Racjonalność w dyskursach o pracy i przedsiębiorczości. Refleksyjność zinstytucjonalizowana a dominujące sposoby definiowania rzeczywistości w Polsce (po)transformacyjnej
DOI:
https://doi.org/10.18778/0208-600X.59.02Słowa kluczowe:
racjonalność, władza, stosunki definiowania, elity eksperckie, kapitalizmAbstrakt
Artykuł poświęcony jest: (a) prezentacji znaczenia racjonalności oraz społecznym konsekwencjom jego używania w dobie refleksyjności zinstytucjonalizowanej; (b) krótkiemu wprowadzeniu do problematyki władzy będącej wynikiem „stosunków definiowania”; (c) przedstawieniu fragmentów wciąż prowadzonych badań: analizy dyskursu i analizy kategoryzowania przynależności materiałów pochodzących z artykułów publikowanych w tygodnikach społeczno-politycznych („Polityka”, „Wprost”, „W Sieci”, „Do Rzeczy”), analizom wszystkich exposé wygłoszonych w latach istnienia III Rzeczpospolitej przez polskich Prezesów Rady Ministrów, analizom regularnego programu radiowego z udziałem elit symbolicznych/eksperckich. Przedstawione fragmenty analiz służą jako ilustracja „stosunków definiowania”, rozumianych jako relacje władzy, tj. możliwości decydowania o tym kto, w jakich okolicznościach i pod jakimi warunkami może liczyć na pracę, do jakiego stopnia możemy oczekiwać bezpieczeństwa zatrudnienia, kto jest twórcą wszelkiego rodzaju ryzyk, które dotykają rynku pracy, itp.
Bibliografia
Beck U. (2005), Władza i przeciwwładza w epoce gospodarki globalnej. Nowa ekonomia polityki światowej, Wydawnictwo Naukowe SCHOLAR, Warszawa.
Beck U. (2012), Społeczeństwo światowego ryzyka. W poszukiwaniu utraconego bezpieczeństwa, Wydawnictwo Naukowe SCHOLAR, Warszawa.
Beck U., Giddens A., Lash S. (2009), Modernizacja refleksyjna. Polityka, tradycja i estetyka w porządku społecznym nowoczesności, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa.
Beck U., Lau Ch. (2004), Entgrenzung und Entscheidung: was ist neu an der Theorie reflexiver Modernisierung?, Suhrkamp, Frankurf a. Main.
Berger P., Luckmann Th. (2010), Społeczne tworzenie rzeczywistości. Traktat z socjologii wiedzy, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa.
Bogun R., Osterlund M., Warsewa G. (1992), Arbeit und Umwelt im Risikobewusstsein von Industriearbeiten, “Soziale Welt”, Vol. 2, pp. 237−245.
Bourdieu P. (2006), Reprodukcja, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa.
Bourdieu P. (2011), O telewizji. Panowanie dziennikarstwa, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa.
Castells M. (2013), Władza komunikacji, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa.
Cernat L. (2006), Europeanization, Varieties of Capitalism and Economic Performance in Central and Eastern Europe, Basingstoke, Hampshire. DOI: https://doi.org/10.1057/9780230501683
Chakrabarty B., Bhattacharya N. (2008), The governance discourse: a reader, Oxford University Press, New Delhi‒New York.
Chouliaraki L., Fairclough N. (2002), Discourse in late modernity: rethinking critical discourse analysis, Edinburgh University Press, Edinburgh.
Dean M. (2010), Governmentality: power and rule in modern society, Sage Publications, London.
Duszak A., Fairclough N. (2008), Krytyczna analiza dyskursu. Interdyscyplinarne podejście do komunikacji społecznej, Universitas, Kraków.
Fairclough N. (2003), Analyzing Discourse: Textual Analysis for Social Research, Routledge, London. DOI: https://doi.org/10.4324/9780203697078
Foucault M. (1981), Omnes et Singulatim: Towards a Criticism of Political Reason In The Tanner Lectures on Human Values, University of Utah Press, Salt Lake City.
Foucault M. (1988), Politics and Reason, [in:] L. D. Kritzman, Politics, philosophy, culture: interviews and other writings, 1977–1984, Routledge, New York, pp. 57−85.
Foucault M. (2002), Porządek dyskursu, Wydawnictwo słowo/obraz terytoria, Gdańsk.
Foucault M. (2010), Bezpieczeństwo terytorium populacja. Wykłady w Collège de France 1977/1978, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa.
Foucault M. (2011), Narodziny biopolityki, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa.
Frydman R., Goldberg M. D. (2013), Mechaniczne rynki a świat realny. Wahania cen aktywów, ryzyko i rola państwa, Wydawnictwo Krytyki Politycznej, Warszawa.
Garfinkel H. (2007), Studia z etnometodologii, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa.
Giddens A. (1982), Labour and Interaction, [in:] J. B. Thomson, D. Held (eds.), Habermas: Critical Debates, Mcmillan Press, London, pp. 149−162.
Giddens A. (2006), Przemiany intymności. Seksualność, miłość i erotyzm we współczesnych społeczeństwach, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa.
Giddens A. (2009) Ryzyko, zaufanie, refleksywność, [in:] U. Beck, A. Giddens, S. Lash, Modernizacja refleksyjna. Polityka, tradycja i estetyka w porządku społecznym nowoczesności, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa, pp. 235−252.
