Rzecz o kształceniu dorosłych. Lifelong learning w Polsce, w perspektywie Unii Europejskiej

Jolanta Grotowska-Leder

doi:10.18778/0208-600X.50.07

Authors

Jolanta Grotowska-Leder Uniwersytet Łódzki, Wydział Ekonomiczno-Socjologiczny, Katedra Socjologii Stosowanej i Pracy Socjalnej, Instytut Socjologii

DOI:

https://doi.org/10.18778/0208-600X.50.07

Keywords:

adult education, lifelong learning, knowledge-based society, Poland

Abstract

In the era of development of the knowledge-based society and the difficult situation on the labor market, in particular of the adult young people, increasingly important issue is becoming the supplement development of the knowledge and skills by persons who have completed stage of formal education. The subject of discussion in the article is the phenomenon of lifelong learning and the problem of remaining units outside the education system during adulthood, his understanding, scale and characteristics in Poland in perspective of the EU. The basis of the empirical analysis are data from Polish Central Statistical Office (CSO), in particular from its study on the basis of The Adult Education Survey, and The Social Diagnosis. Objective and Subjective Quality of Life in Poland on the conditions and quality of life of the Poles, and Eurostat.

References

Aleksander T. (red.) (2010), Edukacja dorosłych jako czynnik rozwoju społecznego, [w:] Materiały I Ogólnopolskiego Zjazdu. Andragogicznego, Kraków 23–24.06.2009, t. II, Komitet Nauk Pedagogicznych PAN, Instytut Pedagogiki UJ, Kraków‒Warszawa‒Radom. s. 215–224.

Beck U. (2002), Społeczeństwo ryzyka ‒ w drodze do innej nowoczesności, Wydawnictwo Naukowe SCHOLAR, Warszawa.

Bednarczyk H., Shklyar A. (red.) (2006), Jakość ustawicznej edukacji zawodowej, ITeE – PIB, Radom.

Biała Księga Komisji Europejskiej. Nowe impulsy dla młodzieży europejskiej (2001), COM(2001) yyy ostat., Komisja Wspólnot Europejskich, Bruksela, http://www.mlodziezowarada.org.pl/files/bank_wiedzy/04.pdf, 15.08.2014.

Budzyńska M. (2003), Koncepcja kształcenia ustawicznego w Unii Europejskiej jako jeden ze sposobów realizacji Strategii Lizbońskiej, ze szczególnym uwzględnieniem Polski (na podstawie wybranych dokumentów Komisji Europejskiej oraz Ministerstwa Edukacji Narodowej i Sportu), Urząd Komitetu Integracji Europejskiej, Departament Analiz Ekonomicznych i Społecznych, http://www.lifelong-learning.pl/unia/9.pdf, 15.08.2014.

Communication from the Commission of 21 November 2001 on making a European area of lifelong learning a reality [COM(2001) 678 final – Not published in the Official Journal] (Komunikat Komisji z dnia 21 listopada 2001 r. w sprawie urzeczywistniania europejskiego obszaru uczenia się przez całe życie [COM(2001) 678 wersja ostateczna – nieopublikowany w Dzienniku Urzędowym]) (2001), [w:] Europa. Streszczenie prawodawstwa UE, http://europa.eu/legislation_summaries/education_training_youth/lifelong_learning/c11054_pl.html, 22.10.2014.

Czerniawska O. (1997), Uczenie się jako styl życia, [w:] idem, Przygotowanie do starości. Łódź, (materiały z konferencji gerontologicznej), s. 17–28.

Czerwińska E. (2004), Strategia Lizbońska, http://biurose.sejm.gov.pl/teksty_pdf_04/i-1111.pdf, 15.09.2014.

Declaration of the European Ministers of Vocational Education and Training, and the European Commission, convened in Copenhagen on 29 and 30 November 2002, on enhanced European cooperation in vocational education and training „The Copenhagen Declaration” (2002), http://ec.europa.eu/education/policy/vocational-policy/doc/copenhagen-declaration_en.pdf, 15.08.2014.

Deklaracja Bolońska. Szkolnictwo wyższe w Europie (1999), http://www.ond.vlaanderen.be/hogeronderwijs/bologna/links/language/Deklaracja_Bolonska.pdf, 15.09.2014.

Diagnoza Społeczna. Warunki i jakość życia Polaków. Raport (2013), J. Czapiński, T. Panek (red.), http://www.diagnoza.com/index.html, 1.07.2014. DOI: https://doi.org/10.5709/ce.1897-9254.o295

Drucker P. F. (1969), The age of discontinuity: Guidelines to our changing society, Harper & Row, New York (NY).

Drucker P. F. (1999), Społeczeństwo pokapitalistyczne, [The Post-Capitalist Society], Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa.

Drucker P. F. (2001), The Next Society. A Survey of The Near Future, „The Economist”, November, s. 79–91.

Europa 2020. Strategia na rzecz inteligentnego i zrównoważonego rozwoju sprzyjającego włączeniu społecznemu. Komunikat Komisji (2010), KOM(2010) 2020, Komisja Europejska, Bruksela, 3.03.2010, wersja ostateczna, maszynopis powielony.

Eurostat. European Commission (2014), http://epp.eurostat.ec.europa.eu/portal/page/portal/education/data/database, 20.07.2014.

Gerlach R. (2007), Ustawiczne kształcenie się w kontekście społeczeństwa wiedzy, [w:] Z. Wiatrowski, K. Ciżkowicz (red.), Pedagogika pracy i andragogika z myślą o dorastaniu, dorosłości i starości człowieka w XXI wieku, t. I, WSHE – WTN, Włocławek, s. 54–76.

