., Brzeziński K. (2014), The structures of social trust in post-industrial cities of Central and Eastern Europe, „Przegląd Socjologiczny”, t. LXIII/1, s. 49–80.

Stiglitz J. E., Sen A., Fitoussi J. P. (2009), Report by the Commission on the Measurement of Economic Performance and Social Progress, http://www.stiglitz-sen-fitoussi.fr/documents/rapport_anglais.pdf (dostęp 15.12.214).

Sztompka P. (2002), Socjologia. Analiza społeczeństwa, Wydawnictwo Znak, Kraków.

Tokuda Y., Jimba M., Yanai H., Fujii S., Inoguchi T. (2008), Interpersonal trust and quality-of-life: A Cross-sectional study in Japan, „PloS ONE”, Vol. 3, Issue 12, http://www.plosone.org/article/fetchObject.action?uri=info:doi/ 10.1371/journal. pone.0003985&representation=PDF (dostęp 12.02,2015). DOI: https://doi.org/10.1371/journal.pone.0003985

Wejnert B. 2001, Problematyka subiektywnej i obiektywnej jakości życia w badaniach amerykańskich, [w:] A. Wachowiak (red.), Jak żyć, wybrane problemy jakości, Wydawnictwo Fundacji „Humaniora”, Poznań, s. 41–80.

Wnuk M., Marcinkowski J. T. (2012), Jakość życia jako pojęcie pluralistyczne o charakterze interdyscyplinarnym, „Problemy Higieny i Epidemiologii”, nr 93, s. 21–26.

Zack P. J., Knack S. (2000), Trust and growth, „The Economic Journal”, Blackwell, Oxford, s. 295–321. DOI: https://doi.org/10.1111/1468-0297.00609