Porównanie nasilenia wzoru zachowania A u młodzieży z czynnikami ryzyka chorób sercowo-naczyniowych i bez takich czynników
DOI:
https://doi.org/10.18778/1427-969X.10.05Słowa kluczowe:
wzór zachowania typu A, choroby sercowo-naczyniowe, młodzieżAbstrakt
Celem podjętych badań było ustalenie czy młodzież z rozpoznanymi czynnikami ryzyka niedokrwiennej choroby serca różni się˛ od młodzieży bez takich czynników w zakresie nasilenia zachowań typu A oraz ustalenie związku między wzorem zachowania A a tymi czynnikami w grupie ryzyka. Badaniami objęto młodzież w wieku 15–18 lat. Część´ pierwsza˛ badań mająca˛na celu wykrycie biologicznych czynników ryzyka choroby niedokrwiennej serca przeprowadzono wśród 350 nastolatków. Część drugą˛ obejmującą pomiar nasilenia wzoru zachowania A przeprowadzono wśród tych nastolatków, którzy zostali zakwalifikowani do grupy ryzyka (N = 56) oraz losowo wybranych 52 nastolatków bez czynników ryzyka, stanowiących grupę porównawczą. Do pomiaru nasilenia zachowań Typu A zastosowano skalę Hunter-Wolf A-B Rating Scale w polskiej modyfikacji N. Ogińskiej-Bulik i Z. Juczyńskiego. Uzyskane wyniki badań wykazały, że skłonność do zachowań Typu A, a szczególnie wyrażania niecierpliwości-agresji, jest przejawiana przede wszystkim przez młodzież którą˛ charakteryzuje występowanie czynników ryzyka chorób sercowo-naczyniowych, tj. siedzący tryb życia, nadwaga oraz podwyższony poziom cholesterolu.
Bibliografia
Berenson G. S. (1986), Causation of cardiovascular risk factors in children. Perspectives on cardiovascular risk in early life, Raven Press, New York
Bełtkowska-Korpała B. (2004), Rola wzoru zachowania A w prewencji wtórnej choroby niedokrwiennej serca, [in:] K. Wrzes´niewski, D. Włodarczyk (red.), Choroba niedokrwienna serca, Gdańskie Wydawnictwo Psychologiczne, Gdańsk, 175–197
Blumenthal J. A., Williams R. B., Kang Y., Schanberg S. M., Thompson L. W. (1978), Type A behavior pattern and coronary atherosclerosis, ‘‘Circulation’’, 68, 634–639 DOI: https://doi.org/10.1161/01.CIR.58.4.634
Dembroski T. M., Costa, P. T. (1987), Coronary prone behavior: components of Type A pattern and hostility, ‘‘Journal of Personality’’, 55, 213–235 DOI: https://doi.org/10.1111/j.1467-6494.1987.tb00435.x
Dembroski T. M., MacDougall J. M., Williams R. B. (1985), Components of Type A, hostility and anger-in: Relationship to angiographic findings, ‘‘Psychosomatic Medicine’’, 447, 219–233 DOI: https://doi.org/10.1097/00006842-198505000-00001
Dembroski T. M., MacDougall J. M., Shields J. L., Petito J., Lushene R. (1975), Components of the Type A coronary prone behavior pattern and cardiovascular responses to psychomotor performance challenge, ‘‘Journal of Behavioral Medicine’’, 1, 159–176 DOI: https://doi.org/10.1007/BF00846637
Ellefson R., Elveback L., Hodgson P., Weidman W. (1978), Cholesterol and triglycerides in serum lipoproteins of young persons in Rochester, Minnesota, ‘‘Mayo Clinic Proceedings’’, 53, 307–319
Frank K. A., Heller S. S., Kornfeld D. S., Sporn A., Weiss M. (1978), Type A behavior pattern and coronary angiography findings, ‘‘Journal of the American Medical Association’’, 240, 761–763 DOI: https://doi.org/10.1001/jama.240.8.761
Friedman M., Rosenman H. (1959), Association of specific overt behavior pattern with blood and cardiovascular findings, ‘‘Journal of the American Medical Association’’, 169, 1286–1298 DOI: https://doi.org/10.1001/jama.1959.03000290012005
