„Hauzeracy idą!”. Piosenka na łódzkim podwórku
DOI:
https://doi.org/10.18778/1506-6541.22.15Słowa kluczowe:
Łódź, kultura robotnicza, folklor robotniczy, kapela podwórkowa, łódzkie pieśni robotniczeAbstrakt
The article discusses folk music in Lodz developed in labour community and the changes it underwent from its birth in the 70’s of the 19th century. The unique characteristics of this music phenomenon were the street bands playing in the yards of tenement houses. They were strictly attributable to the Polish workers and not present among German and Jewish community. The repertoire included folk rural songs whose lyrics were often changed to meet the urban reality, and the popular radio songs, especially in the interwar period. After the World War II due to political changes and easy access to recorded music, backyard music bands stopped performing. The revival took place in the 20th century due to the arising interest in working class culture. The conditions and places where bands performed changed. The majority of them were sponsored by the state and presented reconstructed folk music. Some of them exist nowadays as relicts of old labour tradition.
Pobrania
Bibliografia
K. Frejdlich, Folklor robotniczej Łodzi, „Odgłosy” 1974, nr 24, s. 6–7
M. Golicka, 550 lat miasta – 150 lat przemysłu. Konkurs folkloru robotniczego. Przegląd pieśni, muzyki i poezji, „Głos Robotniczy” 1974, nr 33, s 4.
M. Golicka, Plon konkursu robotniczego, „Głos Robotniczy” 1974, nr 104, s. 6.
B. Wrzesińska, Folklor robotniczej Łodzi przedmiotem konkursu, „Głos Robotniczy” 1974, nr 54, s. 6.
T. Jaszczyk, Autentyzm i spontaniczność, „Trybuna Ludu” 1974, nr 149, s. 7.
Folklor robotniczej Łodzi. Pokłosie konkursu, pod red. B. Kopczyńskiej-Jaworskiej, J. Kucharskiej, J.P. Dekowskiego, Polskie Towarzystwo Ludoznawcze, Wrocław 1976.
A. Rzepkowski, Ludność miasta Łodzi w latach 1918–1939, Wydawnictwo Ibidem, Łódź 2008.
K.P. Woźniak, Świeckie i kościelne chóry niemieckie w Łodzi (do 1939 r.). Organizacja – działalność – repertuar, „Studia z historii społeczno-gospodarczej”, T. 13, 2014, s. 127–141. DOI: https://doi.org/10.18778/2080-8313.13.09
K.P. Woźniak, Nieśmiertelny „Lodzermensch” i inne figury, „Rocznik Łódzki”, T. 61, 2014, s. 203–218.
G. Wahrig, Deutsches Wörterbuch, Bertelsman Lexikon Verlag GmbH, Gütersloh, 1997.
W.L. Karwacki, Piosenka w środowisku robotniczym. (Z dziejów kultury i obyczajów klasy robotniczej), cz. 1. [w:] Polska klasa robotnicza. Studia historyczne, t. 5 pod red.S. Kalabińskiego, Państwowe Wydawnictwo Naukowe, Warszawa 1974.
W.L. Karwacki, Kultura i obyczaje robotników, [w:] Polska klasa robotnicza. Zarys dziejów, pod red. S. Kalabińskiego, t. 1, cz. 3, Państwowe Wydawnictwo Naukowe, Warszawa 1978.
H. Brynerówna, Pieśni łódzkich pracownic, „Lud”, T. XIII, 1934/1935, s. 38–64.
J. Janczak, Ludność Łodzi przemysłowej 1820–1914, Uniwersytet Łódzki, Łódź 1982. DOI: https://doi.org/10.18778/0208-6050.11
J. Śmiałowski, Cechy rozwoju Łodzi, [w:] Wczoraj, dziś i jutro Łodzi. Materiały z sesji naukowej wyższych uczelni, pod red. W. Michowicza, Uniwersytet Łódzki, Łódź 1979.
J. Dunin, Papierowy bandyta. Książka kramarska i brukowa w Polsce, Łódź 1974.
J. Dunin, Druk i wielkomiejski folklor, „Łódzkie Studia Etnograficzne”, T. XV, 1973, s. 53–66.
J. Konieczna, Książka w dziewiętnastowiecznej Łodzi. Księgarnie, drukarnie, wydawcy, „Kronika miasta Łodzi” 2014, nr 2, s. 9–14.
G. Krzymianowski, Łódzkie księgarnie okresu międzywojennego, „Kronika miasta Łodzi” 2014, nr 2, s. 25–31.
„Tak kocham cię. Pij, chłopcze mój, pij” i inne najnowsze szlagiery. Nakład Księgarni I.Ch. Franka, Łódź b.r.w.
Zemsta cyganki. Zbiór ulubionych piosenek, Nakład Księgarni Adolfa Słomnickiego, Łódź b.r.w.
M. Marczyńska, R. Żmuda, Bibliografia łódzkiej produkcji wydawniczej 1918–1939, Uniwersytet Łódzki, Łódź 1986.
M. Sygulski, Historia Bałut. T. 2, Osada fabryczna Bałuty Nowe: ludność, zabudowa posesje (1857–1915), Łódź, Ameba, 2006.
A. Krupa, Ballada o dzielnicy położonej nad rynsztokiem. Łódzkie Bałuty, [w:] Miasto po obu brzegach rzeki. Różne oblicza kultury, pod red. A. Stawarza, Muzeum Historyczne m.st. Warszawy, Warszawa 2007.
E. Ajnenkiel, Ponad brukiem pieśni płyną…, [w:] Śpiewnik łódzki, cz. I. Praca zbiorowa po red. T. Szewery, Towarzystwo Przyjaciół Łodzi, Łódź 1983.
J.S. Bystroń, Polska pieśń ludowa. Wybór, Krakowska Spółka Wydawnicza, Kraków 1921.
V. Krawczyk, Tradycyjna pieśń ludowa w folklorze robotniczym Łodzi, „Literatura Ludowa”, R. 17, 1973, nr 6, s. 17–22.
B. Lewandowska, Miasto w tradycji muzycznej folkloru miejskiego. Kapele podwórkowe i ich piosenki, „Journal of Urban Ethnology”, vol. 10, 2010, s. 20.
J. Habela, Z. Kurzowa, Lwowskie piosenki uliczne, kabaretowe i okolicznościowe do 1939 r., Polskie Wydawnictwo Muzyczne, Kraków 1989.
B. Wieczorkiewicz, Warszawskie ballady podwórzowe. Pieśni i piosenki warszawskiej ulicy, Państwowy Instytut Wydawniczy, Warszawa 1971.
Folkloryzm, [w:] Słownik etnologiczny. Terminy ogólne, pod red. Z. Staszczak, Państwowe Wydawnictwo Naukowe, Warszawa–Poznań 1987.
Pobrania
Opublikowane
Numer
Dział
Licencja
Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa – Użycie niekomercyjne – Bez utworów zależnych 4.0 Międzynarodowe.
Jak cytować
