„Żywot mój pełen bojaźni złowrogiej”. Rekonstrukcja biografii i działalności literackiej Jana Huskowskiego (1883–1941) – cz. I

Dorota Samborska-Kukuć

doi:10.18778/2299-7458.14.15

Autor

Dorota Samborska-Kukuć Uniwersytet Łódzki https://orcid.org/0000-0002-1943-6694

DOI:

https://doi.org/10.18778/2299-7458.14.15

Słowa kluczowe:

Jan Huskowski, biografia, weird fiction, fantastyka, Lwów początku XX wieku

Abstrakt

O Janie Huskowskim, jednym z twórców reprezentujących typ literatury weird fiction z pierwszego dziesięciolecia XX wieku, wiadomo bardzo niewiele. Niedostatkiem tej wiedzy naznaczona jest przede wszystkim jego biografia, ale także interpretacja dzieł – powieści, nowel, liryki. Artykuł zawiera ustalenia dotyczące życiorysu pisarza wraz szerokimi kontekstami genealogiczno-biograficznymi oraz towarzyskimi (m.in. uwzględniającymi relacje Huskowskiego z K. Makuszyńskim, A. Dobrowolskim, F. Gwiżdżem), które pozwoliły nie tylko osadzić Huskowskiego w realiach rodzinnych i środowiskowych, ale i wydobyć przyczyny, dla których wskutek pogarszającego się stanu zdrowia psychicznego targnął się on na życie lwowskiego hotelarza.
Artykuł jest pierwszą, z trzech, częścią studium omawiającego życie i pisarstwo Huskowskiego, autora tekstów ujawniających postępującą chorobę psychiczną, prawdopodobnie dziedziczną schizofrenię, która spowodowała odizolowanie go w szpitalu dla umysłowo chorych w podlwowskim Kulparkowie, gdzie przebywał przez ostatnie 30 lat życia.

Pobrania

Statystyki pobrań niedostępne.

Biogram autora

Dorota Samborska-Kukuć - Uniwersytet Łódzki

Dorota Samborska-Kukuć (ur. 1966) – prof. dr hab., historyczka literatury, biografistka, kresoznawczyni, reymontolog. Interesuje się przede wszystkim szeroko pojętą dziewiętnastowiecznością i jej pogłosami w przejawach kulturowych i artefaktach literackich tak nurtu głównego, jak i zjawisk minorum gentium, a także biografistyką oraz genealogią. Jest autorką ponad 200 artykułów naukowych, publikowanych przeważnie w najważniejszych czasopismach polonistycznych, oraz kilkunastu książek, z których ostatnia to Dziewiętnastowieczne pryncypia i marginalia literackie. Studia (Łódź 2020). Kieruje Zakładem Literatury XIX Wieku na Wydziale Filologicznym Uniwersytetu Łódzkiego.

Bibliografia

Huskowski J., Wezwanie, Ofiara, O cierniu, Kruki, Bajka, rkps Przyb. BJ 36/65, Biblioteka Jagiellońska.

Korespondencja Stefanii i Romana Jaworskich, rkps sygn. 13851/II, Biblioteka Ossolińskich.

USC Kijany, akt małż. nr 49 z roku 1893., Archiwum Państwowe w Warszawie (APW); nekrolog, s. 10.

USC Kijany, akt zg. nr 5 z roku 1899, akt zg. nr 28 z roku 1899, akt zg. nr 40 z roku 1899, Archiwum Państwowe w Lublinie (APL).

USC Kozienice, akt ur. nr 30 z roku 1839, Archiwum Państwowe w Radomiu.

USC Kraków/Urząd Zdrowia, akt zg. nr 328 z roku 1897, akt zg. nr 177 z roku 1909, Archiwum Narodowe w Krakowie.

USC Lublin/katedra św. Jana, akt ur. nr 23 z roku 1871, akt zg. nr 212 z roku 1871, akt zg. nr 224 z roku 1872, akt ur. nr 200 z roku 1873, akt małż. nr 96 z roku 1898, akt zg. nr 183 z roku 1899, akt ur. nr 313 z roku 1903, akt zg. 198 z roku 1923, APL.

USC Lwów/parafia szpitalna sióstr szarytek 1912, nr 18, Archiwum Główne Akt Dawnych (AGAD).

