Prawicowy radykalizm a płeć – analiza zróżnicowania zjawiska wśród młodych

Autor

DOI:

https://doi.org/10.18778/0208-600X.94.03

Słowa kluczowe:

polityka, prawica, płeć, młodzi

Abstrakt

Artykuł poświęcony jest zjawisku zróżnicowania poglądów politycznych młodych ze względu na płeć. We wstępie wskazuję na początki wzrostu prawicowych sympatii politycznych młodych osób, które szczególnie wyraźnie widoczne były w okresie 2013–2015, zyskując miano „zwrotu prawicowego”; następnie omawiam, jak kształtowała się w czasie dynamika autoidentyfikacji politycznych tej grupy wiekowej. W kolejnych częściach prezentuję dane zastane, poświęcone fenomenowi zróżnicowania poglądów politycznych i prawicowego radykalizmu ze względu na płeć oraz wybrane sposoby ich interpretacji, a także opisuję wnioski z własnych badań z niepublikowanej pracy doktorskiej Portret socjologiczny młodych mieszkańców aglomeracji poznańskiej o prawicowej autoidentyfikacji. Wymiar odświętny a życie codzienne, skupiając się na kontekście płciowego zróżnicowania narracji. Artykuł kończy się refleksją na temat aktualnej sytuacji politycznej oraz określeniem dalszych interesujących obszarów badawczych.

Bibliografia

Bauman Z. (2000), Ponowoczesność jako źródło cierpień, Wydawnictwo Sic!, Warszawa.

Chrzczonowicz M. (2025), Dla Mentzena poród po gwałcie to tylko „nieprzyjemność”. Przypominamy mu nieprzyjemne fakty, OKO.press, https://oko.press/dla-mentzena-porod-po-gwalcie-to-tylko-nieprzyjemnosc-przypominamy-mu-nieprzyjemne-fakty (dostęp: 31.07.2025).

Czekała F., Gluza R. (2025), Bunt młodych. Co drugi wyborca głosował na Mentzena, kobiety wolały lewicę, https://tvn24.pl/polska/wybory-prezydenckie-2025-bunt-mlodych-co-drugi-glosowal-na-mentzena-kobiety-wolaly-lewice-st8471033 (dostęp: 31.07.2025).

Diaz-Rosillo C.E. (2008), Single-Issue Voting, [w:] Encyclopedia of U.S. Campaigns, Elections, and Electoral Behavior, SAGE Publications, s. 743, https://doi.org/10.4135/9781412963886.n385 DOI: https://doi.org/10.4135/9781412963886.n385

Długosz P. (2024), Młodzież w epoce kryzysów, Wydawnictwo Academicon, Lublin.

Dymek J. (2017), Cześć i chałwa młodej Polsce (prawicowej), Krytyka Polityczna, https://krytykapolityczna.pl/kraj/mloda-polska-prawica (dostęp: 31.07.2025).

EU Challenges and Priorities. Young People’s Views (2025), Eurobarometer, https://data.europa.eu/doi/10.2775/9830210 (dostęp: 31.07.2025).

Fal M. (2014), „Korwin masakruje…”, czyli o politycznej karierze pewnego słowa, naTemat.pl, https://natemat.pl/103155,korwin-masakruje-czyli-o-politycznej-karierze-pewnego-slowa (dostęp: 31.07.2025).

Faludi S. (2013), Reakcja. Niewypowiedziana wojna przeciw kobietom, przeł. A. Dzierzgowska, Wydawnictwo Czarna Owca, Warszawa.

Gruchoła M., Zieliński R. (2025), Poczucie polskości pokoleń medialnych. Raport z badań, „Edukacja Międzykulturowa”, t. 28, nr 1, s. 47–60, https://doi.org/10.15804/em.2025.01.03 DOI: https://doi.org/10.15804/em.2025.01.03

Jak głosowali mężczyźni, a jak kobiety? Młode panie wsparły KO i Lewicę, młodzi panowie Konfederację. Starsi poparli PiS (2023), TVN24, https://tvn24.pl/wybory-parlamentarne-2023/wybory-parlamentarne-2023-jak-glosowali-mezczyzni-a-jak-kobiety-st7399212 (dostęp: 31.07.2025).

Jurszo R., Pacewicz P. (2019), Mężczyźni najbardziej boją się gejów i Gender, kobiety zapaści ochrony zdrowia. Wspólny strach o klimat, OKO.press, https://oko.press/mezczyzni-najbardziej-boja-sie-gejow-i-gender-kobiety-zapasci-sluzby-zdrowia-wspolny-strach-o-klimat (dostęp: 31.07.2025).

Korolczuk E. i in. (red.) (2019), Bunt kobiet. Czarne Protesty i Strajki Kobiet, Europejskie Centrum Solidarności, Gdańsk.

