Czynniki determinujące opinię publiczną w Polsce w kwestii przyjęcia euro

Jakub Kuna

doi:10.18778/2082-4440.49.03

Autor

Jakub Kuna Uniwersytet Łódzki, Wydział Ekonomiczno-Socjologiczny https://orcid.org/0009-0009-1632-2796

DOI:

https://doi.org/10.18778/2082-4440.49.03

Słowa kluczowe:

euro, model logitowy, stosunek Polaków do euro

Abstrakt

Celem pracy jest analiza poglądów Polaków dotyczących przyjęcia euro w Polsce oraz zidentyfikowanie czynników, które determinują ich stosunek do tej kwestii. Do analiz wykorzystano wyniki badań opinii publicznej Flash Eurobarometer, na podstawie których skonstruowano modele logitowe zmiennej dychotomicznej oddzielnie dla każdego roku. Badaniem objęto okres 2020–2022, który charakteryzował się dużą niestabilnością z powodu pandemii COVID-19 oraz wybuchu pełnoskalowej wojny w Ukrainie. W analizowanym okresie nie tylko wzrosło poparcie dla euro, ale również poprawił się stan wiedzy na temat tej waluty i zwiększyła świadomość korzyści płynących z posługiwania się euro. Badanie wykazało, że dwa czynniki miały najsilniejszy wpływ na niechęć Polaków wobec euro w tym okresie: (1) przekonanie respondentów o istnieniu głównie negatywnych skutków przyjęcia wspólnej waluty oraz (2) odczuwanie przez respondentów różnego rodzaju obaw dotyczących np. możliwości wzrostu cen, utraty przez Polskę tożsamości oraz kontroli nad polityką gospodarczą czy trudności z przystosowaniem się do stosowania euro. Wśród innych czynników determinujących stosunek Polaków wobec euro należy wymienić: wiek, płeć, poziom wykształcenia, wielkość miejsca zamieszkania oraz pozycję na rynku pracy.

Bibliografia

Allam S.M., Goerres A. (2008), Adopting the Euro in Post-Communist Countries: An Analysis of the Attitudes Toward the Single Currency, MPIfG Discussion Paper No. 08/01, https://doi.org/10.2139/ssrn.1084941
Google Scholar DOI: https://doi.org/10.2139/ssrn.1084941

Allam S.M., Goerres A. (2011), Economics, Politics or Identities? Explaining Individual Support for the Euro in New EU Member States in Central and Eastern Europe, „Europe-Asia Studies”, 63(8): 1399–1424, https://doi.org/10.1080/09668136.2011.601110
Google Scholar DOI: https://doi.org/10.1080/09668136.2011.601110

Backé P., Beckmann E. (2020), What Drives People’s Expectations of Euro Adoption? – Evidence from the OeNB Euro Survey on Selected CESEE Countries, „Focus on European Economic Integration”, Oesterreichische Nationalbank, Q4/20: 57–79.
Google Scholar

Banasik M., Czempik D. (2012), Korzyści i zagrożenia wynikające z wprowadzenia euro w Polsce – analiza teoretyczna i praktyczna na podstawie przeprowadzonych badań, [w:] A. Samborski (red.), Uwarunkowania zachowań podmiotów rynkowych – szanse i zagrożenia, Poznań–Chorzów: Wydawnictwo Wyższej Szkoły Bankowej, s. 87–108.
Google Scholar

Banducci S.A., Karp J.A., Loedel P.H. (2003), The Euro, Economic Interests and Multi-Level Governance: Examining Support for the Common Currency, „European Journal of Political Research”, 42(5): 685–703, https://doi.org/10.1111/1475-6765.00100
Google Scholar DOI: https://doi.org/10.1111/1475-6765.00100

Banducci S.A., Karp J.A., Loedel P.H. (2009), Economic Interests and Public Support for the Euro, „Journal of European Public Policy”, 16(4): 564–581, https://doi.org/10.1080/13501760902872643
Google Scholar DOI: https://doi.org/10.1080/13501760902872643

Cameron A.C., Trivedi P.K. (2005), Microeconometrics: Methods and Applications, Cambridge: Cambridge University Press, https://doi.org/10.1017/CBO9780511811241
Google Scholar DOI: https://doi.org/10.1017/CBO9780511811241

Conflitti C. (2011), Opinion Surveys on the Euro: A Multilevel Multinomial Logistic Analysis, „European Economics: Macroeconomics & Monetary Economics eJournal”, https://doi.org/10.2139/ssrn.1700249
Google Scholar DOI: https://doi.org/10.2139/ssrn.1700249