USC Lwów/parafia św. Elżbiety, akt zg. nr 13 z roku 1922, AGAD.

USC Lwów/parafia św. Marii Magdaleny, akt zg. nr 184 z roku 1941, Centralne Państwowe Archiwum Historyczne Ukrainy w Kijowie.

USC Łaszczów, akt ur. nr 35 z roku 1839, APL.

USC Łuków akt małż. nr 88 z roku 1860, akt zg. nr 264 z roku 1861, akt ur. nr 268 z roku 1864, akt ur. nr 166 z roku 1863, APL.

USC Olchowiec, akt zg. nr 40 z roku 1908, APL.

USC Opole Lubelskie, akt ur. nr 34 z roku 1870, APL.

USC Pawłów akt zg. nr 19 z roku 1893.

USC Piaski, akt ur. nr 232 z roku 1878, akt zg. nr 124 z roku 1879, akty ur. nr 177 i 178 z roku 1880, akt małż. nr 32 z roku 1880, akty zg. nr 101 i 106 z roku 1881, akt ur. nr 129 z roku 1884 i zg. nr 95 z roku 1885, akt ur. nr 98 z roku 1883, akt małż. nr 37 z roku 1887APL.

USC Siedliszcze akt zg. nr 18 z roku 1929, APL.

USC Warszawa/parafia św. Jakuba akt zg. nr 261 z roku 1838.

USC Warszawa/Nawiedzenia NMP, akt małż. nr 135 z roku 1908.

Zespół Komisji Województwa Lubelskiego i Rządu Gubernialnego Lubelskiego, Akta osobiste Huskowskiego Emila Wiktora aplikanta magistratu miasta Tyszowiec (dotyczy roku 1858), sygn. 35/115/0/2.4/648, APL.

Zespół 29/546 Arcybractwo Miłosierdzia i Banku Pobożnego w Krakowie, sygn. 29/546/1210, Archiwum Narodowe w Krakowie.

„Czas” 1881, nr 1.

„Czas” 1912, nr 242

„Dziennik Chicagoski” 1912, nr 157, nr 2.

„Gazeta Lwowska” 1912, nr 168.

„Gazeta Lwowska” 1912, nr 171.

„Gazeta Narodowa” 1887, nr 276.

„Gazeta Narodowa” 1912, nr 169.

„Gazeta Poniedziałkowa” 1911, nr 25.

„Gazeta Świąteczna” 1896, nr 808.

„Gazeta Wieczorna” 1911, nr 337.

„Gazeta Wieczorna” 1911, nr 343.

„Gazeta Wieczorna” 1911, nr 394.

„Kurier Codzienny” 1897, nr 193.

„Kurier Lubelski” 1908, nr 139.

„Kurier Warszawski” 1901, nr 1.

„Kurier Warszawski” 1929, nr 6.

„Kurier Warszawski” 1938, nr 278.

„Nowa Gazeta” 1912, nr 340.

„Przegląd Sądowy i Administracyjny” 1883, nr 34.

„Słowo” 1899, nr 76.

„Śmigus” 1889, nr 18.

„Zakopane” 1911, nr 2.

„Zakopane” 1911, nr 14.

„Zakopane” 1913, nr 13.

Czyn obłąkanego, „Głos Warszawski” 1912, nr 172.

Jeszcze zamach obłąkanego literata, „Kurier Warszawski” 1912, nr 150.

Maniak, „Kurier Lwowski” 1912, nr 244.

Morderczy czyn obłąkanego, „Kurier Poranny” 1912, nr 151.

Napad, „Polak-Katolik” 1912, nr 134.

Obłąkany literat, „Świat” 1912, nr 25.

Obłąkany literat mordercą, „Nowiny” 1912, nr 121, s. 2.

Po zamachu Huskowskiego, „Naprzód” 1912, nr 122.

Sprawa Huskowskiego, „Czas” 1912, nr 315.

Sprawa Huskowskiego, „Gazeta Narodowa” 1912, nr 158.

Sprawa Huskowskiego, „Goniec Wieczorny” 1912, nr 334.

Sprawa Huskowskiego, „Kurier Lubelski” 1912, nr 165.

Sprawa Huskowskiego, „Kurier Lwowski” 1912, nr 330.

Sprawa Huskowskiego, „Kurier Warszawski” 1912, nr 193.

