Dlaczego jest tak, jak jest?
DOI:
https://doi.org/10.18778/1506-6541.S2024.16Słowa kluczowe:
naiwność, sacrum, przyroda, partycypacja mistyczna, filozoficzne zdziwienieAbstrakt
Żywot Mateusza (1968) w reżyserii Witolda Leszczyńskiego to w polskiej kinematografii film niezwykły. Krytyka polska i światowa wskazywała na odmienność filmu od standardowych propozycji repertuarowych: akcentowano nadzwyczajne efekty pracy operatora, podnoszono talent i siłę kreacji Franciszka Pieczki, odtwórcy głównej roli. Jeden z recenzentów mówił nawet o arcydziele. Prezentowany tekst jest interpretacją filmu po ponad pięćdziesięciu latach, próbą sprawdzenia jego aktualności. Autor odsłania, rzadko podkreślany, wymiar misteryjny, sakralny filmu (w Eliadowskim rozumieniu). Wskazuje na osobność i niewspółczesność tytułowego bohatera. Analizuje kilka istotnych znaczeniowo filmowych kadrów, starając się wydobyć najistotniejsze cechy światoodczucia Mateusza. Ostatecznie, pokazuje, że jego ustami wypowiedziane zostaje fundamentalne filozoficzne pytanie, które każe zastanowić się nad rzekomą oczywistością naszej relacji z rzeczywistością.
Pobrania
Bibliografia
Agamben G., L’aperto. L’uomo e animale, Torino 2002.
Bachelard G., Poetyka skrzydeł, [w:] Wyobraźnia poetycka. Wybór pism, wyb. H. Chudak, przedm. J. Błoński, Warszawa 1975.
Cendrars B., Gwiezdna wieża Eiffla, Warszawa 1971.
Ceronetti G., Drzewa bez bogów, Kraków 1995.
Cichowicz S., Moje ucho a księżyc. Dywagacje, diagnozy, Gdańsk 1996.
Clottes J., Pourquoi l’art préhistorique?, Paris 2011.
Eberhardt K., Wygnanie z Arkadii, „Film” 1968, nr 7. DOI: https://doi.org/10.2307/1441758
Eliade M., Brancusi i mitologia, „Polska Sztuka Ludowa” 1988, nr 3.
Eliade M., The Sacred and the Profane, New York 1959.
Eliade M., Traktat o historii religii, Warszawa 1966.
Fuksiewicz J., Żywot człowieczy, „Kultura” 1968, nr 8.
Grzelecki S., Ptaki nad głową, „Życie Warszawy” 1968, nr 44.
Heidegger M., Czym jest metafizyka?, [w:] Heidegger M., Znaki drogi, Warszawa 1999.
Jackowski A., Sztuka naiwnych, „Polska Sztuka Ludowa” 1982, nr 1–4.
Leeuw G. van der, Fenomenologia religii, Warszawa 1997.
Leeuw G. van der, Sacred and Profane Beauty. Holy in Art, London 1963.
Leszczyński W., Muzyka w filmie „Żywot Mateusza”, „Kino” 1968, nr 2.
Marszałek R., Film fabularny, [w:] Historia filmu polskiego, t. VI: 1968–1972, Warszawa 1994.
Miłosz Cz., Kontynenty, Paryż 1958.
Miłosz Cz., Oda do ptaka, [w:] Wiersze, Kraków–Wrocław 1984.
Pijanowski L., Portret z ptakiem i kamieniem, „Kino” 1968, nr 2.
Płażewski J., Dziękczynienie, „Ekran” 1968, nr 8.
Shanes E., Brancusi, New York 1989.
Wodziński C., Św. Idiota. Projekt antropologii apofatycznej, Gdańsk 2000.
Drzewa (1988), reż. A. Różycki, scen. E. Nowina-Sroczyńska, A. Różycki.
Żywot Mateusza (1968), reż. W. Leszczyński, scen. W. Leszczyński, W. Solarz.
Pobrania
Opublikowane
Numer
Dział
Licencja
Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa – Użycie niekomercyjne – Bez utworów zależnych 4.0 Międzynarodowe.
Jak cytować
