Zarządzanie publiczne – istota i wybrane koncepcje

Małgorzata Marks-Krzyszkowska

doi:10.18778/0208-600X.56.03

Autor

Małgorzata Marks-Krzyszkowska Uniwersytet Łódzki, Wydział Ekonomiczno-Socjologiczny, Instytut Gospodarki Przestrzennej, Katedra Gospodarki Samorządu Terytorialnego

DOI:

https://doi.org/10.18778/0208-600X.56.03

Słowa kluczowe:

zarządzanie, sektor publiczny, koncepcje zarządzania publicznego

Abstrakt

Każde państwo ma określony, uporządkowany zbiór norm i reguł, określających zasady politycznej organizacji, zarządzania i systemu organów władzy publicznej. Zasady te, pod wpływem różnorodnych czynników, podlegają wielorakim procesom przemian. Z perspektywy większości współczesnych krajów rozwiniętych, do istotnych zmian odnoszących się do zarządzania publicznego należą odrzucenie państwa jako legitymizowanego monopolu przymusu i decentralizacja władzy. Celem artykułu jest prezentacja głównych koncepcji zarządzania, które znajdowały odzwierciedlenie w polityce publicznej XX i XXI w. Autorka podejmuje próbę scharakteryzowania niejednoznacznego pojęcia zarządzania publicznego, wyraźnie odróżniając je od zarządzania w sektorze biznesu. Przyjmując perspektywę historyczną, przedstawia trzy wiodące koncepcje zarządzania publicznego: zarządzanie biurokratyczne, menadżerskie i współzarządzanie (governance). Rozważania podjęte w tekście prowadzą do wniosku, że mimo widocznych tendencji do upowszechniania bardziej uspołecznionych form zarządzania, wszystkie opisane koncepcje, choć w zróżnicowanym stopniu, współwystępują w praktyce współczesnego zarządzania publicznego.

Bibliografia

Antonowicz D. (2004), Funkcjonowanie sektora publicznego. Perspektywa brytyjska, Wydawnictwo Adam Marszałek, Toruń.

Blau P. (2005), Teoria i rozwój biurokracji, [w:] P. Sztompka, M. Kucia (red.), Socjologia. Lektury, Znak, Kraków.

Cyfert S., Dyduch W., Latusek-Jurczak D., Niemczyk J., Sopińska A. (2014), Subdyscypliny w naukach o zarządzaniu – logika wyodrębnienia, identyfikacja modelu koncepcyjnego oraz zawartość tematyczna, „Organizacja i Kierowanie”, nr 1 (161), s. 37–49.

Fayol H. (1926), Administracja przemysłowa i ogólna oraz nauka o administracji w zakresie zastosowania do państwa, Instytut Naukowej Organizacji przy Muzeum Przemysłu i Rolnictwa, Warszawa.

Gay P. de (2005), The Values of Bureaucracy: An Introduction, [w:] P. du Gay (ed.), The Value of Bureaucracy, Oxford University Press, Oxford.

Giddens A. (2010), Nowoczesność i tożsamość, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa.

Griffin R. W. (2002), Podstawy zarządzania organizacjami, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa.

Hausner J. (2008), Zarządzanie publiczne, Wydawnictwo Naukowe Scholar, Warszawa.

Hood Ch. (1991), A Public Management for All Seasons?, “Public Administration”, No. 69, s. 3–19. DOI: https://doi.org/10.1111/j.1467-9299.1991.tb00779.x

Kast F. E., Rosenzweig J. E. (1979), Organization and Management. A System and Contingency Approach, McGraw-Hill, New York.

Kieżun W. (2011), Drogi i bezdroża polskich przemian, Wydawnictwo EKOTV, Warszawa.

Klijn E.-H., Edelenbos J., Stein B. (2010), Trust in Governance Networks: Its Impacts on Outcomes, „Administration & Society”, No. 42/2, s. 193–221. DOI: https://doi.org/10.1177/0095399710362716

Kooiman J. (red.) (1993), Modern Governance, Sage, London.

Kopaliński W. (1999), Słownik wyrazów obcych i zwrotów obcojęzycznych z almanachem, Muza, Warszawa.

Kotler Ph., Lee N. (2011), Marketing w sektorze publicznym. Mapa drogowa wyższej efektywności, Wydawnictwa Akademickie i Profesjonalne, Wyższa Szkoła Prawa i Zarządzania im. L. Koźmińskiego, Warszawa.

