Rozpoznawanie stanów emocjonalnych na rysunkach dotykowych twarzy przez kobiety i mężczyzn

Magdalena Szubielska

doi:10.18778/1427-969X.20.04

Autor

Magdalena Szubielska Katolicki Uniwersytet Lubelski Jana Pawła II, Instytut Psychologii

DOI:

https://doi.org/10.18778/1427-969X.20.04

Słowa kluczowe:

rysunki wypukłe, percepcja dotykowa, emocje, różnice międzypłciowe, wyobraźnia

Abstrakt

Przedmiotem badania była analiza zdolności osób widzących do rozpoznawania emocji na rysunkach wypukłych (poznawanych za pomocą dotyku). Materiał badawczy stanowiły rysunki męskich oraz kobiecych twarzy wyrażających: szczęście, smutek, strach, zdziwienie, wstręt i gniew. Wyniki wskazują, że kobiety trafniej niż mężczyźni rozpoznają emocje na podstawie eksploracji dotykowej szkiców wyrazów twarzy. W dyskusji poruszono zagadnienie możliwych źródeł ujawnionej w badaniu różnicy płciowej, wskazując na różnice w funkcjonowaniu inteligencji emocjonalnej oraz w specyfice działania wyobraźni u kobiet i mężczyzn.

Bibliografia

Ciarrochi J. V., Chan A. Y. C., Bajgar J. (2001). Measuring emotional intelligence in adolescents. Personality and Individual Diff erences, 31, 1105–1119.

Chan J. S, Simões-Franklin C., Garavan H., Newell F. N. (2010). Static images of novel, moveable objects learned through touch activate visual area hMT+. NeuroImage, 49, 1708–1716.

D’Angiulli A., Kennedy J. M., Heller M. A. (1998). Blind children recognizing tactile pictures respond like sighted children given guidance in exploration. Scandinavian Journal of Psychology, 39, 187–190.

De Silva L. C., Miyasato T., Nakatsu R. (1997). Facial emotion recognition using multi-modal information. Proceedings of International Conference on Information, Communications and Signal Processing, 1, 397–401.

Ekman P., Friesen W. V., Hager J. C. (2002). Facial Action Coding System. A human face. New York: Oxford University Press.

Francuz P., Mackiewicz R. (2005). Liczby nie wiedzą, skąd pochodzą: Przewodnik po metodologii i statystyce nie tylko dla psychologów. Lublin: Wydawnictwo KUL.

Hall J. A., Matsumoto D. (2004). Gender diff erences in judgments of multiple emotions from facial expressions. Emotion, 4, 201–206.

Heller M. A. (1989). Picture and pattern perception in the sighted and blind: The advantage of the late blind. Perception, 18, 379–389.

Heller M. A., Calcaterra J. A., Burson L. L., Tyler L. A. (1996a). Tactual picture identyfi cation by blind and sighted people: Eff ects of providing categorical information. Perception and Psychophysics, 58, 310–323.

Heller M. A., Calcaterra J. A., Tyler L. A., Burson L. L. (1996b). Production and interpretation of perspective drawings by blind and sighted people. Perception, 25, 321–334.

Heller M. A., Kennedy J. M., Joyner T. D. (1995). Production and interpretation of pictures of houses by blind people. Perception, 24, 1049–1058.

Hoffmann H., Kessler H., Eppel T., Rukavina S., Traue H. C. (2010). Expression intensity, gender and facial emotion recognition: Women recognize only subtle facial emotions better than men. Acta Psychologica, 135, 278–283.

Jakubowski M. (2009). Tyfl ografi ka – Historia i współczesność, metody i technologie. Tyfl oświat, 1, 36–40.

Kennedy J. M. (1993). Drawing and the blind: Pictures to touch. New Haven, CT: Yale University Press.

Knopp K. A. (2012). Czy kobiety naprawdę są bardziej inteligentne emocjonalnie niż mężczyźni? O różnicach międzypłciowych w zakresie zdolności emocjonalnych. Kwartalnik Naukowy Towarzystwa Uniwersyteckiego Fides et Ratio, 4, 95–112.

Kozhevnikov M., Kosslyn S., Shephard J. (2005). Spatial versus object visualizers: A new characterization of visual cognitive style. Memory and Cognition, 33, 710–726.

Lebaz S., Jouff rais C., Picard D. (2012). Haptic identifi cation of raised-line drawings: high visuospatial imagers outperform low visuospatial imagers. Psychological Research, 76, 667–675.

Lebaz S., Picard D. (2014). Classifi cation of tactile pictures of expressive faces by blind adults. Terra Haptica, 4, 45–51.

Lederman S. J., Klatzky R. L., Chataway C., Summers C. (1990). Visual mediation and the haptic recognition of two-dimensional pictures of common objects. Perception and Psychophysics, 47, 54–64.

Lederman S. J., Klatzky R. L., Renner-May E., Lee J. H., Ng K., Hamilton C. (2008). Haptic processing of facial expressions of emotion in 2D raised-line drawings. IEEE Transactions on Haptics, 1, 27–38.

Loomis J. M., Klatzky R. L. (2007). Functional equivalence of spatial representations from vision, touch, and hearing: Relevance for sensory substitution. [W:] J. J. Rieser, D. H. Ashmead, F. F. Ebner, A. L. Corn (red.), Blindness and brain plasticity in navigation and object perception (s.s. 155–184). New York: Lawrence Erlbaum Associates.

Loomis J. M., Klatzky R. L., Giudice N. A. (2013). Representing 3D space in working memory: Spatial images from vision, touch, hearing, and language. [W:] S. Lacey, R. Lawson (red.), Multisensory Imagery: Theory and Applications (s. 131–156). New York: Springer.

Loomis J. M., Klatzky R. L., Lederman S. J. (1991). Similarity of tactual and visual picture recognition with limited fi eld of view. Perception, 20, 167–177.

Magee L. E., Kennedy J. M. (1980). Exploring pictures tactually. Nature, 278, 287–288.

Matczak A., Piekarska J., Studniarek E. (2005). Skala inteligencji emocjonalnej – twarze (SIE-T): Podręcznik. Warszawa: Pracownia Testów Psychologicznych PTP.

Merry R. V., Merry F. K. (1933). The tactual recognition of embossed pictures by blind children. Journal of Applied Psychology, 17, 148–163.

Pathak K., Pring L. (1989). Tactual picture recognition in congenitally blind and sighted children. Applied Cognitive Psychology, 3, 337–350.

Picard D., Jouff rais C., Lebaz S. (2011). Haptic recognition of emotions in raised-line drawings by congenitally blind and sighted adults. IEEE Transactions on Haptics, 4, 67–71.

Szubielska M. (2014). Strategies for constructing spatial representations used by blind and sighted subjects. Studia Psychologica, 56, 273–285.

Thompson L. J., Chronicle E. P., Collins A. F. (2003). The role of pictorial convention in haptic picture perception. Perception, 32, 887–893.

Vecchi T. (2001). Visuo-spacial processing in congenitally blind people: is there a gender-related preference? Personality and Individual Diff erences, 30, 1361–1370.

Wijntjes M. W. A., van Lienen T., Verstijnen I. M., Kappers A. M. L. (2008). The infl uence of picture size on recognition and exploratory behaviour in raised-line drawings. Perception, 37, 602–614.