Kodeksy etyczne i ich wpływ na moralne perspektywy polskich menedżerów

Jerzy Szczupaczyński

doi:10.18778/0208-600X.48.10

Authors

Jerzy Szczupaczyński Uniwersytet Warszawski, Wydział Dziennikarstwa i Nauk Politycznych, Instytut Nauk Politycznych, Zakład Socjologii i Psychologii Polityki

DOI:

https://doi.org/10.18778/0208-600X.48.10

Keywords:

kodeksy etyczne, postawy moralne menedżerów, moralne pespektywy, etyczne zarządzanie, analiza jakościowa, etyka biznesu

Abstract

This article presents the exploratory qualitative analysis of moral perspectives, as constructed in the group of Polish managers, especially concentrating on the question how formal codes of ethics influence moral consciousness. The typology of moral perspectives is elaborated using a sample of individual in-depth interviews with CEOs, who manage middle and large sized companies located in different regions of Poland. Basing on their perceptions of the relationship between ethics and management, five types of perspectives were distinguished. It stems from the overview of these perspectives that the formal codes of ethics have restricted effect on the patterns of moral perception of Polish CEOs. The effects of the formal ethical standards on moral perspectives were confirmed only in one case. The presented typology shows a fragmented picture, which is the result of multifarious factors and procesess. Some of the presented moral perspectives can be interpreted as evidence of the relativization of moral norms, especially in the context of the discourse on moral crisis in the society of late modernity.

References

Barcik A. (2000), Etyka biznesu w zarządzaniu przedsiębiorstwem w polskiej gospodarce rynkowej, Agencja Wydawnicza „TRIO”, Katowice.

Bauman Z. (1996), Etyka ponowoczesna, [przeł. J. Bauman, J. Tokarska-Bakir], Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa.

Bokszańska G. (2011), Etyka ‒ biznes ‒ zarządzanie, Monografie Politechniki Łódzkiej, Wydawnictwo Politechniki Łódzkiej, Łódź.

Carroll A. B. (1987), In Search of the Moral Manager, „Business Horizons”, March‒April, Vol. 30, No. 2, s. 7‒15. DOI: https://doi.org/10.1016/0007-6813(87)90002-4

Ciulla J. B. (2004), Leadership Ethics: Mapping the Territory, [w:] J. B. C i u l l a (ed.), Ethics, the Heart of Leadership, Praeger, Westport‒Connecticut‒London, s. 3‒24. DOI: https://doi.org/10.5040/9798216967286.0006

Crane A., Matten D. (2007), Business Ethics. Managing Corporate Citizenship and Sustainability in the age of Globalization, Oxford University Press, Oxford.

CSR w Polsce – badanie GoodBrand oraz Forum Odpowiedzialnego Biznesu (2010), M. Dudkiewicz (przygotowanie raportu), B. Szczęsna (red.), Warszawa, http://odpowie dzialnybiznes.pl/pl/o-nas/nasze-dzialania/aktualne-projekty/badanie-menedzerowie-500lider-csr.html, 10.05.2012

Dylus A. (2002), Erozja standardów etycznych w biznesie, [w:] J. M a r i a ń s k i (red.), Kondycja moralna społeczeństwa polskiego, Wydawnictwo WAM, Polska Akademia Nauk, Komitet Socjologii, Kraków, s. 271‒297.

Fassin Y., Van Rossem A., Buelens M. (2011), Small-Business Owner-Managers’ Perceptions of Business Ethics and CSR-Related Concepts, „Journal of Business Ethics”, Vol. 98, s. 425‒453. DOI: https://doi.org/10.1007/s10551-010-0586-y

Filek J. (2008), Przyczyny małego zainteresowania ideą CSR w Polsce, [w:] M. B ą k, P. K u - l a w c z u k (red.), Społeczna odpowiedzialność biznesu w małych i średnich przedsiębiorstwach, Instytut Badań nad Demokracją i Przedsiębiorstwem Prywatnym, Uniwersytet Gdański, Warszawa, s. 62‒70.

Flick U. (2000), Qualitative Inquiries into Social Representation of Health, „Journal of Health Psychology”, No. 5, s. 315‒324. DOI: https://doi.org/10.1177/135910530000500303

Flick U. (2006), An introduction to qualitative research, SAGE Publications, London.

Gardawski J. (2001), Powracająca klasa. Sektor prywatny w II Rzeczpospolitej, IFiS PAN, Warszawa.

