„Ten żył zdrowo, a ten żył choro”. O rozumieniu zdrowia i ruchu przez dzieci
DOI:
https://doi.org/10.18778/0208-600X.65.05Słowa kluczowe:
dziecko, sport, ciało, childhood studies, nowa socjologia dzieciństwaAbstrakt
Opracowanie to przedstawia wyniki badań prowadzonych wśród dzieci w wieku 8–11 lat, dotyczących tego, jak rozumieją one różne aspekty zdrowia czy zdrowego stylu życia. Wśród najistotniejszych komponentów dbania o zdrowie dzieci wymieniały ruch. W zebranym materiale istotne jest przypisywanie przez rozmówców wartości moralnych tym aktywnościom. Człowiek, który „biega, jeździ na rowerze, pływa”, jest kimś nie tylko zdrowym, ale i moralnym. Przeciwieństwem zaś takiej postawy jest nie tylko niezdrowy tryb życia, lecz także niski poziom moralny (np. uleganie nałogom) oraz wzmacniająca ten nieprzychylny obraz odpychająca fizyczność. W narracjach dzieci określenia „zdrowe” i „dobre” traktowane były często wymiennie. Dzieci traktują ruch nie tylko jako obszar „dobry”, czyli zdrowy, lecz także – przynoszący satysfakcję. W opinii uczestników badań, dla sportu i ruchu jest miejsce w różnych, nie zawsze kojarzonych z nimi przestrzeniach, a ich praktykowanie jest spójne z ich wizją tego, co to znaczy być dzieckiem.
Bibliografia
Alderson P. (2008), Children as researchers. Participation rights and research methods, [w:] P. Christensen, A. James (eds.), Research with children: Perspectives and practices, Routledge, Abington, New York.
Alderson P., Morrow V. (2011), The ethics of research with children and young people: A practical handbook, SAGE, London, Thousand Oaks, New Delhi. DOI: https://doi.org/10.4135/9781446268377
Balen R. et al. (2006), Involving children in health and social research: “Human becomings” or “active beings”?, “Childhood”, vol. 13, s. 29–48. DOI: https://doi.org/10.1177/0907568206059962
Blaxter M. (2008), Zdrowie, przekł. M. Okła, Wydawnictwo Sic!, Warszawa, s. 10–32.
Boni Z. (2016), Children and food in Warsaw. Negotiating feeding and eating [niepublikowana praca doktorska obroniona w SOAS, University of London].
Boni Z. (2017), It’s safe: Food as a way of expression for children in Warsaw, “Children’s Geographies”, s. 1–12, https://doi.org/10.1080/14733285.2017.1319045. DOI: https://doi.org/10.1080/14733285.2017.1319045
Boni Z. (2018), Zdrowe jedzenie, jedzenie zdrowia. Negocjowanie norm i praktyk, [w:] M. Radkowska-Walkowicz, M. Reimann (red.), Dzieci i zdrowie. Wstęp do childhood studies, Oficyna Naukowa, Warszawa, s. 172–195.
Buckingham D. (2011), The material child. Growing up in the material culture, Polity Press, Cambridge, Malden.
Christensen P., Prout A. (2002), Working with ethical symmetry in social research with children, “Childhood”, vol. 9, s. 477–497.
Ciesielska M. (2007), Janusz Korczak o dziecku i jego zdrowiu (wybór tekstów), [w:] J. Bińczycka (red.), Prawo dziecka do zdrowia, Oficyna Wydawnicza Impuls, Kraków, s. 71–98.
Clark C. D. (2011), In a younger voice: Going children’s qualitative research, Oxford University Press, Oxford.
Cook D. T. (2004), The commodification of childhood. The children’s clothing industry and the rise of the child consumer, Duke University Press, Durham, DC. DOI: https://doi.org/10.1215/9780822385431
Crawford R. (1980), Healthism and the medicalisation of everyday life, “International Journal of Health Services”, vol. 7 (4), s. 365–388.
Czerpaniak-Walczak M. (2007), Prawo dziecka do rozwoju, [w:] J. Bińczycka (red.), Prawo dziecka do zdrowia, Oficyna Wydawnicza Impuls, Kraków, s. 131–148.
Diasio N. (2018), Wytwarzanie ciała dziecka. Rola kultury materialnej, [w:] M. Radkowska-Walkowicz, M. Reimann (red.), Dzieci i zdrowie. Wstęp do childhood studies, Oficyna Naukowa, Warszawa, s. 103–137.
Dworkin R. (2000), The New Gospel of health, “The Public Interest”, vol. 141, s. 77–90.
Dzwonkowska-Godula K. (2016), Stosunek młodych ludzi do własnego zdrowia a ideologia healthizmu, „Acta Universitatis Lodziensis. Folia Sociologica”, nr 58, s. 25–46. DOI: https://doi.org/10.18778/0208-600X.58.02
Elden S. (2013), Inviting the messy: Drawing methods and children’s voices, “Childhood”, vol. 20, s. 66–81.