Franchino F., Segatti P. (2017), Public Opinion on the Eurozone Fiscal Union: Evidence from Survey Experiments in Italy, „Journal of European Public Policy”, 26(1): 126–148, https://doi.org/10.1080/13501763.2017.1400087
Google Scholar DOI: https://doi.org/10.1080/13501763.2017.1400087

Gabel M., Hix S. (2005), Understanding Public Support for British Membership of the Single Currency, „Political Studies”, 53(1): 65–81, https://doi.org/10.1111/j.1467-9248.2005.00517.x
Google Scholar DOI: https://doi.org/10.1111/j.1467-9248.2005.00517.x

Gerunov A., Atanasov I., Yanchev M., Shalvardjiev D., Mengov G., Egbert H., Dineva L., Pantcheva R., Korcheva A. (2024), Drivers of Perceptions towards Euro Adoption among the Young: Evidence from Bulgaria, „Access Journal”, 5(2): 185–206, https://doi.org/10.46656/access.2024.5.2(1)
Google Scholar DOI: https://doi.org/10.46656/access.2024.5.2(1)

Gruszczyński M. (2012), Modele zmiennych jakościowych dwumianowych, [w:] M. Gruszczyński (red.), Mikroekonometria. Modele i metody analizy danych indywidualnych, wyd. 2 rozsz., Warszawa: Oficyna Wolters Kluwer.
Google Scholar

Hobolt S.B., Leblond P. (2009), Is My Crown Better Than Your Euro? Exchange Rates and Public Opinion on the European Single Currency, „European Union Politics”, 10(2): 202–225, https://doi.org/10.1177/1465116509103368
Google Scholar DOI: https://doi.org/10.1177/1465116509103368

Hobolt S.B., Wratil C. (2015), Public Opinion and the Crisis: The Dynamics of Support for the Euro, „Journal of European Public Policy”, 22(2): 238–256, https://doi.org/10.1080/13501763.2014.994022
Google Scholar DOI: https://doi.org/10.1080/13501763.2014.994022

Hooghe L., Marks G. (2005), Calculation, Community and Cues: Public Opinion on European Integration, „European Union Politics”, 6(4): 419–443, https://doi.org/10.1177/1465116505057816
Google Scholar DOI: https://doi.org/10.1177/1465116505057816

Isengard B., Schneider T. (2006), The Euro and Its Perception in the German Population, Universität Flensburg Discussion Paper No. 11, Flensburg.
Google Scholar

Jonung L. (2004), To Be or Not to Be in the Euro? Benefits and Costs of Monetary Unification as Perceived by Voters in the Swedish Euro Referendum 2003, „European Economy”, Economic Papers No. 205, European Commission.
Google Scholar

Jonung L., Conflitti C. (2008), Is the Euro Advantageous? Does it Foster European Feelings? Europeans on the Euro after Five Years, „European Economy”, Economic Papers No. 313, European Commission.
Google Scholar

Jonung L., Vlachos J. (2007), The Euro – What’s in It for Me? An Economic Analysis of the Swedish Euro Referendum of 2003, „European Economy”, Economic Papers No. 296, European Commission.
Google Scholar

Jupille J., Leblang D. (2007), Voting for Change: Calculation, Community, and Euro Referendums, „International Organization”, 61(4): 763–782, http://www.jstor.org/stable/4498167
Google Scholar DOI: https://doi.org/10.1017/S0020818307070269

Kaltenthaler K.C., Anderson C.J. (2001), Europeans and Their Money: Explaining Public Support for the Common European Currency, „European Journal of Political Research”, 40: 139–170, https://doi.org/10.1111/1475-6765.00593
Google Scholar DOI: https://doi.org/10.1111/1475-6765.00593

Kang Y.D., Oh C.R. (2020), Spreading Euroscepticism and Its Macro-Level Determinants: Empirical Analysis of Eurobarometer Survey in 2004–2017, „Journal of Contemporary European Studies”, 28(3): 348–365, https://doi.org/10.1080/14782804.2020.1733498
Google Scholar DOI: https://doi.org/10.1080/14782804.2020.1733498

Kersan-Škabić I. (2019), Comparison of Public Opinion on the Euro in the EU New Member States, „Ekonomski vjesnik”, 32(2): 487–502, https://doi.org/10.1080/1331677X.2019.1629978
Google Scholar DOI: https://doi.org/10.1080/1331677X.2019.1629978