Glinka B. (2008), Kulturowe uwarunkowania przedsiębiorczości w Polsce, Polskie Wydawnic- two Ekonomiczne, Warszawa.

Haidt J. (2001), The Emotional Dog and Its Rational Tail: A Social Intuitionist Approach to Mo- ral Judgment, „Psychological Review”, Vol. 108, No. 4, s. 814‒834. DOI: https://doi.org/10.1037//0033-295X.108.4.814

Jasiecki K. (2002), Elita biznesu w Polsce. Drugie narodziny kapitalizmu, IFiS PAN, Warszawa.

Lewicka-Strzałecka A. (1999), Etyczne standardy firm i pracowników, Wydawnictwo IFiS PAN, Warszawa.

Lewicka-Strzałecka A. (2006), Odpowiedzialność moralna w życiu gospodarczym, Wy- dawnictwo IFiS PAN, Warszawa.

Long B. S., Driscoll C. (2008), Codes of Ethics and the Pursuit of Organizational Legitimacy: Theoretical and Empirical Contributions, „Journal of Business Ethics”, Vol. 77, s. 173‒189. DOI: https://doi.org/10.1007/s10551-006-9307-y

Mariański J. (2006), Socjologia moralności, Wydawnictwo KUL, Lublin.

Powell W. W., DiMaggio P. J. (2006), Nowe spojrzenie na „żelazną klatkę”: instytucjonal- ny izomorfizm i racjonalność zbiorowa w polach organizacyjnych, [przeł. A. Lompart], [w:] A. Jasińska-Kania, L. M. Nijakowski, J. Szacki, M. Ziółkowski (red.), Współczesne teorie socjologiczne, t. 1, Wydawnictwo Naukowe SCHOLAR, Warszawa, s. 600‒612.

Scott W. R. (2003), Organizations. Rational, Natural, and Open Systems, Prentice‒Hall, New Jersey.

Skarga B. (1995), Usankcjonowanie niecnoty (wystąpienie w dyskusji redakcyjnej: wokół etyki zawodowej), „Etyka”, nr 27, s. 169‒171. DOI: https://doi.org/10.14394/etyka.1112

Skąpska G. (2002), Kultura prawna w procesie tworzenia wolnej gospodarki, [w:] G. S k ą p s k a (red.), Buddenbrookowie czy piraci. Polscy przedsiębiorcy okresu głębokich przemian, Universitas, Kraków, s. 97‒128.

Skąpska G. (2009), Prawo i etyka w teorii i w opiniach polskich przedsiębiorców, [w:] W. Gasparski, J. Jabłońska-Bonca (red.), Biznes, prawo, etyka, Wydawnictwa Akademickie i Profesjonalne, Warszawa, s. 48‒67.

Szczupaczyński J. (2013), Władza a moralny wymiar przywództwa, Dom Wydawniczy „Elipsa”, Warszawa.

Trutkowski C. (2002), Teoria społecznych reprezentacji i jej zastosowanie, [w:] M. M a r o d y (red.), Wymiary życia społecznego. Polska na przełomie XX i XXI wieku, Wydawnictwo Naukowe SCHOLAR, Warszawa, s. 327‒355.

Tyszka T., Macko A. (2012), Oceny i decyzje moralne, [w:] W. G a s p a r s k i (red.), Biznes, etyka, odpowiedzialność, Wydawnictwa Profesjonalne PWN, Warszawa, s. 319‒339.

Walczak-Duraj D. (2002), Ład etyczny w gospodarce rynkowej. Doświadczenia polskiej transformacji, Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego, Łódź.

Williams C. A., Aguilera R. V. (2008), Corporate Social Responsibility in a Comparative Perspective, [w:] A. Crane, A. McWilliams, D. Matten, J. Moon, D. Siegel (eds.), The Oxford Handbook of Corporate Social Responsibility, Oxford University Press, Oxford ‒ New York, s. 452‒472. DOI: https://doi.org/10.1093/oxfordhb/9780199211593.003.0020

Williams O. E. (2004), The UN Global Compact: The Challenge and the Promise, „Business Ethics Quarterly”, Vol. 14, No. 4, s. 755‒774. DOI: https://doi.org/10.5840/beq200414432

Ziółkowski M. (2006), Zmiany systemu wartości, [w:] J. W a s i l e w s k i (red.), Współczesne społeczeństwo polskie. Dynamika zmian, Wydawnictwo Naukowe SCHOLAR, Warszawa, s. 145‒174.