Grant D., Hardy C., Oswick C., Putnam L. (2004), Sage handbook of organizational discourse, Sage Publications, London.
Grice H. P. (1980), Logika i konwersacja, [in:] B. Stanosz (red.), Język w świetle nauki, Czytelnik, Warszawa, pp. 91−114.
Habermas J. (1999), Teoria działania komunikacyjnego, t. 1: Racjonalność działania a racjonalność społeczna, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa.
Habermas J. (2002), Teoria działania komunikacyjnego, t. 2: Przyczynek do krytyki rozumu funkcjonalnego, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa.
Krugman P. (2013), Zakończcie ten kryzys, Wydawnictwo Helion, Gliwice.
Lash Ch. (2009) Systemy eksperckie czy kontekstowa interpretacja? Kultura i instytucje w zdezorganizowanym kapitalizmie, [in:] U. Beck, A. Giddens, S. Lash, Modernizacja refleksyjna. Polityka, tradycja i estetyka w porządku społecznym nowoczesności, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa, pp. 253−275.
Luhmann N. (2012), Systemy społeczne. Zarys ogólnej teorii, Zakład Wydawniczy „Nomos”, Kraków.
MacIntyre A. (2007), Czyja sprawiedliwość? Jaka racjonalność?, WAiP, Warszawa.
Mautner G. (2011), Analiza gazet, czasopism i innych mediów drukowanych, [in:] R. Wodak, M. Krzyżanowski (red. naukowa), Jakościowa analiza dyskursu w naukach społecznych, Oficyna Wydawnicza Łośgraf, Warszawa, pp. 51−88.
May T. (2000), A Future for Critique? Positioning, Belonging and Reflexivity, “European Journal of Social Theory”, Vol. 3, No. 2, pp. 157−173.
Miller P., Rose N. (2008), Governing the present: administering economic, social and personal life, Polity Press, Cambridge.
Mills Ch. W. (2008), Wyobraźnia socjologiczna, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa.
Negri A. (2013), Kryzys prawa wartości opartej na pracy, [in:] Marks. Nowe perspektywy, red. LUM, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa, pp. 147−159.
Offe C. (1985), Disorganized Capitalism: Contemporary Transformation of Work and Politics, Polity Press, Cambridge.
Rodrik D. (2011), Jedna ekonomia, wiele recept. Globalizacja, instytucje i wzrost gospodarczy, Wydawnictwo Krytyki Politycznej, Warszawa.
Salskov-Iversen D., Hansen H. K., Bislev S. (2000), Governmentality, Globalization, and Local Practice: Transformations of a Hegemonic Discourse, “Alternatives”, Vol. 25, No. 2, pp. 183−222.
Schütz A. (2008), O wielości światów. Szkice z socjologii fenomenologicznej, Zakład Wydawniczy NOMOS, Kraków.
Sennett R. (2006), Korozja charakteru. Osobiste konsekwencje pracy w nowym kapitalizmie, Warszawskie Wydawnictwo Literackie MUZA SA, Warszawa.
Skidelsky R. (2012), Keynes. Powrót mistrza, Wydawnictwo Krytyki Politycznej, Warszawa.
Sloterdijk P. (2011), Gniew i czas. Esej polityczno-psychologiczny, Wydawnictwo Naukowe SCHOLAR, Warszawa.
Van Dijk T.A. (2001), Badania nad dyskursem, [in:] T.A. Van Dijk (red.), Dyskurs jako struktura i proces, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa, pp. 9−44.
Weber M. (2002), Gospodarka i społeczeństwo: zarys socjologii rozumiejącej, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa.
Weber M. (2011), Racjonalność, władza, odczarowanie, Wydawnictwo Poznańskie, Poznań.
Weeks K. (2011), The Problem with Work. Feminism, Marxism, Antiwork Politics and Postwork Imaginaries, Duke University Press, Durham‒London. DOI: https://doi.org/10.1215/9780822394723
Wodak R. (2011), Wstęp: badania nad dyskursem – ważne pojęcia i terminy, [in:] R. Wodak, M. Krzyżanowski (red. naukowa), Jakościowa analiza dyskursu w naukach społecznych, Oficyna Wydawnicza Łośgraf, Warszawa, pp. 11−28.
Woroniecka G. (2001), Działanie polityczne. Próba socjologii interpretatywnej, Oficyna Naukowa, Warszawa.
Woroniecka G. (2003), Interakcja symboliczna a hermeneutyczna kategoria przed-rozumienia, Oficyna Naukowa, Warszawa.
Wynne B. (1989), Frameworks of rationality in risk management, [in:] J. Brown, Environmental Threats, Belhaven Press, London, pp. 33−45.
Wynne B. (1996a), May the sheep safely graze? A reflexive view of the expert-lay knowledge divide, [in:] S. Lash , B. Szerszyński, B. Wynne (eds.), Risk, Environment and Modernity, Sage Publications, London, pp. 44−83. DOI: https://doi.org/10.4135/9781446221983.n3
Wynne B. (1996b), The identity parades of SKK: Reflexivity, engagements and politics, “Social Studies of Science”, Vol. 26, pp. 357−391. DOI: https://doi.org/10.1177/030631296026002007
Pobrania
Opublikowane
Numer
Dział
Licencja
Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa – Użycie niekomercyjne – Bez utworów zależnych 4.0 Międzynarodowe.
Jak cytować
