Nōmin [農民], czyli Chłopi. O japońskim wydaniu powieści Władysława Stanisława Reymonta (rekonesans)
DOI:
https://doi.org/10.18778/2299-7458.14.11Słowa kluczowe:
Władysław Reymont, Asadori Katō, Stefan Łubieński, literatura polska w JaponiiAbstrakt
Artykuł przedstawia w zarysie historię japońskiej edycji Chłopów Władysława Reymonta, która ukazała się w latach: 1925 (tomy Jesień, Zima) i 1926 (tomy Wiosna, Lato) w tokijskim Wydawnictwie Shunjusha. Celem niniejszego opracowania jest przede wszystkim próba odtworzenia genezy przekładu dokonanego przez Japończyka – Asadoriego Katō, we współpracy z Polakiem – Stefanem Łubieńskim, a także zarys recepcji dzieła w Japonii. Podstawę źródłową niniejszego artykułu stanowią: przedmowy do japońskiego wydania powieści Chłopi (Nōmin – 農民) korespondencja Reymonta pochodząca z tzw. Archiwum mecenasa Witolda Kotowskiego, a także polskie materiały prasowe. Artykuł omawia również cechy edycji, która w stulecie ukazania się w Japonii (jak i w przypadające w 2025 roku stulecie śmierci Reymonta) wciąż jest mało znana i trudno dostępna.
Pobrania
Bibliografia
Archiwum mecenasa Witolda Kotowskiego, Teczka m8 „Reymont w Japonii i w Rosji”, List Karola Frycza do Władysława Reymonta, Tokio, 5 października 1921.
Archiwum mecenasa Witolda Kotowskiego, Teczka m8 „Reymont w Japonii i w Rosji”, List Władysława Reymonta do Julii Niemiery, 2 maja 1925, [odpis].
Archiwum mecenasa Witolda Kotowskiego, Teczka m8 „Reymont w Japonii i w Rosji”, List Stefana Łubieńskiego do Władysława Reymonta, Tokio, 18 lipca 1925.
Archiwum mecenasa Witolda Kotowskiego, Teczka m8 „Reymont w Japonii i w Rosji”, List Stefana Łubieńskiego do Władysława Reymonta, Tokio, 14 sierpnia 1925.
Archiwum mecenasa Witolda Kotowskiego, Teczka m8 „Reymont w Japonii i w Rosji”, List Stanisława Patka do Władysława Reymonta, Tokio, 11 września 1925.
Archiwum mecenasa Witolda Kotowskiego, Teczka m8 „Reymont w Japonii i w Rosji”, List Stefana Łubieńskiego do Władysława Reymonta, Tokio, 20 października 1925.
Archiwum mecenasa Witolda Kotowskiego, Teczka m8 „Reymont w Japonii i w Rosji”, List Władysława Reymonta do Francka L. Schoella, 25 października 1925 [odpis].
Archiwum mecenasa Witolda Kotowskiego, Teczka m8 „Reymont w Japonii i w Rosji”, List Władysława Reymonta do Wojciecha Morawskiego, 27 października 1925 [odpis].
Archiwum mecenasa Witolda Kotowskiego, Teczka m8 „Reymont w Japonii i w Rosji”, List Stefana Łubieńskiego do Władysława Reymonta, Tokio, 20 listopada 1925.
Archiwum mecenasa Witolda Kotowskiego, Teczka m8 „Reymont w Japonii i w Rosji”, List Władysława Reymonta do Wojciecha Morawskiego, 20 listopada 1925 [odpis].
Archiwum mecenasa Witolda Kotowskiego, Teczka m8 „Reymont w Japonii i w Rosji”, [Notatka] „Ad. japońskiego tłumaczenia 1925”.
Burdelski P., Spór terytorialny w stosunkach rosyjsko-japońskich o przynależność południowych Wysp Kurylskich, „Gdańskie Studia Azji Wschodniej” 2003, t. 3, https://ejournals.eu/czasopismo/gsaw/artykul/spor-terytorialny-w-stosunkach-rosyjsko-japonskich-o-przynaleznosc-poludniowych-wysp-kurylskich [dostęp: 3.03.2025].