Friedman M., Rosenman R. H., Byers S. (1964), Serum lipids and conjunctual circulation after fat ingestion in men exhibiting Type A behavior pattern, ‘‘Circulation’’, 29, 874–886 DOI: https://doi.org/10.1161/01.CIR.29.6.874
Harburg E., Gleiberman L., Russel M., Cooper M. L. (1991), Anger coping styles and blood pressure in black and white males: Buffalo, New York, ‘‘Psychosomatic Medicine’’, 53, 153–164 DOI: https://doi.org/10.1097/00006842-199103000-00005
Hayman L. L., Meininger J. C., Stashinko E. E., Gallagher P. R., Coates P. M. (1988), Type A behavior and physiological cardiovascular risk factors in school-age twin children, ‘‘Nursing Research’’, 37, 290–306 DOI: https://doi.org/10.1097/00006199-198809000-00006
Haynes G. S., Feinleib M., Kannel W. B. (1980), The relationship of psychosocial factors to coronary heart disease in the Framingham Study: II. Eight-year incidence of coronary heart disease, ‘‘American Journal of Epidemiology’’, 2, 37–58 DOI: https://doi.org/10.1093/oxfordjournals.aje.a112873
Hunter S., Wolf T., Sklov M. C., Webber L. S., Watson R. M., Berenson G. S. (1982), Type A coronary prone behavior pattern and cardiovascular risk factor variables in children and adolescents: The Bogalusa Heart Study, ‘‘Journal of Chronic Diseases’’, 35, 613–621 DOI: https://doi.org/10.1016/0021-9681(82)90013-3
Juczynski Z. (1989), Predyktory efektywności rehabilitacji kardiologicznej po niepowikłanym zawale serca, Wydawnictwo KUL, Lublin
Keltikangas-Jarvinen L., Raikkonen K. (1989), Developmental trends in Type A behavior as predictors for the development of somatic coronary heart disease risk factors, ‘‘Psychotherapy and Psychosomatics’’, 51, 210–215 DOI: https://doi.org/10.1159/000288158
Lundberg U. (1983), Note on Type A behavior and cardiovascular response to challenge in 3- to 6-year old children, ‘‘Journal of Psychosomatic Research’’, 23, 39–42 DOI: https://doi.org/10.1016/0022-3999(83)90107-1
Matthews K. A., Manuck S., Saab P. (1986), Cardiovascular responses of adolescents during a naturally occurring stressor and their behavioural and psychophysiological predictors, ‘‘Psychophysiology’’, 2, 198–209 DOI: https://doi.org/10.1111/j.1469-8986.1986.tb00618.x
Matthews K. A., Glass D. C., Rosenman R. H., Bortner R. W. (1977), Competitive drive, pattern A and coronary heart disease: A further analysis of some data from the Western Collaborative Group Study, ‘‘Journal of Chronic Diseases’’, 30, 489–498 DOI: https://doi.org/10.1016/0021-9681(77)90071-6
Oginska-Bulik N. (1998a), Psychological characteristics of adolescents with risk factors of coronary heart disease, ‘‘Polish Psychological Bulletin’’, 29, 4, 321–329
Oginska-Bulik N. (1998b), Zachowania Typu A u dzieci i młodzieży: geneza, charakterystyka i modyfikacja, Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego, Łódź
Oginska-Bulik N. (2002), Modyfikacja zachowań typu A u dzieci i młodzieży, Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego, Łódź
Oginska-Bulik N., Johnson C. (1999), A comparison of anger in cardiovascular high risk and normal adolescents, ‘‘Acta Universitatis Lodziensis Folia Psychologica’’, 3, 29–38
Oginska-Bulik N., Juczynski Z. (1996), Skale do pomiaru zachowań Typu A/B u dzieci i młodzieży, ‘‘Studia Psychologiczne’’, 34, 121–139
Regland D. R., Brand R. J. (1988), Type A behavior and mortality from coronary heart disease, ‘‘New England Journal of Medicine’’, 318, 65–69 DOI: https://doi.org/10.1056/NEJM198801143180201
