Oczekiwania i motywacja transplantacyjna potencjalnych biorców kończyny górnej – teoretyczno-badawcze studium socjologii fenomenologicznej
DOI:
https://doi.org/10.18778/0208-600X.59.07Słowa kluczowe:
socjologia medycyny, transplantacja kończyny, przeszczep ręki, fenomenologia, doświadczanie ciała, motywy „ponieważ”, motywy „żeby”Abstrakt
Problematyka artykułu ulokowana jest na pograniczu socjologii i medycyny. Jego celem jest przedstawienie oczekiwań i motywów chorych okaleczonych deficytem ręki, które związane są z ich potencjalnym udziałem w zabiegu transplantacji kończyny. Kontekstem ich poznania ustanowiono sprawnościowe i wizualne doświadczanie w przeszłości ciała sfragmentaryzowanego oraz sprawnościowe i wizualne doświadczanie w przyszłości ciała zrekonstruowanego. Empiryczną podstawą tekstu są socjologiczne badania jakościowe przeprowadzone w grupie kandydatów na biorców, którzy przeszli pozytywnie kwalifikację do unilateralnego lub bilateralnego zabiegu transplantacji kończyny górnej w Polsce (N = 15). Za teoretyczny układ odniesienia wobec tak zakreślonej tematyki badań obrano elementy socjologii fenomenologicznej Alfreda Schütza, a ściślej jego teorię motywów typu „ponieważ” i typu „żeby”. Analiza materiału empirycznego potwierdziła istnienie obu kategorii motywów w trans-plantacyjnym projekcie badanych potencjalnych biorców kończyny. Najistotniejszymi transplantacyjnymi motywami „ponieważ” okazały się te, które wiążą się z: wizerunkową nieakceptacją własnego ciała; wizerunkowym kalectwem społecznym; ograniczeniami sprawnościowymi ciała. Kluczowymi transplantacyjnymi motywami „żeby” pozostają natomiast: rekonstrukcja sprawności ciała; uzyskanie estetycznego obrazu własnego ciała. W konkluzji tak sformułowanych kolejnych motywów i oczekiwań poczyniono dwa ważne ustalenia: mimo pogodzenia się badanych z ograniczeniami sprawnościowymi sfragmentaryzowanego ciała, to właśnie odbudowa sprawności pozostaje ich najważniejszym motywem transplantacyjnym; mimo zasadniczej nieakceptacji wizerunkowej sfragmentaryzowanego ciała, kwestia jego potransplantacyjnej estetyki jest w motywach badanych relatywnie mniej znacząca.
Bibliografia
Chełmoński A., Jabłecki J. (2011 ), Kwalifikacja biorców kończyny górnej, [w:] Z. Kuzyszyn (red.), Społeczno-etyczne aspekty transplantologii, Wydawnictwo Continuo, Wrocław, s. 43–46.
Jabłecki J., Chełmoński A. (2011), Społeczno-etyczne aspekty transplantacji kończyny górnej, [w:] Z. Kuzyszyn (red.), Społeczno-etyczne aspekty transplantologii, Wydawnictwo Continuo, Wrocław, s. 47–59.
Kaufmann J.-C. (2010), Wywiad rozumiejący, Oficyna Naukowa, Warszawa.
Konecki K. (2000), Studia z metodologii badań jakościowych. Teoria ugruntowana, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa.
Kowal K. (2014), Przeżycia fantomowe u osób z deficytem kończyn(y) – perspektywa fenomenologiczna, „Hygeia Public Health”, nr 49 (1), s. 91–97.
Leibniz G. W. (2001), Teodycea. O dobroci Boga, wolności człowieka i pochodzeniu zła, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa.
Merleau-Ponty M. (2001), Fenomenologia percepcji, Fundacja Aletheia, Warszawa.
Przybyłowska I. (1978), Wywiad swobodny ze standaryzowaną listą poszukiwanych informacji i możliwości jego zastosowania w badaniach socjologicznych, „Przegląd Socjologiczny”, t. 30, s. 53–68.
Schütz A. (2006), Potoczna i naukowa interpretacja ludzkiego działania, [w:] A. Jasińska-Kania, L. M. Nijakowski, J. Szacki, M. Ziółkowski (wybór i oprac.), Współczesne teorie socjologiczne, t. 2, Wydawnictwo Naukowe „Scholar”, Warszawa, s. 867–893.
Schütz A. (2012), O wielości światów. Szkice z socjologii fenomenologicznej, Zakład Wydawniczy „Nomos”, Kraków.
Szacki J. (2006), Socjologia fenomenologiczna, [w:] A. Jasińska-Kania, L.M. Nijakowski, J. Szacki, M. Ziółkowski (wybór i oprac.), Współczesne teorie socjologiczne, t. 2, Wydawnictwo Naukowe „Scholar”, Warszawa, s. 863–866.
Weber M. (1947), The Theory of Social and Economic Organization, Oxford University Press, New York.
Pobrania
Opublikowane
Numer
Dział
Licencja
Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa – Użycie niekomercyjne – Bez utworów zależnych 4.0 Międzynarodowe.
Jak cytować