Čapková H., GARAKUTASHŪ – a network for modern craft and design, https://www.academia.edu/44892647/GARAKUTASHŪ_a_network_for_modern_craft_and_design_我楽他宗_民藝とモダンデザイナーの集まり [dostęp: 15.06.2025].
Čapková H., The Mystical Spirit of Japan – Stefan Łubieński and Transnational Artistic Networks in 1920s Japan, „Studia Religiologica” 2020, t. 53(1), s. 15–31, https://www.academia.edu/43932727/The_Mystical_Spirit_of_Japan [dostęp: 15.01.2025].
„Chłopi” Reymonta po japońsku, „Warszawski Dziennik Narodowy” 1937, nr 120, s. 7.
„Chłopi” Reymonta po japońsku i hindusku, „Gazeta Międzychodzka” 1925, nr 112, 29 IX.
Deja K., Polski japonizm literacki, Kraków 2021.
Fiedorczuk S., Polacy na południowym Sachalinie, „Studia Polonijne” 1997, t. 18, s. 77–114.
Gmurczyk-Wrońska M., Stanisław Patek — szkic do biografii: stan badań, źródła, problemy badawcze, „Dzieje Najnowsze” 2007, R. 29, nr 3, s. 3–25.
Grzelak Sz., Pigulak M., Wierzchoń P., Japonia w prasie polskiej XIX wieku, Poznań 2021.
Hearn L. [Yakumo Koizumi], Ko-Ko-Ro, Kraków 1906.
Instytut Polski w Tokio, Facebook, post z dn. 8 lipca 2019, https://www.facebook.com/photo/?fbid=2269493359786544&set=a.276197282449505 [dostęp: 10.05.2025].
Instytut Polski w Tokio, Stosunki polsko-japońskie, https://instytutpolski.pl/tokyo/pl/poznaj-polske/artykuly/stosunki-polsko-japonskie-3/ [dostęp: 15.11.2025].
Janta-Połczyński A., Polonica w Japonii. II, „Gazeta Polska” 1937, nr 96.
Janta-Połczyński A., Wspomnienie o Asadorim Kato, „Prosto z Mostu” 1938, nr 32, https://crispa.uw.edu.pl/object/files/415520/display/Defauit [dostęp: 15.12.2024].
Japanese Biographical Index, s. 346, https://books.google.pl/booksKato [dostęp: 15.01.2025].
Japoński przekład „Chłopów”, „Kurier Polski” 1925, nr 317, s. 7.
Karol Frycz, [w:] Osoby – Encyklopedia teatru polskiego, https://encyklopediateatru.pl/osoby/7243/karol-frycz
Kałuski M., Polacy na Sachalinie, https://www.kworum.com.pl/art9745,polacy_na_sachalinie_rosja_html [dostęp: 3.03.2025].
[Katalog internetowy Biblioteki Uniwersytetu Waseda], https://waseda.primo.exlibrisgroup.com/discovery/fulldisplay [dostęp: 10.04.2025].
[Katalog komputerowy Biblioteki Narodowej], https://katalogi.bn.org.pl [dostep: 15.11.2025].
Katō A., O literaturze japońskiej, „Wiadomości Literackie” 1937 nr 46, s. 12, http://old.mbc.malopolska.pl/dlibra/docmetadata?id=54050&from=publication [dostep: 16.06.2025].
Katō A., [Przedmowa], [w:] W. Reymont, Nōmin, Tokio 1925–1926, t. 1, s. 1–4.
Koc B., Reymont. Z dziejów recepcji twórczości, Warszawa 1975.
Kruszyński M., Stanisław Patek w Japonii. Z działalności polskiego poselstwa w Tokio w latach 1921–1926, „Annales Universitatis Mariae Curie-Skłodowska. Sectio F. Historia” 2006, t. 61, s. 137–158.