Sprawa Huskowskiego, „Rozwój” 1912, nr 162, s. 3.

Strzały na ul. Karola Ludwika, Zamach morderczy obłąkanego literata, „Nowa Reforma” 1912, nr 243.

Szaleniec mordercą, „Goniec Poranny” 1912, nr 246.

Śledztwo przeciw Huskowskiemu, „Rozwój” 1912, nr 144.

Zamach literata, „Orędownik”1912, nr 124.

Zamach morderczy, „Gazeta Narodowa” 1912, nr 123.

Zamach morderczy, „Głos Narodu” 1912, nr 120.

Zamach morderczy, „Rozwój” 1912, nr 122.

Zamach morderczy eks-aktora, „Tygodnik Teatralny” 1912, nr 14.

Zamach morderczy literata, „Ilustrowany Kurier Codzienny” 1912, nr 122.

Zamach morderczy w ulicy Karola Ludwika, „Gazeta Lwowska” 1912, nr 122.

Zamach poety-szaleńca, „Nowości Ilustrowane” 1912, nr 23.

Zamach szaleńca, „Nowa Gazeta” 1912, nr 247.

Zbrodnia szalonego, „Kurier Litewski” 1912, nr 114.

Zbrodnie szalonego, „Gazeta Polska Chicago” 1912, nr 26.

Antologia współczesnych poetów polskich z podobiznami niektórych autorów, red. K. Króliński, Lwów 1908.

Bender R., Ludność miejska Lubelskiego w akcji przedpowstaniowej w latach 1861-1862, Lublin 1961.

Bukalski M., Tragedia we Lwowie. O Janie Huskowskim, „Carpe Noctem” 2012, nr 1.

Corpus studiosorum Universitatis Iagellonicae 1850/51–1917/18, t. E–J, red. K. Stopka, M. Barcik i inni, Kraków 2006.

Cudnowski H., Niedyskrecje teatralne, Wrocław 1960.

Debar, Kabarety we Lwowie, „Nowa Reforma” 1911, nr 445.

f.r, Jan Huskowski: „Po drodze”. Lwów 1907. Księgarnia Altenberga, „Krytyka” 1907, z. 10.

Freud Z., Niesamowite, [w:] Z. Freud, Pisma psychologiczne, przeł. R. Reszke, t. 3, Warszawa 1997.

Grudnik K., Wstęp, [w:] J. Huskowski, Spojrzenia, Kraków 2022.

Gwiżdż F., W płomienisku [rec.], „Wisła” 1912, nr 10.

Homola I., Grand Hotel w Krakowie, Kraków 2005.

Huskowski J., Dobrzy ludzie [rec.], „Gazeta Wieczorna” 1912, nr 555.

Huskowski J., Feliks Gwiżdż. Fale. Poezja, „Kurier Lubelski” 1908, nr 115.

Huskowski J., Kwiat miasta, „Wiek Nowy” 1920, nr 5607.

Huskowski J., Lwia okolica, „Pomyślna Poczta” 1919, nr 7.

Huskowski J., Noc, „Biesiada Literacka” 1903, nr 16.

Huskowski J., O słoniu, lwie i świni, „Kurier Łódzki” 1907, nr 81.

Huskowski J., Płacze przyśnione, „Pomyślna Poczta” 1920, nr 7.

Huskowski J., Sklep Koszyka, „Pomyślna Poczta” 1920, nr 8–10.

Huskowski J., Szczyt, „Słowo Polskie” 1912, nr 104.

Huskowski J., Tragedia na wieży, „Kurier Lubelski” 1909, nry 20–22.

Huskowski J., Ulicznicy, „Nowe Słowo” 1905, nr 13.

Huskowski J., W godzinę rozstania, [w:] Bard polski, zebrał. B. Koreywo, Kijów 1909, s. 160.

Huskowski Jan, [w:] A. Peretiatkowicz, M. Sobieski, Współczesna kultura polska. Nauka, literatura, sztuka. Życiorysy uczonych, literatów i artystów z wyszczególnieniem ich prac, Poznań 1932.

Irzykowski K., Głód woli, „Świat” 1912, nr 43.

Kawecka K., Niezależna Socjalistyczna Partia Pracy 1921–1937, Warszawa 1969.

