Proces podwójnej tranzycji wyzwaniem dla rozwoju młodzieży z niepełnosprawnością

Anna Skrzypa; Mariola Wolan-Nowakowska

doi:10.18778/1427-969X.23.02

Autor

Anna Skrzypa SWPS Uniwersytet Humanistycznospołeczny https://orcid.org/0000-0003-1913-0887
Mariola Wolan-Nowakowska Akademia Pedagogiki Specjalnej im. Marii Grzegorzewskiej, Instytut Pedagogiki, Katedra Pedagogiki Pracy i Andragogiki https://orcid.org/0000-0002-7715-8741

DOI:

https://doi.org/10.18778/1427-969X.23.02

Słowa kluczowe:

tranzycja, niepełnosprawność, dorosłość, rodzice, szkoła

Abstrakt

Tranzycja dla młodych dorosłych jest pomostem między przewidywalnym i uporządkowanym światem edukacji a światem pracy, który cechuje się nieprzewidywalnością oraz zmiennymi regułami. Tranzycja stanowi wyzwanie dla młodzieży, która przechodzi z etapu dorastania w etap dorosłości. Artykuł ukazuje specyficzne trudności młodzieży z niepełnosprawnością w procesie tranzycji. Podkreślono rolę rodziców oraz szkoły w przygotowaniu młodzieży z niepełnosprawnością do budowania autonomii i dorosłego życia.

Bibliografia

Bańka A. (2003). Rola Poradnictwa Zawodowego w integracji osób niepełnosprawnych z rynkiem pracy. Materiały konferencyjne, Warszawa: Biuro Koordynacji Kształcenia Kadr Fundacja Fundusz Współpracy.

Bańka A. (2007). Psychologiczne doradztwo karier. Poznań: Wydawnictwo PRINT-B.

Cybal-Michalska A. (2013). Młodzież akademicka a kariera zawodowa. Kraków: Oficyna Wydawnicza Impuls.

Drabik-Podgórna V. (2010). Tranzycja jako nowa kategoria biograficzna we współczesnym poradnictwie zawodowym. Edukacja Dorosłych, 1, 91–104.

Grzybowska D. (2003). Szkoła wobec zadania przygotowania młodzieży niepełnosprawnej do podjęcia ról człowieka dorosłego. W: K.D. Rzędzicka, A. Kobylańska (red.), Dorosłość, niepełnosprawność, czas współczesny. Na pograniczach pedagogiki specjalnej. Kraków: Oficyna Wydawnicza Impuls.

Guichard J. (2007). Transition. W: J. Guichard, M. Huteau (eds.), Orientation et insertion professionnelle. 75 concepts clés. Paris: Dunod. https://doi.org/10.3917/dunod.guich.2008.01 DOI: https://doi.org/10.3917/dunod.guich.2008.01

Loebl W. (2003). Drogi osiągania autonomii przez osoby niepełnosprawne. W: K.D. Rzędzicka, A. Kobylańska (red.), Dorosłość, niepełnosprawność, czas współczesny. Na pograniczach pedagogiki specjalnej. Kraków: Oficyna Wydawnicza Impuls.

Loska M. (2009). Psychofizyczne możliwości i społeczne wyznaczniki funkcjonowania osób niepełnosprawnych ruchowo. W: M. Wolan-Nowakowska (red.), Poradnictwo zawodowe dla osób niepełnosprawnych – ku możliwościom przeciw ograniczeniom. Kraków: Wydawnictwo Naukowe AKAPIT.

Mikrut A., Dyduch E. (2019). Przygotowanie do zawodu i zatrudnienie osób z niepełnosprawnością intelektualną. Rozważania na kanwie Konwencji o prawach osób niepełnosprawnych. Kraków: Wydawnictwo Naukowe Uniwersytetu Pedagogicznego.

Pichalski R. (2003). Refleksje nad dorosłością. W: K.D. Rzędzicka, A. Kobylańska (red.), Dorosłość, niepełnosprawność, czas współczesny. Na pograniczach pedagogiki specjalnej. Kraków: Oficyna Wydawnicza Impuls.

Pisula E. (2008). Dorosłość osób z niepełnosprawnością intelektualną – szanse i zagrożenia. Warszawa: Wydawnictwo PSOUU.

Rozporządzenie Ministra Edukacji i Nauki zmieniające rozporządzenie w sprawie podstawy programowej, Dz.U. z 17.08.2022, poz. 1717.

Wehman P., Kregel J., Barcus J.M. (1985). From school to work: A vocational transition model for handicapped students, exceptional children. Exceptional Children, 25–37. https://doi.org/10.1177/001440298505200103 DOI: https://doi.org/10.1177/001440298505200103

Wolan-Nowakowska M. (2008). Wybrane aspekty decyzji zawodowych i edukacyjnych młodzieży niepełnosprawnej. Annales Univesitatis Marie Curie-Skłodowska. Sectio J. Pedagogia – Psychologia, 21, 39–49.

Wolan-Nowakowska M. (2012). System orientacji i poradnictwa zawodowego dla młodzieży z niepełnosprawnością. W: E. Wojtasiak, M. Wolan-Nowakowska (red.), Poradnictwo zawodowe w rehabilitacji osób niepełnosprawnych. Warszawa: Wydawnictwo Akademii Pedagogiki Specjalnej.

Wolan-Nowakowska M. (2013). Młodzież w sytuacji planowania kariery zawodowej. Badania porównawcze uczniów z dysfunkcją narządu ruchu i pełnosprawnych. Warszawa: Wydawnictwo Akademii Pedagogiki Specjalnej.

Wolan-Nowakowska M. (2021). Rehabilitacja zawodowa osób z niepełnosprawnością intelektualną. Warszawa: Wydawnictwo Difin.

Wolska D. (2015). Umiejętności życiowe jako wyznacznik aktywizacji zawodowej dorosłych z głębszą niepełnosprawnością intelektualną. Kraków: Wydawnictwo Naukowe Uniwersytetu Pedagogicznego.

Zakrzewska M. (2022). Aktywność zawodowa a jakość życia osób z niepełnosprawnością intelektualną. Warszawa: Wydawnictwo PSONI.

Zielińska-Król K. (2014). Rodzina w procesie wsparcia społecznego i zawodowego osoby niepełnosprawnej. Labor et Educatio, 2, 79–89.