Giddens A. (1990), The Consequences of Modernity, Polity Press, Cambridge.

Giddens A. (1991), Modernity and Self-identity: Self and Society in the Late Modern Age, Polity Press, Cambridge.

Grotowska-Leder J. (2011), Wykluczenie z edukacji – rozumienie, skala i współczesne czynniki sprawcze zjawiska, [w:] K. Szafraniec (red.), Młodzież jako problem i jako wyzwanie ponowoczesności. Z prac Sekcji Socjologii Edukacji i Młodzieży PTS, t. II, Wydawnictwo Adam Marszałek, Toruń, s. 151‒183.

Grotowska-Leder J., Faliszek K. (red.) (2005), Ekskluzja i inkluzja społeczna. Diagnoza ‒ Uwarunkowania ‒ Kierunki działań, Wydawnictwo Naukowe AKAPIT, Toruń.

Kohli M. (1986), The world we forgot: An historical review of the life course, [w:] V. W. Marshall (ed.), Later Life: The Social Psychology of Aging, Sage, Bevery Hills. s. 272–303.

Kształcenie dorosłych (2012), GUS, Warszawa.

Kształcenie ustawiczne i jego rola w rozwoju człowieka (2011), Wojewódzki Urząd Pracy, Kielce.

Kukliński A. (2001), Gospodarka oparta na wiedzy. Wyzwania dla Polski XXI wieku, Rewasz, Warszawa.

Lindeman E. C. (1925), The meaning of adult education, New Republic, New York.

Lindeman E. C. (1961), The meaning of adult education, Harvest House, Irvine (CA).

Lindeman E. C. (1945), The sociology of adult education, „Education Sociology”, No. 19, s. 4–13. DOI: https://doi.org/10.2307/2263073

Nonaka I., Takeuchi H. (2000), Kreowanie wiedzy w organizacji, ser. „Euromanagement”, Polska Fundacja Promocji Kadr ‒ Poltext, Warszawa.

Nowak A., Wysocka E. (2001), Problemy i zagrożenia społeczne we współczesnym świecie. Elementy patologii społecznej i kryminologii, Śląsk, Katowice.

Obwieszczenie Marszałka Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 19 listopada 2004 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy o systemie oświaty (2004), DzU, nr 256, poz. 2572, z późn. zm.

Okoń W. (1992), Słownik pedagogiczny, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa.

Osiecka-Chojnacka J. (2003), Kształcenie dorosłych w wybranych krajach UE, Kancelaria Sejmu. Biuro Studiów i Ekspertyz, Warszawa, (informacja nr 980).

Paradowska B. (red.) (2014), Samotne rodzicielstwo a zagrożenie wykluczeniem społecznym, IPiSS, Warszawa.

Rozporządzenie Komisji (UE) NR 823/2010 z dnia 17 września 2010 r. w sprawie wykonania rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 452/2008 dotyczącego tworzenia i rozwoju statystyk z dziedziny edukacji i uczenia się przez całe życie, w odniesieniu do statystyk dotyczących udziału dorosłych w procesie uczenia się przez całe życie. (Tekst mający znaczenie dla EOG) (2010), DzU UE, L 246, 18.9.2010, s. 33‒72.

Rubington E., Weinberg M. (2003), The Study of Social Problems: Seven Perspectives, 7th Ed., Oxford University Press, Oxford.

Suchodolski B. (2003), Edukacja permanentna – rozdroża i nadzieje, Towarzystwo Wolnej Wszechnicy Polskiej, Warszawa.

Symela K. (1997), Zasady wdrażania i oceny modułowych programów szkoleniowych dorosłych, MPiPS, Warszawa.

Tarkowska E. (red.) (2013), Dyskursy ubóstwa i wykluczenia społecznego, Wydawnictwo IFiS PAN, Warszawa.

Toffler A., Toffler H. (1996), Budowa nowej cywilizacji. Polityka trzeciej fali, Zysk i S-ka, Poznań.

Uczenie się przez całe życie: rola systemów edukacji w państwach członkowskich Unii Europejskiej. Przegląd sytuacji w poszczególnych krajach (2002), Europejskie Biuro Eurydice, Fundacja Rozwoju Systemu Edukacji, Warszawa.

Ustawa z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty (1991), DzU, nr 95, poz. 425, z późn. zm.

Ustawa z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (2004), DzU, nr 99, poz. 1001.

Ustawa z dnia 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym (2005), DzU, nr 164, poz. 1365.

Vallima J., Hoffman D. (2008), Knowledge society discourse and higher education, „Higher Education”, Vol. 56, No. 3, s. 265‒285. DOI: https://doi.org/10.1007/s10734-008-9123-7

Wain K. (2005), The Learning Society in a Postmodern world: An Educational Crisis, Peter Lang, New York.

Wiatrowski Z. (2005), Podstawy pedagogiki pracy, WSP-AB, Bydgoszcz.

Wiatrowski Z. (2012), Edukacja ustawiczna – nadal nieokreślona, „Edukacja Ustawiczna Dorosłych”, vol. 76, nr 1, s. 40–43.

Wołoszyn S. (1964), Dzieje wychowania i myśli pedagogicznej w zarysie, PWN, Warszawa.

Zdrowe starzenie się. Biała Księga (2013), Wydawnictwo Naukowe SCHOLAR, Warszawa.