Foucault M. (2009), Nadzorować i karać. Narodziny więzienia, przeł. T. Komendant, Aletheia, Warszawa.
James A., James A. (2008a), Changing childhood in the UK: Reconstructing discourses of “risk” and “protection”, [w:] A. James, A. James (eds.), European childhoods: Cultures, politics, and childhoods in Europe, Macmillan Palgrave, Hampshire, New York. DOI: https://doi.org/10.1057/9780230582095_6
James A., James A. (2008b), Key concepts in childhood studies, SAGE, Los Angeles.
James A., Jenks Ch., Prout A. (1998), Theorizing childhood, Polity Press, London.
Jenks Ch. (1996), Childhood, Routledge, New York. DOI: https://doi.org/10.4324/9780203129241
Korczak J. (1925), Podwórko internatu, „Opieka nad Dzieckiem”, nr 3, s. 140.
Lee N. (2001), Childhood and society. Growing up in an age of uncertainty, Open University Press, Buckingham, Philadelphia.
Lee N. (2005), Childhood and human value: Development, separation, and separability, Open University Press, Maidenhead, Berkshire.
Maciejewska-Mroczek E. (2017), O roli zabawy w badaniach antropologiczno-kulturowych, [w:] B. Bilewicz-Kuźnia (red.), Zabawa i zabawka. Konteksty, wartość, znaczenia, Wydawnictwo Uniwersytetu Marii Curie-Skłodowskiej, Lublin, s. 97–112.
Maciejewska-Mroczek E. (2018), Badanie grupowe z udziałem dzieci: Aspekty etyczne i praktyczne, [w:] M. Radkowska-Walkowicz, M. Reimann (red.), Dzieci i zdrowie. Wstęp do childhood studies, Oficyna Naukowa, Warszawa, s. 35–60.
Maciejewska-Mroczek E., Reimann M. (2016), Jak zgadzają i nie zgadzają się dzieci. O (nie)równowadze sił i świadomej zgodzie w badaniach z dziećmi, „Przegląd Socjologii Jakościowej”, t. XII, nr 4, s. 42–55.
Maciejewska-Mroczek E., Reimann M. (2017), Kodeks dobrych praktyk w badaniach z dziećmi. O potrzebie tworzenia zasad prowadzenia badań z udziałem dzieci, „Miscellanea Anthropologica et Sociologica”, t. 18, s. 11–23.
Radkowska-Walkowicz M. (2016), Telewizja, słodycze i zdrowie. O sprawczości dzieci i napięciach w praktykach życia codziennego w kontekście programów promocji zdrowia, „Acta Universitatis Lodziensis. Folia Sociologica”, nr 58, s. 119–133.
Radkowska-Walkowicz M. (2018), Termoaktywna bielizna, waleczne limfocyty i podróże w nieznane, czyli o ciele i zdrowiu w książkach dla dzieci, [w:] M. Radkowska-Walkowicz, M. Reimann (red.), Dzieci i zdrowie. Wstęp do childhood studies, Oficyna Naukowa, Warszawa, s. 225–251.
Schilling Ch. (2004), Educating bodies: Schooling and the construction of society, [w:] J. Evans, B. Davies, J. Wright (eds.), Body knowledge and control. Studies in the sociology of physical education and health, Routledge, London, New York.
Schilling Ch. (2010), Socjologia ciała, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa.
Skår M., Krogh E. (2009), Changes in children’s nature-based experiences near home: From spontaneous play to adult-controlled, planned and organised activities, “Children’s Geographies”, vol. 7 (3), s. 339–354.
Smolińska-Theiss B. (2007), Odkrywcy, nauczyciele i strażnicy praw dziecka, [w:] J. Bińczycka (red.), Prawo dziecka do zdrowia, Oficyna Wydawnicza Impuls, Kraków, s. 61–70.
Stanisz A. (2013), Rodzina made in Poland. Antropologia pokrewieństwa i życia rodzinnego, Agata Stanisz, Poznań.
Wróblewski M. (2016), Nowe szaty healthizmu. Self-tracking, neoliberalizm i kapitalizm kognitywny, „Acta Universitatis Lodziensis. Folia Sociologica”, nr 58, s. 5–23. DOI: https://doi.org/10.18778/0208-600X.58.01
Zigon J. (2007), Moral breakdown and the ethical demand. A theoretical framework for an anthropology of moralities, “Anthropological Theory”, vol. 7 (2), s. 131–150. DOI: https://doi.org/10.1177/1463499607077295
Zigin J. (2009), Within a range of possibilities. Morality and ethics in social life, “Ethnos”, vol. 74 (2), s. 251–276.
Pobrania
Opublikowane
Numer
Dział
Licencja
Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa – Użycie niekomercyjne – Bez utworów zależnych 4.0 Międzynarodowe.
Jak cytować