Kożuch B. (2004), Zarządzanie publiczne w teorii i praktyce polskich organizacji, Placet, Warszawa.

Kożuch B. (2005), Zarządzanie publiczne jako dyscyplina naukowa, „Zarządzanie Publiczne”, nr 1, s. 11–22.

Lewenstein B. (2010), Między rządzeniem a współrządzeniem. Obywatelskie modele rozwoju społeczności lokalnej, [w:] B. Lewenstein, J. Schindler, R. Skrzypiec (red.), Partycypacja społeczna i aktywizacja w rozwiązywaniu problemów społeczności lokalnych, Wydawnictwo Uniwersytetu Warszawskiego, Warszawa, s. 21–41.

Luterek M. (2010), E-government. Systemy informacji publicznej, Wydawnictwa Akademickie i Profesjonalne, Warszawa.

Marks-Krzyszkowska M. (2013), Zarządzanie publiczne na poziomie lokalnym – geneza, główni aktorzy i ich zaangażowanie, „Studia Prawno-Ekonomiczne”, nr 88, s. 313–332.

Morawski W. (1979), Wstęp, [w:] W. Morawski (red.), Kierowanie w społeczeństwie. Analiza socjologiczna, PWN, Warszawa, s. 7–16.

Offe C. (2012), Governance – „puste pojecie” czy naukowy problem badawczy?, „Zarządzanie Publiczne”, nr 3 (21), s. 81–107.

Osborn S. (red.) (2010), The New Public Governance, Emerging Perspectives on the Theory and Practice of Public Governance, Routledge, London.

Pierre J. (2000), Debating Governance, Oxford University Press, Oxford.

Rhodes R. (1996), The New Governance: Governing without Government, “Political Studies”, No. 44, s. 662–667. DOI: https://doi.org/10.1111/j.1467-9248.1996.tb01747.x

Rhodes R. (1997), Understanding Governance, Open University Press, Buckingham–Philadelphia.

Rhodes R. (2007), Understanding Governance: Ten Years On, “Organization Studies”, Vol. 28, No. 8, s. 1243–1264. DOI: https://doi.org/10.1177/0170840607076586

Sakowicz M. (2007), Modernizacja samorządu terytorialnego w procesie integracji Polski z Unią Europejską, SGH, Warszawa.

Samuelson P. A. (1954), The Pure Theory of Public Expenditure, “Review of Economics and Statistics”, Vol. 36, No. 4, s. 387–389. DOI: https://doi.org/10.2307/1925895

Siwińska-Gorzelak J. (2012), Sektor publiczny w gospodarce, [w:] J. Wilkin, Teoria wyboru publicznego. Główne nurty i zastosowania, Wydawnictwo Naukowe Scholar, Warszawa, s. 31–34.

Stiglitz J. E. (2004), Globalizacja, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa.

Stoker G. (1997), Teorie samorządu i polityki lokalnej, [w:] P. Swianiewicz (red.), Wartości podstawowe samorządu terytorialnego i demokracji lokalnej, Municipium, Warszawa, s. 16–42.

Stoker G. (1998), Governance as Theory: Five Propositions, “International Social Science Journal”, Vol. 50. No. 155, s. 17–28. DOI: https://doi.org/10.1111/1468-2451.00106

Sudoł S. (2012), Nauki o zarządzaniu. Podstawowe problemy, kontrowersje i propozycje, PWE, Warszawa.

Suwaj P. J. (2010), Udział społeczeństwa w decydowaniu publicznym – oblicza partycypacji społecznej w polityce publicznej w zakresie inwestycji drogowych, „Samorząd Terytorialny”, nr 1–2, s. 59–72.

Weber M. (2002), Gospodarka i społeczeństwo: zarys socjologii rozumiejącej, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa.

Wilkin J. (red.) (2012), Teoria wyboru publicznego. Główne nurty i zastosowania, Wydawnictwo Naukowe Scholar, Warszawa.

Zalewski A. (2005), Reformy sektora publicznego w duchu nowego zarządzania publicznego, [w:] A. Zalewski (red.), Nowe zarządzanie publiczne w polskim samorządzie terytorialnym, SGH, Warszawa, s. 11–74.