Badanie społeczności internetowych: nowe wyzwania dla badacza

Wojciech Mincewicz

doi:10.18778/0208-600X.88.04

Autor

Wojciech Mincewicz Szkoła Główna Gospodarstwa Wiejskiego, Wydział Socjologii i Pedagogiki, Katedra Socjologii, Instytut Socjologii i Pedagogiki

DOI:

https://doi.org/10.18778/0208-600X.88.04

Słowa kluczowe:

społeczność wirtualna, społeczność internetowa, badania, obserwacja, wywiad, cyberprzestrzeń, dane

Abstrakt

Artykuł stanowi głos w dyskusji na temat badań prowadzonych w społecznościach internetowych przez badaczy społecznych. Składa się z trzech części. Po wprowadzeniu autor wskazuje na istotne cechy, które określają te społeczności oraz wskazuje na typy wyróżnione przez innych badaczy, porządkując dotychczasową refleksję o charakterze metodologicznym. Społeczności wirtualne, czyli takie, w których ludzie spotykają się w cyberprzestrzeni i komunikują na tyle długo, aby poznać i stworzyć trwałe relacje w momencie, gdy staje się obiektem eksploracji empirycznej, wymaga wykorzystania określonych metod i technik badawczych. Problem podejmowany w drugiej – najbardziej obszernej części opracowania, dotyczy wykorzystania klasycznych metod obserwacji rzeczywistości społecznej podczas badań nad społecznościami internetowymi. Ostatnia, trzecia część to próba naświetlenia problemów i wyzwań, jakie stoją przed badaczami wobec cyfryzacji życia społecznego. Wśród zidentyfikowanych znalazł się dostęp do danych, które mają charakter cyfrowy, a jedną z istotniejszych umiejętności badaczy jest dotarcie do tychże.

Bibliografia

Annstrong A., Hagel J. (1996), The Real Value of Online Communities, "Harvard Business Review", nr 74, s. 134–141.

Apanowicz J. (2000), Metodologiczne elementy procesu poznania naukowego w teorii organizacji i zarządzania, Wyższa Szkoła Administracji i Biznesu, Gdynia.

Babbie E. (2003), Badania społeczne w praktyce, przeł. W. Betkiewicz, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa.

Daszkiewicz M., Wrona S. (2014), Zogniskowane wywiady grupowe online jako alternatywa dla tradycyjnych metod gromadzenia danych – szanse rozwoju i wyzwania dla badaczy, "Prace Naukowe Uniwersytetu Ekonomicznego we Wrocławiu", nr 336, s. 321–330. DOI: https://doi.org/10.15611/pn.2014.336.31

Frankfort-Nachmias C., Nachmias D. (2001), Metody badawcze w naukach społecznych, przeł. E. Hornowska, Wydawnictwo Zysk i S-ka, Poznań.

Global Digital Report (2023), Digital 2023: Global Overview Report. https://datareportal.com/reports/digital-2023-global-overview-report (dostęp: 30.07.2023).

Hine Ch. (2000), Virtual Ethnography, Thousend Oaks, CA, London–New Dehli. DOI: https://doi.org/10.4135/9780857020277

Jakubowski J. (2021), Społeczności internetowe i media społecznościowe w polityce. http://kubajakubowski.pl/wp-content/uploads/2021/10/Jakubowski-wnetrze-internet.pdf (dostęp: 21.07.2023).

Jemielniak D. (2013), Życie wirtualnych dzikich. Netnografia Wikipedii, największego projektu współtworzonego przez ludzi, Poltext, Warszawa.

Jemielniak D. (2019), Socjologia Internetu, Wydawnictwo Naukowe Scholar, Warszawa.

Jurek K. (2013), Badania społeczne w Internecie. Wirtualna etnografia w teorii i praktyce, "Nauka i Szkolnictwo Wyższe", nr 1(41), s. 86–99.

Kozinets R.V. (2010), Netnography. Boin Ethnographic Research Online, Sage Publications, Los Angeles.

Maison D. (2022), Jakościowe metody badań społecznych: podejście aplikacyjne, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa. DOI: https://doi.org/10.53271/2022.057

Maison D., Noga-Bogomilski A. (2007), Badania marketingowe – od teorii do praktyki, Gdańskie Wydawnictwo Psychologiczne, Gdańsk.

Matuszak A., Matuszak Z. (2011), Określenie próby i jej liczności w badaniach pedagogicznych, "General and Professional Education", nr 2, s. 33–39.

Mider D. (2013), Dylematy metodologiczne badań kultury polityczne w Internecie, "Przegląd Politologiczny", nr 2, s. 23–34. DOI: https://doi.org/10.14746/pp.2013.18.2.2

Mider D. (2013), Jak badać opinię publiczną w Internecie? Ewaluacja wybranych technik badawczych, "Przegląd Socjologiczny", t. 62, nr 1, s. 209–224.