Report of the Second Task Force on Blood Pressure Control in Children (1987), ‘‘Pediatrics’’, 59, 797–814
Rosenman R. H., Brand R. J., Jenkins C. D., Friedman M., Strauss R., Wurm M. (1975), Coronary heart disease in the Western Collaborative Group Study: Final follow-up experience of 8,5 years, ‘‘Journal of the American Medical Association’’, 238, 872–877 DOI: https://doi.org/10.1001/jama.233.8.872
Siegel J. M. (1984), Anger and cardiovascular risk in adolescents, ‘‘Health Psychology’’, 3, 299–313 DOI: https://doi.org/10.1037//0278-6133.3.4.293
Siegel J. M., Leitch C. J. (1981), Behavioral factors and blood pressure in adolescence: The Tacoma Study, ‘‘American Journal of Epidemiology’’, 113, 171–181 DOI: https://doi.org/10.1093/oxfordjournals.aje.a113081
Taggart R., Carruthers M. A. (1977), Behavior patterns and emotional stress in the etiology of coronary heart disease: Cardiological and biochemical correlates, [in:] D. W. Wheatley (ed.), Stress and heart, Raven Press, New York, 33–45
Tylka J. (1994), Czynnik psychiczny w etiologii i rehabilitacji choroby niedokrwiennej serca, Wydawnictwo Instytutu Kardiologii, Warszawa
Vogele C., Steptoe A. (1993), Anger inhibition and family history as modulators of cardiovascular responses to mental stress in adolescent boys, ‘‘Journal of Psychosomatic Research’’, 37, 503–514 DOI: https://doi.org/10.1016/0022-3999(93)90006-2
Webber L. S., Srinivasan S. R., Voors A. W., Berenson G. S. (1980), Persistence of levels for risk factor variables during the first year of life: The Bogalusa Heart Study, ‘‘Journal of Chronic Diseases’’, 33, 157–167 DOI: https://doi.org/10.1016/0021-9681(80)90015-6
Weidner G., McLellern R., Sexton G. (1986), Type A behaviour and physiologic coronary risk factors in children of the Family Heart Study: results from 1-year follow-up, ‘‘Psychosomatic Medicine’’, 48, 489–495 DOI: https://doi.org/10.1097/00006842-198609000-00003
Wielgosz A. T., Nolan R. P. (2000), Biobehavioral factors in the context of ischemic cardiovascular diseases, ‘‘Journal of Psychosomatic Research’’, 48, 339–345 DOI: https://doi.org/10.1016/S0022-3999(99)00093-8
Williams R. B., Haney T. L., Lee K. L., Kong Y., Blumenthal J. A., Whalen R. E. (1980), Type A behavior hostility and coronary atherosclerosis, ‘‘Psychosomatic Medicine’’, 42, 539–549 DOI: https://doi.org/10.1097/00006842-198011000-00002
Wolański N., Koziół R. (1987), Ocena rozwoju dziecka w zdrowiu i chorobie, Ossolineum, Wrocław
Wolff T. M., Hunter S., Webber L. S., Berenson G. A. (1981), Self concept, locus of control, goal blockage and coronary prone behavior pattern in children and adolescents: Bogalusa Heart Study, ‘‘Journal of General Psychology’’, 105, 13–26 DOI: https://doi.org/10.1080/00221309.1981.9921056
Wrześniewski K., Jenkins C. D., Zyzanski S. J. (1979), Wzór zachowania A jako czynnik ryzyka choroby wieńcowej, ‘‘Polski Tygodnik Lekarski’’, 44, 1727–1729
Zyzanski S. J., Jenkins C. D., Ryan T. J., Flessas A., Everist M. (1976), Psychological correlates of coronary angiographic findings, ‘‘Archives of Internal Medicine’’, 136, 1234–1237 DOI: https://doi.org/10.1001/archinte.136.11.1234
Pobrania
Opublikowane
Numer
Dział
Licencja
Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa – Użycie niekomercyjne – Bez utworów zależnych 4.0 Międzynarodowe.
Jak cytować