Kuyama K., Pomnik Adama Mickiewicza, „Rocznik Towarzystwa Literackiego im. A. Mickiewicza” 2005, t. 40, s. 17–32.
Kuyama K., „Quo vadis” w Japonii – konteksty recepcyjne, [w:] Literatura polska w świecie. T. IV: Oblicza światowości, red. R. Cudak, Katowice 2012, s. 30– 46, https://www.docsity.com/pl/docs/quo-vadis-w-japonii-konteksty-recepcyjne/9544224/ [dostęp: 10.12.2024].
Leska-Ślęzak J., Stosunki dyplomatyczne Polski i Holandii w latach 1918– 2006, https://www.google.com/url?stosunkidyplomatyczne [dostęp: 15.04.2025].
Łubieński S., Między wschodem a zachodem. Japonja na straży Azji: dusza mistyczna Nipponu, Warszawa 1927.
Łubieński S., [Przedmowa], [w:] W. Reymont, Nōmin, Tokio 1925–1926, t. 2, s. 1–16.
Łubieński S., Vor der Schwelle. Liebenserinnerungen eines polnischen Anthroposophen, Lohengrin-Verlag [1988].
Maria Wiśniewska, https://www.sejm-wielki.pl/b/sw.1290000 [dostęp: 15.11.2025].
Oracki T., Reymont w świecie. Bibliografia przekładów wydanych w latach 1900– 2000, Gdańsk 2005.
Pałasz-Rutkowska E., Romer A.T., Historia stosunków polsko-japońskich 1904– 1945, Warszawa 1996.
Patek S., [Przedmowa], [w:] W. Reymont, Nōmin, Tokio 1925–1926, t. 1, s. 1–2.
Pavitra, http://www.searchforlight.org/lotusgroove/Pavitra/Index.htm [dostęp: 20.01.2025].
Pietrzyk-Reeves D., Roman Dyboski (1883–1945), https://ruj.uj.edu.pl/server/api/core/bitstreams/Dyboski [dostęp: 3.03.2025].
Reymont W.S, Chłopi, przedm. F. Ziejka, Wrocław 1991.
Reymont W.S., Korespondencja 1890–1925, oprac. B. Koc, Warszawa 2002.
Reymont W.S., [List Władysława Reymonta do Stefana Łubieńskiego], Paryż, 28 kwietnia 1924, [w:] W. Reymont, Nōmin, Tokio 1925–1926, t. 2, s. 1–3.
Reymont W.S., Nōmin, tł. Asadori Katō, Tokio 1925–1926, t. 1–4.
Reymont W.S., The Polish Peasants (I), [trans.] R. Dyboski, „The Slavonic Review” 1922, Vol. 1, No. 2, s. 428–436, https://www.jstor.org/stable/4201629 [dostęp: 10.03.2025].
Reymont w Ameryce. Listy do Wojciecha Morawskiego, oprac. L. Orłowski, Warszawa 1970.
Reymont w Paryżu. Literatura polska uczciła autora „Chłopów”. Wywiad Lefevre’a z polskim pisarzem, „Wiadomości Literackie” 1925, nr 21, s. 1, https://bibliotekacyfrowa.ujk.edu.pl/Content/901/PDF/wiadomosci_literackie_nr_21_1925.pdf [dostęp: 15.11.2025].
Richter B., Reymont w Japonii, „Tygodnik Ilustrowany” 1926, nr 49, s. 851, https://bcul.lib.uni.lodz.pl/dlibra/publication/300/edition/171/content
Rzeczycka M., Łubieński Stefan, [w:] Leksykon Polskiego Ezoteryzmu 1890– 1939, http://www.tradycjaezoteryczna.ug.edu.pl/node/1271 [dostęp: 10.12.2024].
Samborska-Kukuć D., Utkowska B., Bezcenne reymontiana. Archiwum mecenasa Witolda Kotowskiego, „Pamiętnik Literacki” 2023, nr 3, s. 199–212, https://rcin.org.pl/Content/239659/WA248_275970_P-I-30_samborska-utkowska_o.pdf
Schreiber I., Polska bibljografja japonologiczna po rok 1926, Kraków 1929.
