Współczesny ideał męskiego ciała – wybrane aspekty problematyki

Krzysztof Arcimowicz

doi:10.18778/0208-600X.55.04

Autor

Krzysztof Arcimowicz Uniwersytet Białymstoku, Wydział Pedagogiki i Psychologii, Zakład Kulturoznawstwa

DOI:

https://doi.org/10.18778/0208-600X.55.04

Słowa kluczowe:

mezomorficzna budowa ciała, męskość, wygląd, społeczeństwo konsumpcyjne, wiedza/władza, upłciowienie ciał

Abstrakt

Celem artykułu jest przeanalizowanie źródeł i uwarunkowań współczesnego ideału męskiego ciała (sylwetki mezomorficznej) oraz wpływu, jaki może wywierać na zachowania i samoocenę mężczyzn. Analiza została przeprowadzona głównie w odwołaniu do koncepcji teoretycznych takich autorów, jak: Jean Baudrillard (koncepcja społeczeństwa konsumpcyjnego), Michel Foucault (koncepcja wiedzy/władzy), Raewyn Connell (teoria męskości hegemonicznej i koncepcja upłciowienia ciała), Erving Goffman (koncepcja hiperrytualizacji w przekazach medialnych). Podejmuję analizę teoretyczną ciała, ale artykuł zawiera także omówienie wyników różnych badań empirycznych, które wskazują, że rozpowszechniony w kulturze współczesnej kanon męskiego piękna może przyczyniać się do wzrostu liczby mężczyzn modyfikujących swoje ciała zgodnie z dominującym wzorcem. Formułuję tezę, że wizerunek ciała mezomorficznego jest pochodną społeczeństwa konsumpcyjnego, ale także przyczynia się do utrwalania istniejącej hierarchii płci.

Bibliografia

Arcimowicz K. (2003), Obraz mężczyzny w polskich mediach. Prawda, fałsz, stereotyp, Gdańskie Wydawnictwo Psychologiczne, Gdańsk.

Arcimowicz K. (2013), Dyskursy o płci i rodzinie w polskich telesagach. Analiza seriali obyczajowych najpopularniejszych na początku XXI wieku, Wydawnictwo Akademickie Żak, Warszawa.

Barthel D. (1992), When Men Put on Appearances: Advertising and the Social Construction of Masculinity, [w:] S. Craig (ed.), Men, Masculinity and the Media, Sage Publications, London, s. 137–153. DOI: https://doi.org/10.4135/9781483326023.n10

Bartkowska J. (2009), Breathing in fumes. Internet – popkultura – ludzie, http://breathing.pl/?p=603 (1.05.2009).

Baudrillard J. (2006), Społeczeństwo konsumpcyjne. Jego mity i struktury, Wydawnictwo Sic!, Warszawa.

Bauman Z. (2000), Globalizacja. I co z tego dla ludzi wynika, przeł. E. Klekot, Państwowy Instytut Wydawniczy, Warszawa.

Bińczyk E. (2002), Nieklasyczna socjologia medycyny Michela Foucault: praktyki medykalizacji jako praktyki władzy, [w:] W. Piątkowski, A. Titkow (red.), W stronę socjologii zdrowia, Wydawnictwo UMCS, Lublin, s. 181–193.

Bordo S. (1999), The Male Body. A New Look at Men in Public and in Private, Farrar, Straus and Giroux, New York.

Bourdieu P. (2004), Męska dominacja, Oficyna Naukowa, Warszawa.

Bourdieu P. (2006), Dystynkcja. Społeczna krytyka władzy sądzenia, Wydawnictwo Naukowe Scholar, Warszawa.

Buczkowski A. (2005), Społeczne tworzenie ciała. Płeć kulturowa i płeć biologiczna, Universitas, Kraków.

Butler J. (2008), Uwikłani w płeć, Wydawnictwo Krytyki Politycznej, Warszawa.

Clark K. (1998), Akt. Studium idealnej formy, Wydawnictwa Artystyczne i Filmowe, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa.

Connell R. W. (1987), Gender and Power, Polity Press, Cambridge.

Connell R. W. (2005), Masculinities, University of California Press, Berkeley – Los Angeles.

Connell R. W. (2013), Socjologia płci. Płeć w ujęciu globalnym, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa.

Cregan K. (2006), The Sociology of the Body. Mapping the Abstraction of Embodiment, Sage Publications, London. DOI: https://doi.org/10.4135/9781446214978

Domańska E. (2011), Badania postkolonialne, http://www.staff.amu.edu.pl/~ewa/Domanska,%20Badania%20postkolonialne.pdf (8.02.2014).

Dzido D. (2003), Mężczyzna do oglądania, „Artmix”, nr 5, http://free.art.pl/artmix/archiw_5/0303dd.html (1.05.2009).

Foucault M. (2002), Porządek dyskursu. Wykład inauguracyjny wygłoszony w Collège de France 2 grudnia 1970, Słowo/obraz terytoria, Gdańsk.

Foucault M. (2009), Nadzorować i karać. Narodziny więzienia, Aletheia, Warszawa.

Foucault M. (2011), Narodziny biopolityki. Wykłady w Collège de France 1978–1979, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa.

Gandhi L. (2008), Teoria postkolonialna. Wprowadzenie krytyczne, Wydawnictwo Poznańskie, Poznań.

Giddens A. (2002), Nowoczesność i tożsamość. „Ja” i społeczeństwo w epoce późnej nowoczesności, przeł. A. Szulżycka, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa.

Goffman E. (1979), Gender Advertisements, Harvard University Press, Cambridge, Massachusetts.

