Gry narracyjne w diagnozie i terapii psychologicznej. Możliwości i ograniczenia w stosowaniu

Anna Szymanik-Kostrzewska

doi:10.18778/1427-969X.20.03

Autor

Anna Szymanik-Kostrzewska Uniwersytet Kazimierza Wielkiego w Bydgoszczy, Instytut Psychologii, Katedra Psychologii Rozwoju Człowieka

DOI:

https://doi.org/10.18778/1427-969X.20.03

Słowa kluczowe:

gry narracyjne, diagnoza psychologiczna, terapia psychologiczna

Abstrakt

Artykuł porusza problematykę wykorzystania gier narracyjnych na użytek psychologii. Ujmuje gry narracyjne jako gry projekcyjne, pozwalające dotrzeć do ukrytych potrzeb i motywów graczy poprzez wykorzystywanie świata gry, który stanowi zestaw symboli mających dla graczy osobiste znaczenie. Diagnoza graczy możliwa jest dzięki analizie charakterystyk oraz sposobów postępowania tworzonych przez nich postaci. Terapia przy użyciu gier narracyjnych pozwala na wspomaganie leczenia niektórych zaburzeń psychicznych (jak fobia czy depresja), rozwijanie kompetencji społecznych, a zatem naukę radzenie sobie z przykrymi emocjami i kształtowanie sposobów myślenia. Przeciwwskazania do wykorzystywania gier narracyjnych w diagnozie i terapii stanowią zaburzenia psychotyczne i osobowościowe, defi cyty intelektualne i nieumiejętność oddzielenia Ja od Ja postaci.

Bibliografia

Abyeta S., Forest J. (1991). Relationship of role-playing games to self-reported criminal behaviour. Psychological Reports, 69 (3), December, 1187–1192.

Acland A. F. (2000). Doskonałe umiejętności interpersonalne: wszystko, czego potrzebujesz, aby udało ci się za pierwszym razem, tłum. M. Makowska. Poznań: Dom Wydawniczy REBIS.

Ascherman L. I. (1993). The impact of unstructured games of fantasy and role playing on an inpatient unit for adolescents. International Journal of Group Psychotherapy, 43 (3), 335–344.

Bartle R. (1996). Hearts, clubs, diamonds, spades: Players who suit MUDs, http://www.mud.co.uk/richard/hcds.html [dostęp: 25.01.2014].

Betz U. A. K. (2011). What fantasy role-playing games can teach your children (or even you). British Journal of Educational Technology, 42 (6), E117–E121.

Bélisle J.-F., Bodur H. O. (2010). Avatars as Information: Perception of Consumers Based on Their Avatars in Virtual Worlds. Psychology and Marketing, 27 (8), 741–765.

Blackmon W. D. (1994). Dungeons and Dragons: The Use of a Fantasy Game in the Psychotherapeutic Treatment of a Young Adult. American Journal of Psychotherapy, 48 (4), 624–632.

Carter R., Lester D. (1998). Personalities of players of Dungeons and Dragons. Psychological Reports, 82, 182.

Chmielnicka-Kuter E. (2004). Gry fabularne w badaniach psychologicznych. Polskie Forum Psychologiczne, 9 (2), 124–138.

Chmielnicka–Kuter E. (2005). Wyobrażone postacie i ich autorzy: analiza wzajemnych odniesień na przykładzie zjawiska gier fabularnych. Przegląd Psychologiczny, 48 (1), 53–73.

Cierpiałkowska L., Czabała C. (2007). Psychoterapia indywidualna i grupowa. [W:] H. Sęk (red.), Psychologia kliniczna (t. 1, s. 269–298). Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN.

DeRenard L. A., Kline L. M. (1990). Alienation and the game dungeons and dragons. Psychological Reports, 66, June, 1219–1222.

Emunah R. (1994). Acting for Real. Drama Therapy, Process, Technique, and Performance. New York, London: Brunner-Routledge.

Goleman D. (1997). Inteligencja emocjonalna, tłum. A. Jankowski. Poznań: Wydawnictwo Media Rodzina.