Mider D. (2013), Problem klasyfikacji metoda badań społecznych w Internecie, [w:] Mider D., Maksimowicz A. (red.), Cyberpolitologia – badanie polityki w Internecie, Wydawnictwo ACAD, Warszawa, s. 27–56.

Mider D. (2019), Czarny i czerwony rynek w sieci The Onion Router – analiza funkcjonowania darkmarketów, "Przegląd Bezpieczeństwa Wewnętrznego", nr 11(21), s. 154–190.

Miller P. (2012), Wprowadzenie do obserwacji online: warianty i ograniczenia techniki badawczej, "Przegląd Socjologii Jakościowej", t. VIII, nr 1, s. 76–97. DOI: https://doi.org/10.18778/1733-8069.8.1.05

Mincewicz W. (2021), Kryptowaluty jako obiekt badań w naukach społecznych – obszary empirycznej eksploracji, "Studia Politologiczne", t. 59, s. 163–180. DOI: https://doi.org/10.33896/SPolit.2021.59.8

Osmólska A. (2021), Edukacja nieformalna dorosłych w uczącej się społeczności wirtualnej. Praca doktorska przygotowana pod kierunkiem naukowym dr hab. Ewy Skibińskiej na Wydziale Pedagogicznym Uniwersytetu Warszawskiego.

Ostaszewska A., Pietrusińska M. (2023). Wywiady online jako rzeczywistość badawcza w kontekście badań nad feminizacją pandemii, „Studia Socjologiczne”, nr 3(250), s. 37–58. DOI: https://doi.org/10.24425/sts.2023.147160

Pałasz M. (2022), Etnografia wirtualna: badanie społeczności wirtualnych w zarządzaniu [w:] Kocój E., Laberschek M., Kopeć K., Plebańczyk K. (red.), Metodologia badań w sektorze kultury i mediów, Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego, Kraków.

Podgórski R. (2007), Metodologia badań socjologicznych: kompendium wiedzy metodologicznej dla studentów, Oficyna Wydawnicza BRANTA, Bydgoszcz–Olsztyn.

Presz K. (2003), Badania jakościowe przez Internet, „Marketing w praktyce”, nr 6, s. 47–51.

Rheingold H. (1993), The virtual community, revised edition: Homesteading on the electronic frontier, Reading, MA.

Ridings C.M., Gefen D., Arinze B. (2002), Some antecedents and effects of trust in virtual communities, „The Journal of Strategic Information Systems”, nr 11(3–4), s. 271–295. DOI: https://doi.org/10.1016/S0963-8687(02)00021-5

Smith M. (1992), Voices from the Well: The Logic of the Virtual Common. http://www.sscnet.ucla.edu/soc/csoc/papers/voices/Voices.htm (dostęp: 28.07.2023).

Siuda P. (2009), Kryteria wspólnotowości w Internecie, „Kultura i Edukacja”, nr 4(73), s. 21–36.

Siuda P. (2016), Ankieta internetowa: zalety i wady – rekapitulacja, [w:] Siuda P. (red.), Metody badań online, Wydawnictwo Naukowe Katedra, Gdańsk, s. 28–81.

Sołoma L. (1999), Metody i techniki badań socjologicznych: wybrane zagadnienia, Wyższa Szkoła Pedagogiczna, Olsztyn.

Sowa P., Pędziński B., Krzyżak M., Maślach D., Wójcik S., Szpak A. (2015), The Computer-assisted Web interview method as used in the national study of ICT use in primary healthcare in Poland – reflections on a case study, „Studies in Logic, Grammar and Rhetoric”, nr 43(1), s. 137–146. DOI: https://doi.org/10.1515/slgr-2015-0046

Szpunar M. (2004), Społeczności wirtualne jako nowy typ społeczności – eksplikacja socjologiczna, „Studia Socjologiczne”, nr 2(173), s. 95–135.

Szreder M. (2010), Losowe i nielosowe próby w badaniach statystycznych, „Przegląd Statystyczny”, nr 57(4), s. 168–174.

Sztumski J. (2005), Wstęp do metod i technik badań społecznych, Wydawnictwo Naukowe „Śląsk”, Katowice.

Tinati R., Halford S., Carr L., Pope C. (2014), Big data: Methodological challenges and approaches for sociological analysis, „Sociology”, nr 48(4), s. 663–681. DOI: https://doi.org/10.1177/0038038513511561

Whittaker S., Isaacs E., O’Day V. (1997), Widening the net: workshop report on the theory and practice of physical and network communities, „ACM Sigchi Bulletin”, nr 29(3), s. 27–30. DOI: https://doi.org/10.1145/264853.264867

Zatterberg H. (1965), Dobór próby, [w:] S. Nowak (red.). Metody badań socjologicznych, Państwowe Wydawnictwo Naukowe, Warszawa, s. 515–519.