Grogan S. (1999), Understanding Body Dissatisfaction in Men, Women and Children, Routledge, London – New York.

Howarth D. (2008). Dyskurs, Oficyna Naukowa, Warszawa.

Jabłońska B. (2012). Władza i wiedza w krytycznych studiach nad dyskursem – szkic teoretyczny, „Studia Socjologiczne”, nr 1, s. 75–92.

Jakubowska H. (2008), Medialne wizerunki sportowego ciała – (re)konstrukcja gender?, [w:] J. Bator, A. Wieczorkiewicz (red.), Ucieleśnienia II. Płeć między ciałem i tekstem, Wydawnictwo IFiS PAN, Warszawa, s. 113–126.

James O. (1997), Luka szczęścia, „Forum”, nr 48, s. 2–3 [przedruk z „The Guardian”, 15 września 1997].

Kimmel M. S. (1992), Foreword, [w:] S. Craig (ed.), Men, Masculinity and the Media, Sage Publications, London, s. XI–XII.

Kochanowski J. (2013), Socjologia seksualności. Marginesy, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa.

Laqueur T. (1992), Making Sex. Body and Gender from the Greeks to Freud, Harvard University Press, Cambridge, Massachusetts, London.

Lasch C. (1991), The Culture of Narcissism American Life in an Age of Diminishing Expectations, Norton, New York.

Luciano L. (2002), Looking Good. Male Body Image in Modern America, Hill and Wang, New York.

Mandal E. (2003), Podmiotowe i interpersonalne konsekwencje stereotypów związanych z płcią, Wydawnictwo Uniwersytetu Śląskiego, Katowice.

Markowska M. (2008), Kanon piękna męskiego ciała według studentów, niepublikowana praca magisterska.

Melosik Z. (1996), Tożsamość ciało i władza: teksty kultury popularnej jako (kon)teksty pedagogiczne, Wydawnictwo Edytor, Toruń–Poznań.

Melosik Z. (2002), Kryzys męskości w kulturze współczesnej, Wydawnictwo Wolumin, Poznań.

Michałowski K. (1970), Jak Grecy tworzyli sztukę, Wiedza Powszechna, Warszawa.

Mishkind M. E., Rodin J., Silberstein L. R., Striegel-Moore R. H. (1987), The Embodiment of Masculinity, [w:] M. S. Kimmel (ed.), Changing Men: New Directions in Research on Men and Masculinity, Sage Publications, Newbury Park, s. 37–52.

Polak zadbany – troska o sylwetkę i własne ciało. Komunikat z badań (2009), CBOS, Warszawa, pdf.

Pope H. G., Philips K. A., Olivardia R. (2000), The Adonis Complex. The Secret Crisis of Male Body Obsession, The Free Press, New York.

Sabo D., Jansen S. C., Images of Men in Sport Media: The Social Reproduction of Gender Order, [w:] S. Craig (ed.), Men, Masculinity and the Media Sage Publications, London, s. 169–184. DOI: https://doi.org/10.4135/9781483326023.n12

Shilling C. (2010), Socjologia ciała, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa.

Simpson M. (2006), Sporno: Where Sport and Porn Meet and Produce A Spectacular Money Shot, http://www.out.com/detail.asp?id=18728, 9.01.2007.

Solomon M. R. (2006), Zachowania i zwyczaje konsumentów, Helion, Gliwice.

Species. Praktyczny przewodnik po świecie młodych mężczyzn, (2008), Discovery Communication Europe, London.

Stosunek do własnego ciała – ideał pięknej kobiety i przystojnego mężczyzny. Komunikat z badań (2003), CBOS, Warszawa, pdf.

Thorne T. (1995), Słownik pojęć kultury postmodernistycznej: mody, kultury, fascynacje, Wydawnictwo Muza, Warszawa.

Trumbach R. (1996), London’s Sapphists: From Three Sexes to Four Genders in the Making of Modern Culture, [w:] G. Herdt (ed.), Third Sex, Third Gender. Beyond Sexual Dimorphism in Culture and History, Zone Books, New York, s. 111–136. DOI: https://doi.org/10.2307/j.ctv16t6n2p.6

Tucker L. A. (1982), Relationship Between Perceived Somatotype and Body Cathexis of College Males, „Psychological Reports”, No. 50, s. 983–989. DOI: https://doi.org/10.2466/pr0.1982.50.3.983

Wacquanta L. J. D. (1995), Pugs at Work: Bodily Capital and Bodily Labour among Professional Boxers, „Body and Society”, No. 1, s. 65–93. DOI: https://doi.org/10.1177/1357034X95001001005

Witkowska E. (2003), Narcyz, antychryst, cyborg… Androgyniczne kreacje współczesnych muzyków rockowych, [w:] M. Radkiewicz (red.), Gender a kultura popularna, Wydawnictwo Rabid, Kraków, s. 117–132.

Wojnicka K., Ciaputa E. (2011), Wprowadzenie: refleksja naukowa nad społeczno-kulturowymi fenomenami męskości, [w:] K. Wojnicka, E. Ciaputa (red.), Karuzela z mężczyznami. Problematyka męskości w polskich badaniach społecznych, Impuls, Kraków, s. 7–22.

Wojnicka K, Rudnicki S., Stypińska J., Mężczyźni, męskość, ciała – zarys problematyki, [w:] K. Wojnicka, E. Ciaputa (red.), Karuzela z mężczyznami. Problematyka męskości w polskich badaniach społecznych, Impuls, Kraków, s. 25–40.

Wolf N. (2014), Mit urody, Wydawnictwo Czarna Owca, Warszawa.