Hsu S. H., Kao C.-H., Wu M.-C. (2007). Factors Infl uencing Player Preferences for Heroic Roles in Role-Playing Games. Cyberpsychology and Behavior, 10 (2), 293–295.

Hughes J. (1988). Therapy is Fantasy: Roleplaying, Healing and the Construction of Symbolic Order. Paper presented in Anthropology IV Honours, Medical Anthropology Seminar, Dr. Margo Lyon, Dept. of Prehistory and Anthropology, Australian National University, http://www.rpgstudies.net/hughes/therapy_is_fantasy.html [dostęp: 12.01.2015].

Landy R. (2009). Role theory and role method of dramatherapy. [W:] D. R. Johnson, R. Emunah (red.), Current Approaches in Dramatherapy (s. 65–88). Springfi eld, Illinois: Charles C. Thomas Publisher.

Mellibruda J. (2003). Ja – ty – my: psychologiczne możliwości ulepszania kontaktów międzyludzkich. Warszawa: Instytut Psychologii Zdrowia PTP.

Paluchowski W. J., Hornowska E. (2003). Problemy teoretyczne diagnozy psychologicznej. [W:] J. Strelau. (red.), Psychologia. Podręcznik akademicki. Podstawy psychologii (t. 1, s. 509–519). Gdańsk: Gdańskie Wydawnictwo Psychologiczne.

Panak P., Drzewiecka O. (2005). Gry fabularne. Mit a rzeczywistość: potencjalne wykorzystanie technik narracyjnych gier fabularnych w dydaktyce, pedagogice i terapii. „Szkoła Specjalna”, 66(1), 19–29.

Prajzner K. (2009). Tekst jako świat i gra. Modele narracyjności w kulturze współczesnej. Łódź: Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego.

Rein-Hagen M., Davis G., Dowd T., Stevens L., Wieck S. (2002). Wampir: Maskarada. Narracyjna Gra Grozy. Warszawa: Wydawnictwo ISA Sp. z o.o.

Rembowski J. (1986). Metoda projekcyjna w psychologii dzieci i młodzieży. Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe.

Russoniello C., O’Brien K., Parks J. M. (2009). The eff ectiveness of casual video games in improving mood and decreasing stress. Journal of Cyber Therapy and Rehabilitation, 2 (1), 53–66.

Simon A. (1987). Emotional Stability Pertaining to the Game of Dungeons and Dragons. Psychology in the Schools, 24, 329–332.

Simon A. (1998). Emotional stability pertaining to the game Vampire: The Masquerade. Psychological Reports, 83 (2), 732–734.

Stasiakiewicz M. (2003). Testy projekcyjne. [W:] J. Strelau (red.), Psychologia. Podręcznik akademicki. Podstawy psychologii (t. 1, s. 491–503). Gdańsk: Gdańskie Wydawnictwo Psychologiczne.

Szeja J. Z. (2004). Gry fabularne. Nowe zjawisko kultury współczesnej. Kraków: Wydawnictwo Rabid.

Szymanik A., Kostrzewski M. (2012). Gry narracyjne jako metoda i narzędzie w nauce. Forum Dydaktyczne. Przeszłość – Teraźniejszość – Przyszłość, 9–10, 166–178.

Szymanik A., Mączyńska J. (2010). Wykorzystanie gry narracyjnej w diagnozie i terapii – możliwości i ograniczenia. Wystąpienie na konferencji „Homo narrator. Badanie opowieści o doświadczeniu”. Spała, 3–5 listopada 2010 r.

Taylor S. E., Klein L. C., Lewis B. P., Gruenewald T. L., Gurung R. A. R., Updegraff J. A. (2000). Biobehavioral responses to stress in females: Tend-and-befriend, not fi ght-or-fl ight. Psychological Review, 107 (3), 411–429.

Thayer R. E., Newman J. R., McClain T. M. (1994). Self-regulation of mood: strategies for changing a bad mood, raising energy, and reducing tension. Journal of Personality and Social Psychology, 67 (5), 910–925.