Rationality in discourses on work and entrepreneurship. Institutional reflexivity vs. dominating methods of defining reality in (post)transformational Poland

Konrad Kubala

doi:10.18778/0208-600X.59.02

Authors

Konrad Kubala University of Łódź, Faculty of Economics and Sociology, Department of Sociology of Politics and Morality

DOI:

https://doi.org/10.18778/0208-600X.59.02

Keywords:

rationality, power, relations of defining, expert elites, capitalism

Abstract

Text is dedicated to: (a) the presentation of the meaning of “rationality” and its consequences for social life in the era of institutional reflexivity; (b) a brief introduction to the problems of power resulting from “relations of defining”; (c) the presentation of small fragment of the research I still have been doing: the discourse analysis and membership categorization analysis of the articles from the socio-political weeklies (Polityka, Wprost, W Sieci, Do Rzeczy), the analysis of all exposé given by the Polish prime ministers during the Third Republic of Poland and the analysis of the regular radio program involving symbolic elites/experts as illustration of the problem of “relations of defining” as relations of power: deciding who, in what circumstances and under what conditions can count on the job, to what extent should expect to be safe, who is the creator or co-creator to various risks etc.

References

Beck U. (2005), Władza i przeciwwładza w epoce gospodarki globalnej. Nowa ekonomia polityki światowej, Wydawnictwo Naukowe SCHOLAR, Warszawa.

Beck U. (2012), Społeczeństwo światowego ryzyka. W poszukiwaniu utraconego bezpieczeństwa, Wydawnictwo Naukowe SCHOLAR, Warszawa.

Beck U., Giddens A., Lash S. (2009), Modernizacja refleksyjna. Polityka, tradycja i estetyka w porządku społecznym nowoczesności, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa.

Beck U., Lau Ch. (2004), Entgrenzung und Entscheidung: was ist neu an der Theorie reflexiver Modernisierung?, Suhrkamp, Frankurf a. Main.

Berger P., Luckmann Th. (2010), Społeczne tworzenie rzeczywistości. Traktat z socjologii wiedzy, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa.

Bogun R., Osterlund M., Warsewa G. (1992), Arbeit und Umwelt im Risikobewusstsein von Industriearbeiten, “Soziale Welt”, Vol. 2, pp. 237−245.

Bourdieu P. (2006), Reprodukcja, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa.

Bourdieu P. (2011), O telewizji. Panowanie dziennikarstwa, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa.

Castells M. (2013), Władza komunikacji, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa.

Cernat L. (2006), Europeanization, Varieties of Capitalism and Economic Performance in Central and Eastern Europe, Basingstoke, Hampshire. DOI: https://doi.org/10.1057/9780230501683

Chakrabarty B., Bhattacharya N. (2008), The governance discourse: a reader, Oxford University Press, New Delhi‒New York.

Chouliaraki L., Fairclough N. (2002), Discourse in late modernity: rethinking critical discourse analysis, Edinburgh University Press, Edinburgh.

Dean M. (2010), Governmentality: power and rule in modern society, Sage Publications, London.

Duszak A., Fairclough N. (2008), Krytyczna analiza dyskursu. Interdyscyplinarne podejście do komunikacji społecznej, Universitas, Kraków.

Fairclough N. (2003), Analyzing Discourse: Textual Analysis for Social Research, Routledge, London. DOI: https://doi.org/10.4324/9780203697078

Foucault M. (1981), Omnes et Singulatim: Towards a Criticism of Political Reason In The Tanner Lectures on Human Values, University of Utah Press, Salt Lake City.

Foucault M. (1988), Politics and Reason, [in:] L. D. Kritzman, Politics, philosophy, culture: interviews and other writings, 1977–1984, Routledge, New York, pp. 57−85.

Foucault M. (2002), Porządek dyskursu, Wydawnictwo słowo/obraz terytoria, Gdańsk.

Foucault M. (2010), Bezpieczeństwo terytorium populacja. Wykłady w Collège de France 1977/1978, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa.

Foucault M. (2011), Narodziny biopolityki, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa.

Frydman R., Goldberg M. D. (2013), Mechaniczne rynki a świat realny. Wahania cen aktywów, ryzyko i rola państwa, Wydawnictwo Krytyki Politycznej, Warszawa.

Garfinkel H. (2007), Studia z etnometodologii, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa.

Giddens A. (1982), Labour and Interaction, [in:] J. B. Thomson, D. Held (eds.), Habermas: Critical Debates, Mcmillan Press, London, pp. 149−162.

Giddens A. (2006), Przemiany intymności. Seksualność, miłość i erotyzm we współczesnych społeczeństwach, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa.

Giddens A. (2009) Ryzyko, zaufanie, refleksywność, [in:] U. Beck, A. Giddens, S. Lash, Modernizacja refleksyjna. Polityka, tradycja i estetyka w porządku społecznym nowoczesności, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa, pp. 235−252.

Grant D., Hardy C., Oswick C., Putnam L. (2004), Sage handbook of organizational discourse, Sage Publications, London.