Kowalewska J. (2025), „Sławomir jest rycerski”. Pytałam młode kobiety, dlaczego chcą głosować na kandydata Konfederacji, Wyborcza.pl Szczecin, https://szczecin.wyborcza.pl/szczecin/7,34939,31831927,selfie-z-mentzenem-dlaczego-mlode-kobiety-chca-glosowac-na.html (dostęp: 31.07.2025).

Krajewski M. (2013), Przeciwzłożoność. Polityki prostoty, „Studia Socjologiczne”, nr 4(211), s. 37–50.

Latos G. (2023), Wybory 2023. Kobiety odchodzą od prawicy. I głosują liczniej niż mężczyźni. Kogo wybrały?, Gazeta Prawna, https://www.gazetaprawna.pl/wiadomosci/kraj/artykuly/9322953,wybory-2023-kobiety-odchodza-od-prawicy-jak-glosowaly-kobiety-kogo-wybraly-kobiety.html (dostęp: 31.07.2025).

Mannheim K. (2008), Ideologia i utopia, przeł. J. Miziński, Wydawnictwo Aletheia, Warszawa.

Melosik Z. (2006), Kryzys męskości w kulturze współczesnej, Oficyna Wydawnicza „Impuls”, Kraków.

Messyasz K. (2015), Postawy polityczne młodzieży polskiej w świetle badań empirycznych, „Władza Sądzenia”, nr 7, s. 57–79, https://dspace.uni.lodz.pl/bitstream/handle/11089/21803/postawy-polityczne-mlodziezy-polskiej-w-swietle-badan-empirycznych.pdf (dostęp: 31.07.2025).

Młodzieżowe eurowybory. Nowa Prawica wygrała. PO dopiero czwarta (2014), Newsweek, https://www.newsweek.pl/polska/mlodziezowe-eurowybory-janusz-korwin-mikke-wygral-newsweekpl/1mb81h9#google_vignette (dostęp: 31.07.2025).

O dopuszczalności przerywania ciąży i protestach po wyroku Trybunału Konstytucyjnego (2020), CBOS, https://www.cbos.pl/SPISKOM.POL/2020/K_153_20.PDF (dostęp: 31.07.2025).

Oszczędności i brak długów – a nie luksusy – stają się dla młodych symbolami sukcesu finansowego (RAPORT) (2025), PAP, Autopay, https://www.pap.pl/mediaroom/oszczednosci-i-brak-dlugow-nie-luksusy-staja-sie-dla-mlodych-symbolami-sukcesu (dostęp: 31.07.2025).

Pacewicz K. (2019), Młodzi mężczyźni są prawicowi i samotni, a młode kobiety liberalne i w związkach, Wyborcza.pl, https://wyborcza.pl/magazyn/7,124059,24700696,mlodzi-wypisali-sie-z-politycznej-wojny-starszych-maja.html (dostęp: 31.07.2025).

Pacewicz P. (2016), Kaczyński rozstrzyga sprawę aborcji: „Żeby kobiety rodziły nawet zdeformowane dzieci, skazane na śmierć”, OKO.press, https://oko.press/kaczynski-zeby-kobiety-rodzily-nawet-mocno-zdeformowane-dzieci-skazane-na-smierc (dostęp: 31.07.2025).

Płociński M., Flieger E. (2025), „Rzecz w tym”. Dlaczego młode kobiety głosują na Konfederację? I kim są „faceciki”?, Rzeczpospolita, https://www.rp.pl/polityka/art42022491-rzecz-w-tym-dlaczego-mlode-kobiety-glosuja-na-konfederacje-i-kim-sa-faceciki?refreshpaywall=5a44426d-230f-4d0c-9175-e226e81ad08a (dostęp: 31.07.2025).

Poglądy polityczne młodych Polaków a płeć i miejsce zamieszkania (2021), CBOS, https://www.cbos.pl/SPISKOM.POL/2021/K_028_21.PDF (dostęp: 31.07.2025).

Population by Educational Attainment Level, Sex and Age (%) – Mail Indicators, Eurostat, https://ec.europa.eu/eurostat/databrowser/view/EDAT_LFSE_03__custom_6083838/bookmark/table?lang=en&bookmarkId=4942b3af-a41a-4c31-b179-361c544e500f (dostęp: 31.07.2025), https://doi.org/10.2908/edat_lfse_03

Potocki P., Machalica B. (2022), Pęknięte pokolenie rewolucjonistów? Młodzi wobec sytuacji w Polsce w 2021 roku, Friedrich-Ebert-Stiftung, Warszawa.

Rasiewicz N. (2025), Skąd się wziął fenomen Sławomira Mentzena wśród młodych? „Poznali tylko jego”, WNP, https://www.wnp.pl/polityka-i-sondaze/skad-sie-wzial-fenomen-slawomira-mentzena-wsrod-mlodych-poznali-tylko-jego,946708.html (dostęp: 31.07.2025).

