Oblicza osób spożywających alkohol. Obserwacja uczestnicząca ukryta w sklepie monopolowym – porównanie materiałów marketingowych z historiami i wizerunkiem faktycznych klientów
DOI:
https://doi.org/10.18778/2300-1690.28.08Słowa kluczowe:
obserwacja uczestnicząca ukryta, etnografia socjologiczna, choroba alkoholowa, nałóg, klasy społeczne, marginalizacja, socjologia reklamyAbstrakt
Artykuł prezentuje wnioski z obserwacji uczestniczącej ukrytej przeprowadzonej w punkcie sieci marketów alkoholowych. Głównymi tematami są: przedstawienie osób uzależnionych od alkoholu, które odwiedzały sklep oraz omówienie marketingu stosowanego przez sieć, następnie skonfrontowanie ze sobą tych dwóch aspektów. Autor porównuje uzyskany materiał badawczy do socjologicznych teorii statusu społecznego i reklamy, jak również wyników wcześniejszych badań na temat spożywania alkoholu. Rezultatem analizy jest uchwycenie sprzeczności pomiędzy wystrojem sklepu i marketingiem: zarówno jego przekazem, jak i formą (prezentowanie spożywania w pozytywnym świetle w postaci m.in. kolorowych plakatów), a faktyczną klientelą: często osobami uzależnionymi, o niższym statusie społecznym. Autor, próbując udzielić odpowiedzi na pytanie, czemu zdecydowano się na użycie takiej a nie innej estetyki, stawia hipotezę dotyczącą strategii marketingowej sieci sklepów z alkoholem.
Pobrania
Bibliografia
Abramowicz, M., Brosz, M., Bykowska-Godlewska, B., Michalski, T., Strzałkowska, A. (2018). Wzorce konsumpcji alkoholu. Studium socjologiczne. Kawle Dolne: Zakład Realizacji Badań Społecznych Q&Q.
Angrosino, M. (2015). Badania etnograficzne i obserwacyjne. Przeł. Brzozowska-Brywczyńska, M. Warszawa: PWN.
Bauman, Z.(1998). Globalizacja. I co z tego dla ludzi wynika. Warszawa: Państwowy Instytut Wydawniczy.
Becker, H. (1963). Outsiders: Studies in the Sociology of Deviance. New York: The Free Press.
Bourdieu, P. (2005). Dystynkcja. Społeczna krytyka władzy sądzenia. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe Scholar.
Bukowski M., M. (2018). Obserwacja uczestnicząca. W: Szymańska, A., Lisowska-Magdziarz, M., Hess (red.), Metody badań medioznawczych i ich zastosowanie (s.167–191). Kraków: Instytut Dziennikarstwa, Mediów i Komunikacji Społecznej Uniwersytetu Jagiellońskiego.
Chomczyński, P. (2006). Wybrane problemy etyczne w badaniach: obserwacja uczestnicząca ukryta, Przegląd Socjologii Jakościowej, II (1), 67–87. DOI: https://doi.org/10.18778/1733-8069.2.1.05
Chomczyński, P. (2011). Obserwacja uczestnicząca. W: Konecki K. Kacperczyk A. i in. (red.), Słownik socjologii jakościowej (s.197–201). Warszawa: Difin SA.
Cluley, R., Nixon, E. (2019). What is an advert? A sociological perspective on marketing media, Marketing Theory, 19 (4), 2019, 1–19. DOI: https://doi.org/10.1177/1470593119856645
Geertz, C. (2005). Interpretacja kultur. Wybrane eseje. Przeł. Piechaczek, M.M. Kraków: Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego.
Goffman, E. (2005). Piętno. Rozważania o zranionej tożsamości. Gdańsk: GWP.
Jankowska, M. (2020). Wpływ alkoholizmu na bezpieczeństwo społeczne. W: Urych I. (red.), Społeczne uwarunkowania bezpieczeństwa. Wybrane zagadnienia psychologii i socjologii (s. 147–164). Warszawa: Akademia Sztuki Wojennej.
Konecki, K., (2011). Etnografia socjologiczna. W: Konecki K. Kacperczyk A. i in. (red.), Słownik socjologii jakościowej (s. 77 – 82). Warszawa: Difin SA.
Kozłowska, D., Łodzińska, J. (2013). Świadomość skutków zdrowotnych nadużywania alkoholu przez dorosłych na podstawie badań przeprowadzonych wśród młodzieży gimnazjalnej i osób dorosłych w Łomży, Zeszyty naukowe, nr 49, Wydawnictwo Wyższej Szkoły Agrobiznes w Łomży, 95–104.
Kubiak, K. (2016). Reklama jako zjawisko społeczne. W: Kubiak K. (red.), Socjotechnika Reklamy (s. 5–37). Warszawa: Wyższa Szkoła Promocji, Mediów i Show Businessu.
Piątek, J. (2020). Patologie społeczne jako zagrożenie dla bezpieczeństwa wewnętrznego. W: Urych I. (red.), Społeczne uwarunkowania bezpieczeństwa. Wybrane zagadnienia psychologii i socjologii (s. 111–124).Warszawa: Akademia Sztuki Wojennej.
Rowicka, M., Postek, S., Zin-Sądek, M. (2021). Wzory konsumpcji alkoholu w Polsce. Raport z badań kwestionariuszowych 2020 r. Warszawa: Państwowa Agencja Rozwiązywania Problemów Alkoholowych.
Wagner, I., (2010). Jak badać procesy mobilności zawodowej? Kluczowa rola etnografii w powstaniu nowej propozycji teoretycznej odnośnie do socjologii mobilności, Studia Humanistyczne AGH, Tom 8, Warszawa, 41–56.
Zatoński, A. W., Janik-Koncewicz, K. (2021). Alkohol – ojciec polskich chorób, Menadżer Zdrowia, 1–2/2021, 82–87. DOI: https://doi.org/10.5114/jhi.2021.104092
Bankier.pl, Palikot i celebryta Jakub W. reklamowali alkohol w mediach społecznościowych. Sąd wydał wyrok, https://www.bankier.pl/wiadomosc/Palikot-i-celebryta-Jakub-W-reklamowali-alkohol-w-mediach-spolecznosciowych-Sad-wydal-wyrok-8851985.html [dostęp 31.10.2025].
Harnaś – Lodołamacz [Mediamikser.pl], https://www.youtube.com/watch?v=P2P9tj3wYpU [dostęp 31.10.2025].
Harnaś wspiera strażaków, https://www.youtube.com/watch?v=XUZYUgdG6CY [dostęp 31.10.2025].
PIWO TATRA SIŁOWANIE – 2016, https://www.youtube.com/watch?v=rowlmix8HKw [dostęp 31.10.2025].
Reklama Tatra 2014, https://www.youtube.com/watch?v=JnVCWPsbPTQ [dostęp 31.10.2025].
Pobrania
Opublikowane
Numer
Dział
Licencja

Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa – Użycie niekomercyjne – Bez utworów zależnych 4.0 Międzynarodowe.