Grice H. P. (1980), Logika i konwersacja, [in:] B. Stanosz (red.), Język w świetle nauki, Czytelnik, Warszawa, pp. 91−114.

Habermas J. (1999), Teoria działania komunikacyjnego, t. 1: Racjonalność działania a racjonalność społeczna, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa.

Habermas J. (2002), Teoria działania komunikacyjnego, t. 2: Przyczynek do krytyki rozumu funkcjonalnego, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa.

Krugman P. (2013), Zakończcie ten kryzys, Wydawnictwo Helion, Gliwice.

Lash Ch. (2009) Systemy eksperckie czy kontekstowa interpretacja? Kultura i instytucje w zdezorganizowanym kapitalizmie, [in:] U. Beck, A. Giddens, S. Lash, Modernizacja refleksyjna. Polityka, tradycja i estetyka w porządku społecznym nowoczesności, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa, pp. 253−275.

Luhmann N. (2012), Systemy społeczne. Zarys ogólnej teorii, Zakład Wydawniczy „Nomos”, Kraków.

MacIntyre A. (2007), Czyja sprawiedliwość? Jaka racjonalność?, WAiP, Warszawa.

Mautner G. (2011), Analiza gazet, czasopism i innych mediów drukowanych, [in:] R. Wodak, M. Krzyżanowski (red. naukowa), Jakościowa analiza dyskursu w naukach społecznych, Oficyna Wydawnicza Łośgraf, Warszawa, pp. 51−88.

May T. (2000), A Future for Critique? Positioning, Belonging and Reflexivity, “European Journal of Social Theory”, Vol. 3, No. 2, pp. 157−173.

Miller P., Rose N. (2008), Governing the present: administering economic, social and personal life, Polity Press, Cambridge.

Mills Ch. W. (2008), Wyobraźnia socjologiczna, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa.

Negri A. (2013), Kryzys prawa wartości opartej na pracy, [in:] Marks. Nowe perspektywy, red. LUM, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa, pp. 147−159.

Offe C. (1985), Disorganized Capitalism: Contemporary Transformation of Work and Politics, Polity Press, Cambridge.

Rodrik D. (2011), Jedna ekonomia, wiele recept. Globalizacja, instytucje i wzrost gospodarczy, Wydawnictwo Krytyki Politycznej, Warszawa.

Salskov-Iversen D., Hansen H. K., Bislev S. (2000), Governmentality, Globalization, and Local Practice: Transformations of a Hegemonic Discourse, “Alternatives”, Vol. 25, No. 2, pp. 183−222.

Schütz A. (2008), O wielości światów. Szkice z socjologii fenomenologicznej, Zakład Wydawniczy NOMOS, Kraków.

Sennett R. (2006), Korozja charakteru. Osobiste konsekwencje pracy w nowym kapitalizmie, Warszawskie Wydawnictwo Literackie MUZA SA, Warszawa.

Skidelsky R. (2012), Keynes. Powrót mistrza, Wydawnictwo Krytyki Politycznej, Warszawa.

Sloterdijk P. (2011), Gniew i czas. Esej polityczno-psychologiczny, Wydawnictwo Naukowe SCHOLAR, Warszawa.

Van Dijk T.A. (2001), Badania nad dyskursem, [in:] T.A. Van Dijk (red.), Dyskurs jako struktura i proces, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa, pp. 9−44.

Weber M. (2002), Gospodarka i społeczeństwo: zarys socjologii rozumiejącej, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa.

Weber M. (2011), Racjonalność, władza, odczarowanie, Wydawnictwo Poznańskie, Poznań.

Weeks K. (2011), The Problem with Work. Feminism, Marxism, Antiwork Politics and Postwork Imaginaries, Duke University Press, Durham‒London. DOI: https://doi.org/10.1215/9780822394723

Wodak R. (2011), Wstęp: badania nad dyskursem – ważne pojęcia i terminy, [in:] R. Wodak, M. Krzyżanowski (red. naukowa), Jakościowa analiza dyskursu w naukach społecznych, Oficyna Wydawnicza Łośgraf, Warszawa, pp. 11−28.

Woroniecka G. (2001), Działanie polityczne. Próba socjologii interpretatywnej, Oficyna Naukowa, Warszawa.

Woroniecka G. (2003), Interakcja symboliczna a hermeneutyczna kategoria przed-rozumienia, Oficyna Naukowa, Warszawa.

Wynne B. (1989), Frameworks of rationality in risk management, [in:] J. Brown, Environmental Threats, Belhaven Press, London, pp. 33−45.

Wynne B. (1996a), May the sheep safely graze? A reflexive view of the expert-lay knowledge divide, [in:] S. Lash , B. Szerszyński, B. Wynne (eds.), Risk, Environment and Modernity, Sage Publications, London, pp. 44−83. DOI: https://doi.org/10.4135/9781446221983.n3

Wynne B. (1996b), The identity parades of SKK: Reflexivity, engagements and politics, “Social Studies of Science”, Vol. 26, pp. 357−391. DOI: https://doi.org/10.1177/030631296026002007