Rzeczkowski G. (2013), Janusz Korwin-Mikke ciągle w grze, Polityka, https://www.polityka.pl/tygodnikpolityka/kraj/1561037%2C1%2Cjanusz-korwin-mikke-ciagle-w-grze.read (dostęp: 31.07.2025).

Sadura P., Sierakowski S. (2025), Nowy duopol obali ten system. Raport z badań po wyborach prezydenckich, Instytut Krytyki Politycznej, Warszawa.

Stanley B., Żerkowska-Balas M. (2020), Sondaż w sprawie protestów. Kto bierze udział w spacerach?, Polityka, https://www.polityka.pl/tygodnikpolityka/kraj/2074683,1,sondaz-w-sprawie-protestow-kto-bierze-udzial-w-spacerach.read (dostęp: 31.07.2025).

Szafraniec K., Grygieńć J. (2019), Prawicowość młodych Polaków. Kontekst wyborów parlamentarnych z 2015 roku, „Studia Socjologiczne”, nr 2(233), s. 5–35, https://doi.org/10.24425/sts.2019.126138 DOI: https://doi.org/10.24425/sts.2019.126138

Twenge J.M. (2019), iGen. Dlaczego dzieciaki dorastające w sieci są mniej zbuntowane, bardziej tolerancyjne, mniej szczęśliwe – i zupełnie nieprzygotowane do dorosłości. I co to oznacza dla nas wszystkich, przeł. O. Dziedzic, Smak Słowa, Sopot.

Ustawa z dnia 7 stycznia 1993 r. o planowaniu rodziny, ochronie płodu ludzkiego i warunkach dopuszczalności przerywania ciąży (Dz.U. 1993 nr 17 poz. 78), https://isap.sejm.gov.pl/isap.nsf/DocDetails.xsp?id=wdu19930170078 (dostęp: 31.07.2025).

Wielecki K. (1990), Społeczne czynniki tożsamości pokoleniowej młodzieży, „Studia Socjologiczne”, nr 1–2(116–117), s. 61–82.

Winiewski M. i in. (2015), Podłoże prawicowych preferencji wyborczych młodych Polaków, Centrum Badań nad Uprzedzeniami, Warszawa.

Woźniak A. (2025), Zagłosowały na Mentzena. Politolożka mówi o powodach, WP Kobieta, https://kobieta.wp.pl/wybraly-mentzena-politolozka-dziala-na-wyobraznie-7158388693543616a?utm (dostęp: 31.07.2025).

Współczesna matka Polka nie chce inspirować się swoją mamą (2016), Wirtualnemedia.pl, https://www.wirtualnemedia.pl/artykul/wspolczesna-matka-polka-nie-chce-inspirowac-sie-swoja-mama (dostęp: 31.07.2025).

Wybory 2015. Polska młodzież prawicowa: 66 proc. głosów uczniów i studentów poszło na PiS, Kukiza i Korwina (2015), Wyborcza.pl, https://wyborcza.pl/7,75398,19087837,wybory-2015-polska-mlodziez-prawicowa-66-proc-glosow-uczniow.html (dostęp: 31.07.2025).

Wybory prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej (2025), PKW, https://prezydent2025.pkw.gov.pl/prezydent2025/pl/wynik/pl (dostęp: 31.07.2025).

Wyrwińska D. (2020), Co się dzieje z mężczyznami. Analiza dyskursów dotyczących kryzysu męskości w artykułach prasowych oraz internetowych, Instytut Socjologii Uniwersytetu Warszawskiego, Warszawa.

Zainteresowanie polityką i poglądy polityczne w latach 1989–2015. Deklaracje ludzi młodych na tle ogółu badanych (2015), CBOS, https://www.cbos.pl/SPISKOM.POL/2015/K_135_15.PDF (dostęp: 31.07.2025).

Żakowski J. (2014), Dlaczego młodzi wybierają Nową Prawicę?, Polityka, https://www.polityka.pl/tygodnikpolityka/kraj/1582031%2C1%2Cdlaczego-mlodzi-wybieraja-nowa-prawice.read (dostęp: 31.07.2025).

Żurek I. (2022), Więcej kobiet z wykształceniem wyższym niż mężczyzn, INFOR, https://kadry.infor.pl/wiadomosci/5521406,Wiecej-kobiet-z-wyksztalceniem-wyzszym-niz-mezczyzn.html (dostęp: 31.07.2025).

Pobrania

Opublikowane

30-11-2025

Jak cytować

Stamm-Korecka, Agnieszka. 2025. “Prawicowy Radykalizm a płeć – Analiza zróżnicowania Zjawiska wśród młodych”. Acta Universitatis Lodziensis. Folia Sociologica, no. 94 (November): 47-62. https://doi.org/10.18778/0208-600X.94.03.