Shunjusha, https://ja.wikipedia.org/wiki/Shunjusha [dostęp: 15.02.2025].
Shunjusha – IMSLP, https://imslp.org/wiki/Shunjusha [dostęp: 6.11.2025].
Spurgiasz M., Nippon wyobrażony: Japonia i Japończycy w piśmiennictwie polskim do 1939 roku, https://sbc.org.pl/dlibra/publication/409732/edition/384870/nippon-wyobrazony-japonia-i-japonczycy-w-pismiennictwie-polskim-do-1939-roku-spurgiasz-michal [dostęp: 15.12.2024].
Stosunki polsko-japońskie (3), https://instytutpolski.pl/tokyo/pl/poznaj-polske/artykuly/stosunki-polsko-japonskie-3/ [dostęp: 10.01.2025].
Śliwińska I., Dębicki Zdzisław, [w:] Polski słownik biograficzny, Kraków 1939, t. 5, s. 142–143.
Uchwała Senatu Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 29 października 2024 r. w sprawie ustanowienia roku 2025 Rokiem Władysława Stanisława Reymonta, M.P. 2024 poz. 929, https://isap.sejm.gov.pl/isap.nsf/DocDetails.xsp?id=WMP20240000929.
Utkowska B., Listy Władysława Stanisława Reymonta do Zdzisława Dębickiego. Edycja (od)nowa, „Bibliotekarz Podlaski” 2024, nr 4(65).
W hołdzie japońskiemu tłumaczeniu „Chłopów”, „Warszawski Dziennik Narodowy” 1937, nr 192, s. 5.
Walicki S., Katastrofa w Japonii, „Kurier Warszawski” 1923, nr 245, s. 7, https://crispa.uw.edu.pl/object/files/218363/display/Default [dostęp: 30.11.2025].
Wielgosz W., Reymont i Francja (w 75. rocznicę śmierci laureata Nagrody Nobla), „Annales Academiae Paedagogicae Cracoviensis, Studia Romanica” 2001, nr 1, s. 159–163, https://rep.up.krakow.pl/xmlui/bitstream/handle/11716/5427/Wielgosz [dostęp: 18.03.2025].
Yuasa A., O Asadorim Katō, https://note.com/heinlein/n/n11ca75bffc01 [dostęp: 20.04.2025].
Zajączkowski R., Literatura polska w Japonii, „Roczniki Kulturoznawcze” 2016, t. VII, nr 3, s. 149, http://poloniajaponica.jp/literaturajp/item/1450-literatura-polska-w-japonii [dostęp: 5.01.2025].
Zasłużony dla Polski Japończyk, „Gazeta Lwowska”, nr 245 z 27 października 1937, s. 2, https://jbc.bj.uj.edu.pl/dlibra/publication/edition/40827 [dostęp: 15.11.2025].
Zdarzenia i wypadki, „Echo” 1938, nr 174, s. 2, https://bc.wbp.lodz.pl/dlibra/publication/42100/edition/40197/content [dostep: 15.11.2025].
Ziejka F., „Chłopi” Władysława St. Reymonta w drodze do światowej sławy, [w:] Chciałem odbudować polską duszę. W hołdzie Władysławowi Reymontowi, pierwszemu Nobliście Niepodległej Polski, red. T. Skoczek, Warszawa 2015.
Ziejka F., Wstęp, [w:] W.S. Reymont, Chłopi. Warszawa 1991, s. V–CXXVI.
„Ziemia. Tygodnik Krajoznawczy Ilustrowany” 1911, R. 2, nr 12, s. 185, https://www.wbc.poznan.pl/dlibra/publication/109057/edition/121540/content [dostęp: 2.12.2024].
Pobrania
Opublikowane
Numer
Dział
Licencja
Prawa autorskie (c) 2025 Maria Strzelecka, Anna Ogawa
Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa – Użycie niekomercyjne – Bez utworów zależnych 4.0 Międzynarodowe.
Jak cytować
