Poczucie kontroli u sprawców przestępstw agresywnych
DOI:
https://doi.org/10.18778/1427-969X.18.02Słowa kluczowe:
skazani, osadzeni, przestępstwo, agresja, lokalizacja kontroliAbstrakt
Głównym celem badania było ustalenie, jakim poczuciem kontroli charakteryzują się sprawcy przestępstw agresywnych. Założono, że zewnętrznym poczuciem lokalizacji kontroli charakteryzują się sprawcy czynów agresywnych. Poczucie przypadkowości zdarzeń jest wyższe u skazanych za przestępstwa z użyciem przemocy, którzy również cechują się mniejszym poczuciem kontroli nad zdarzeniami i brakiem własnej sprawczości. Dla zweryfikowania tez przebadano 140 mężczyzn osadzonych w zakładzie karnym przy pomocy skali I-E J. B. Rottera oraz Kwestionariusza Przystosowania Osobistego I. Niewiadomskiej, M. Kalinowskiego, A. Majcherczyk. Badaną grupę stanowiło 69 skazanych za czyny agresywne i 71 nieagresywne. Zaprezentowane w artykule rezultaty badań pokazują, że warunki, w których znajdowali się skazani, wpłynęły na ujawnienie się zewnętrznego poczucia kontroli, czego wynikiem jest przeświadczenie, że oni sami i ich otoczenie zależy od innych (Berne, 1998). Osadzeni agresywni i nieagresywni charakteryzują się podobnym odczuciem przypadkowości zdarzeń oraz brakiem kontroli nad nimi, różnicuje ich tylko poczucie braku własnej sprawczości.Bibliografia
Berne E. (1998). Dzień dobry i co dalej? Poznań: Rebis.
Berkowitz L. (1962). Aggression. A Social Psychological Analysis. New York: McGraw-Hill.
Bielska T. (2005). Reakcja funkcjonariusza policji na zachowania agresywne. [W:] M. Choynowski M. (1998). Agresywność. Pomiar i analiza psychometryczna. Warszawa: Polskie Towarzystwo Psychologiczne.
Buss A. (1961). The Psychology of Aggression. New York: Wiley.
Choynowski M. (1998). Agresywność. Pomiar i analiza psychometryczna. Warszawa: Polskie Towarzystwo Psychologiczne.
Domańska-Najder K. (1984). Definicja pojęcia kontroli – przegląd zagadnień. Przegląd Psychologiczny, 27 (2), 405–421.
Drwal R. Ł. (1978). Poczucie kontroli jako wymiar osobowości – podstawy teoretyczne, techniki badawcze i wyniki badań. Materiały do nauczania psychologii, seria 3 (t. 3, 307–337). Warszawa: PWN.
Gałdowa A. (1999). Klasyczne i współczesne koncepcje osobowości. Kraków: Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego.
Gliszczyńska X. (1990). Skala I-E w pracy. Technika pomiaru poczucia kontroli w sytuacji pracy. Warszawa: Pracownia Testów Psychologicznych PTP.
Gliszczyńska X. (1990). Konkretność i ogólność poczucia kontroli. Przegląd Psychologiczny, 33 (3), 597–613.
Gurycka A. (1979). Struktura i dynamika procesu wychowawczego. Analiza psychologiczna. Warszawa: WSiP.
Heitzman J. (2002). Stres w etiologii przestępstw agresywnych. Kraków: Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego.
Holin C. R., Browne D., Palmer E. J. (2004). Przestępczość wśród młodzieży. Gdańsk: Gdańskie Wydawnictwo Psychologiczne.
Hołyst B. (2000). Kryminalistyka. Warszawa: PWN.
Jędrzejewski M. (2001). Subkultury a przemoc. Warszawa: Wydawnictwo Akademickie Żak.
Kasprowicz G., Kurzyp-Wojnarska A. (1990). Kwestionariusz do badania poczucia kontroli. Warszawa: PTP, Wydział Psychologii Uniwersytetu Warszawskiego Laboratorium Technik Diagnostycznych im. Bohdana Zawadzkiego.
Kosewski M. (1977). Agresywni przestępcy. Warszawa: Wiedza Powszechna.
Kozielecki J. (1980). Koncepcje psychologiczne człowieka. Warszawa: PIW.
Krahe B. (2005). Agresja. Gdańsk: Gdańskie Wydawnictwo Psychologiczne.
Kuć M. (2004). Indywidualizacja kary pozbawienia wolności. [W:] M. Kuć, I. Niewiadomska (red.), Kara kryminalna. Analiza psychologiczno-prawna (s. 235–245). Lublin: Towarzystwo Naukowe KUL.
Kuć M., Niewiadomska I. (red.) (2004). Kara kryminalna. Analiza psychologiczno-prawna. Lublin: Towarzystwo Naukowe KUL.
Niewiadomska I. (2007). Osobowościowe uwarunkowania skuteczności kary pozbawienia wolności. Lublin: Wydawnictwo KUL.
Pastwa-Wojciechowska B. (2001). Psychospołeczne uwarunkowania zachowań aspołecznych nieletnich sprawców przestępstw z użyciem agresji. [W:] B. Urban (red.), Dewiacje wśród młodzieży (s. 113–120). Kraków: Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego.
Rakowska J. M. (2005). Skuteczność psychoterapii. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe Scholar.
Szewczuk W. (1985). Słownik psychologiczny. Warszawa: Wiedza Powszechna.
Sęk H. (1991). Społeczna psychologia kliniczna. Warszawa: PWN.
Szmigielska B. (1996). Wybrane aspekty rozwoju poznawczego społeczno-emocjonalnego a poczucie kontroli u dzieci. [W:] M. Smoczyńska (red.), Studia z psychologii rozwojowej i psycholingwistyki (s. 79–88). Kraków: Uniwersitas.
Szymanowski T. (1989). Powrót skazanych do społeczeństwa. Warszawa: PWN.
Wolińska J. M. (2004). Agresywność młodzieży. Problem indywidualny i społeczny. Lublin: Wydawnictwo UMCS.
Wolska A. (1999). Wybrane warunki socjalizacji zabójców. Szczecin: Wydawnictwo Naukowe Uniwersytetu Szczecińskiego.
Wosińska W. (2004). Psychologia życia społecznego. Gdańsk: PWN.
Urban B. (2001). Dewiacje wśród młodzieży. Uwarunkowania i profilaktyka. Kraków: Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego.
Urban B. (2001). Osobowościowe i społeczne predykatory zachowań przestępczych. [W:] B. Urban (red.), Dewiacje wśród młodzieży (s. 93–101). Kraków: Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego.
Pobrania
Opublikowane
Numer
Dział
Licencja

Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa – Użycie niekomercyjne – Bez utworów zależnych 4.0 Międzynarodowe.