Konopka M., Korespondencja Bernarda Połonieckiego w zbiorach Biblioteki Naukowej im. W. Stefanyka we Lwowie, [w:] Pasja książki. Studia poświęcone pamięci profesora Janusza Dunina, red. J. Ladorucki, M. Rzadkowolska, Łódź 2009.

Krawczak T., Podlascy więźniowie Cytadeli Warszawskiej, „Niepodległość i Pamięć” 1998, nr 3/5.

Księga adresowa królewskiego stołecznego miasta Lwowa na rok 1911, Lwów 1911.

Lam S., Współcześni pisarze polscy – literatura piękna, krytyka literacka, Warszawa 1918.

Lam S., Życie wśród wielu, Warszawa 1968.

Michalik J., Życie teatralne w Zakopanem, [w:] Teatr polski w latach 1890–1918. Zabór austriacki i pruski, red. T. Sivert, Warszawa 1987.

Niebelski E., Zmierzch powstania styczniowego w Lubelskiem i na Podlasiu (1864– 1872), Lublin 1993.

Niewiadowski A., Huskowski Jan (1883–19..), Poeta, prozaik, dramatopisarz, „Fantastyka” 1984, nr 11.

Notatki literacko-artystyczne, „Gazeta Lwowska” 1911, nr 241.

Oglądacz, Wieczór „nieśmiertelnych”, „Goniec” 1908, nr 42.

Okulicz-Kozaryn R., Korespondencja Stefanii i Romana Jaworskich, [w:] Miscellanea z okresu Młodej Polski, red. T. Lewandowski, Poznań 1995.

Panna Maliczewska w Lublinie, „Ziemia Lubelska” 1911, nr 55.

Piasecka E., Dolina mroku. Groza i niesamowitość w prozie polskiej 1890–1918, Opole 2006.

R.B., Leopolis cabaretisans, „Gazeta Wieczorna” 1911, nr 341.

Rzadkowolska M., Szyjewski Andrzej, [w:] Polski słownik biograficzny, t. 49, Kraków–Wrocław 2014.

Semil E., Przed drugą wojną była pierwsza, Warszawa 1965.

Skorowidz adresowy miasta Lwowa, Lwów 1910.

Sołogub F., Lohengrin, przeł. J. Huskowski „Nowa Reforma” 1920, nr 230.

Stefana Mikulskiego Wielka Księga Adresowa stoł. Miasta Krakowa, stoł. miasta Lwowa […], Kraków 1908, cz. II .

Stwora S., Złamane życie, „Ilustrowany Kurier Codzienny” 1912, nr 124, s. 10.

Szydłowska M., Kabarety i rewie we Lwowie, „Pamiętnik Teatralny” 2009, z. 1/2.

Towarzystwo Opieki nad Zabytkami Przeszłości, Warszawa 1910.

Uziembło A., Ludzie i Tatry, Kraków 1987.

Wielka Księga Adresowa miasta Krakowa i miasta Lwowa na rok 1908, Kraków 1908.

Z „Wieczornicy artystycznej”. Utwory lwowskich autorów i kompozytorów odczytane i wykonane na wieczorze w Sali „Sokoła” dnia 17 maja 1908 r., „Orle Skrzydła. Ilustrowany dwutygodnik artystyczno-literacki” 1908, z. 6.

Zaślubiny, „Kurier Warszawski” 1908, nr 250.

Zbiór poetów polskich XIX wieku, ułożył i oprac. P. Hertz, t. 5, Warszawa 1967, s. 394.

Ziejka F., Władysław Orkan i Feliks Gwiżdż – dzieje przyjaźni, „Wieści”, 1977, nr 19.

Zolonyi J., Wieczornica artystyczna, „Goniec” 1908, nr 41.

Monografia rzymskokatolickiej parafii św. Trójcy w Komarowie: https://www.rodzinakulik.eu/parafiakomarow/monografia_p_kom/monografia_parafia_rzym_komarow.pdf [dostęp: 8.11.2025]

https://event.fourwaves.com/casedmonton2025/abstracts/4f56915e-93cb-4ae0-a7b9-e8b33a6ebb4f [dostęp: 2.05.2025].

https://www.bibliotekapiosenki.pl/publikacje/Stohl_Karol_Fryderyk_Zal_na_chor_meski_a_capella [dostęp: 30.12.2012]