Troublesome (?) Beginnings: Władysław Stanisław Reymont in Warsaw (1894–1895)

Authors

DOI:

https://doi.org/10.18778/2299-7458.14.05

Keywords:

W.S. Reymont, biography, autobiographies, Holewiński’s family

Abstract

The years 1894–1895, after he had left the railway and begun working with Warsaw magazines, were considered by Reymont to be the most difficult, even a period of hardship and suffering. He wrote about it in his autobiographies and spoke about it during interviews. These “bitter regrets” mentioned by the writer are the source of his biography functioning in literary studies as a reservoir of facts. However, an analysis of this period through the exploration and comparison of ego-documents (letters to and from Reymont, his diary notes) as well as the memories of other people shows its different shape, not as drastic as the writer assessed. This article undertakes such an analysis as well as an attempt to indicate a group of people that the writer met in Warsaw during these years, on whom he depended and with whom he entered into social arrangements. The example of Reymont’s relationship with the artist Józef Holewiński, and especially with one of his daughters, Cecylia later Zawistowska, reveals the writer’s constant behaviour, usually triggered by emotionality, which influenced social faux pas. This is another verification article, the result of renewed biographical research, exposing the enormous neglect and falsifications in the area of Reymontology in terms of both factual information and the interpretation of Reymont’s auto-narratives. This problem is significant not only in biography studies, but also in the study of Reymont’s work, so strongly and en masse connected with his experiences. Without distilling authentic biographical content, separating fantasies from confirmed events, the interpretation of Reymont’s work will be – if not wrong – at least incomplete.

Downloads

Download data is not yet available.

Author Biography

  • Dorota Samborska-Kukuć, Uniwersytet Łódzki

    Dorota Samborska-Kukuć (ur. 1966) – prof. dr hab., historyczka literatury, biografistka, kresoznawczyni, reymontolog. Kieruje Zakładem Literatury XIX Wieku na Wydziale Filologicznym Uniwersytetu Łódzkiego.
    Interesuje się przede wszystkim szeroko pojętą dziewiętnastowiecznością i jej pogłosami w przejawach kulturowych i artefaktach literackich tak nurtu głównego, jak i zjawisk minorum gentium, a także biografistyką oraz genealogią. Jest autorką ponad 200 artykułów naukowych, publikowanych przeważnie w najważniejszych czasopismach polonistycznych, oraz kilkunastu książek, z których ostatnia to Dziewiętnastowieczne pryncypia i marginalia literackie. Studia (Łódź 2020).

References

Grzymała-Siedlecki A., Fantastyka żywota Reymontowego, [w:] A. Grzymała-Siedlecki, Niepospolici ludzie w dniu swoim powszednim, Kraków 1961, s. 246–277.

Holewiński S., Wspomnienia i notatki starego hutnika, Wrocław–Warszawa 1974.

Jabłonowski W., Z biegiem lat (2). W Warszawie VI, „Znak” 1975, z. 3, s. 383–403.

Jagmin S., Pamiętnik z lat 1875–1959, maszynopis Biblioteka Ossolińskich, rkps sygn. 13165/II, s. 73.

Kanfer M., Reymont i Hamsun, „Nowy Dzień” 1925, nr 279, s. 5.

Koc B., Kronika życia i twórczości Władysława St. Reymonta, Legnica 2007.

Koc B., Reymont. Opowieść biograficzna, Warszawa 2000.

[Korespondencja Władysława Stanisława Reymonta i jego żony Aurelii z lat 1888–1916], Ossolineum rkps sygn. 6978, k. 189.

Kotowski W., Pod wiatr. Młodość Reymonta, Łódź 1979.

„Kurier Codzienny” 1895, nr 321, s. 2.

„Kurier Polski”, 1933, nr 77, s. 7.

„Kurier Warszawski” 1933, nr 76, s. 8.

Lam S., Laureat Nobla, Wł. St. Reymont i kilka jego zwierzeń, „Naokoło Świata” 1924, nr 8, s. 4–24.

Mikulski T., Reymont i duchy, [w:] T. Mikulski, Spotkania wrocławskie, Kraków 1954, s. 349–360.

Nosal Z., Reymont w Starachowicach, „Słowo Ludu” 1963, nr 218, s. 4.

„Polski Lud” 1894, nr 19, s. 7.

[Rękopisy Władysława Reymonta. Luźne i fragmentaryczne materiały rękopiśmienne], Biblioteka Ossolińskich, rkps sygn. 6977/II.

Reymont o sobie, „Kurier Warszawski” 1926, nr 1, s. 8.

[Reymont W.S.], Autobiographie de W.S. Reymont, [w:] Les Prix Nobel en 1924– 1925, ed. C.-G. Santesson et al., Stockholm 1926.

Reymont W.S., Dziennik nieciągły 1887–1924, oprac. B. Utkowska, Kraków 2009.

Reymont W.S., Idylla, „Józefa Ungra Kalendarz Warszawski Ilustrowany” na rok 1896, s. 10–12.

Reymont W.S., Korespondencja 1890–1925, opr. B. Koc, Warszawa 2002.

Reymont W.S., Listy do rodziny, oprac. T. Jodełka-Burzecki, B. Kocówna, Warszawa 1975.

Spis aresztowanych w ciągu czterech lat, „Przedświt” 1897, nr 5, s. 20–22.

Śladkowski W., Wysepka polska we Francji. U Marii i Henryka Gierszyńskich w Ouarville 1878–1930, Lublin 2005.

„Tygodnik Ilustrowany” 1896, nr 49, s. 957.

Utkowska B., Poza powieścią. Małe formy epickie Reymonta, Kraków 2004.

Wałek I., Józef Holewiński – drzeworytnik przełomu XIX i XX wieku, „Rocznik Naukowo-Dydaktyczny WSP w Krakowie. Prace z Wychowania Plastycznego III” 1996, z. 179, s. 47–53.

Wiercińska J., Antoni Kamieński – zapomniany dekadent. Uwagi na temat związków sztuki i literatury, [w:] J. Wiercińska, Sztuka i książka, Warszawa 1986, s. 146–163.

Zgórniak M., Z notatek lekarza wariatów i z Paryża około roku 1900. Wypowiedzi Antoniego Kamieńskiego o rzeźbie i rzeźbiarzach, [w:] Literatura a rzeźba, red. J. Godlewicz-Adamiec, T. Szybisty, Kraków 2018, s. 455–475.

Zabawa K., Dwa listy Władysława S. Reymonta do Mariana Gawalewicza (z archiwum domowego Pawlikowskich), „Ruch Literacki” 2016, z. 1, s. 125–138.

Downloads

Published

2026-02-27

How to Cite

Samborska-Kukuć, Dorota. 2026. “Troublesome (?) Beginnings: Władysław Stanisław Reymont in Warsaw (1894–1895)”. Czytanie Literatury. Łódzkie Studia Literaturoznawcze, no. 14 (February): 79-99. https://doi.org/10.18778/2299-7458.14.05.