Long J.S., Freese J. (2001), Regression Models for Categorical Dependent Variables Using Stata, Texas: Stata Press.
Google Scholar

Maddala G.S. (2006), Ekonometria, Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN.
Google Scholar

Mączka K., Milewicz M., Rodziejczak K., Hodun M. (2023), Pieniądze to nie wszystko? Przyjęcie euro w Polsce z perspektywy młodszego i starszego pokolenia, Projekt Polska, Warszawa: Fundacja Wolności Gospodarczej.
Google Scholar

Požega Ž., Crnković B., Katolik Kovačević A. (2023), The Attitudes toward the Euro Adoption in Croatia, „Ekonomski pregled”, 74(4): 612–630, https://doi.org/10.32910/ep.74.4.6
Google Scholar DOI: https://doi.org/10.32910/ep.74.4.6

Rosati D.K. (2022), Euro. Mity i fakty, Warszawa: Polskie Wydawnictwo Ekonomiczne.
Google Scholar

Roth F., Baake E., Jonung L., Nowak-Lehmann D.F. (2022a), Revisiting Public Support for the Euro, 1999–2017: Accounting for the Crisis and the Recovery, [w:] F. Roth (red.), Public Support for the Euro: Essays on Labor Productivity, Monetary Economics, and Political Economy, Vol. 2, Springer, s. 21–45, https://doi.org/10.1007/978-3-030-86024-0_2
Google Scholar DOI: https://doi.org/10.1007/978-3-030-86024-0_2

Roth F., Jonung L. (2022b), Public Support for the Euro and Trust in the ECB: The First Two Decades of the Common Currency, [w:] F. Roth (red.), Public Support for the Euro: Essays on Labor Productivity, Monetary Economics, and Political Economy, Vol. 2, Springer, s. 1–19, https://doi.org/10.1007/978-3-030-86024-0_1
Google Scholar DOI: https://doi.org/10.1007/978-3-030-86024-0_1

Roth F., Jonung L., Nowak-Lehmann D.F. (2022c), Crisis and Public Support for the Euro, 1990–2014, [w:] F. Roth (red.), Public Support for the Euro: Essays on Labor Productivity, Monetary Economics, and Political Economy, Vol. 2, Springer, s. 55–91, https://doi.org/10.1007/978-3-030-86024-0_4
Google Scholar DOI: https://doi.org/10.1007/978-3-030-86024-0_4

Torój A., Osińska J. (2011), Greek Ricochet? What Drove Poles’ Attitudes to the Euro in 2009–2010, „Bank i Kredyt”, 43(4): 29–84.
Google Scholar

Euro czy złoty? – opinie Polaków na temat wprowadzenia euro w Polsce (2025), Ogólnopolski Panel Badawczy Ariadna, https://panelariadna.pl/news/euro-czy-zloty-opinie-polakow-na-temat-wprowadzenia-euro-w-polsce
Google Scholar

Introduction of the euro in the Member States that have not yet adopted the common currency (2020), Flash Eurobarometer, European Commission, no. 487, https://search.gesis.org/research_data/ZA7638
Google Scholar

Introduction of the euro in the Member States that have not yet adopted the common currency (2021), Flash Eurobarometer, European Commission, no. 492, https://search.gesis.org/research_data/ZA7769
Google Scholar

Introduction of the euro in the Member States that have not yet adopted the common currency (2022), Flash Eurobarometer, European Commission, no. 508, https://search.gesis.org/research_data/ZA7884
Google Scholar

Introduction of the euro in the Member States that have not yet adopted the common currency (2023), Flash Eurobarometer, European Commission, no. 527, https://europa.eu/eurobarometer/surveys/detail/2982
Google Scholar

Polska w Unii Europejskiej (2018), Centrum Badania Opinii Społecznej (CBOS), https://www.cbos.pl/SPISKOM.POL/2018/K_166_18.PDF
Google Scholar

Przyjęcie wspólnej waluty euro (2019), Kantar Public, https://public.kantarpolska.com/archiwumraportow/files/2019/12/K.063_Euro_O012a-19.pdf
Google Scholar

Traktat o funkcjonowaniu Unii Europejskiej (wersja skonsolidowana). Protokół (nr 13) w sprawie kryteriów konwergencji (Dz. Urz. UE C 326/1 z 26.10.2012)
Google Scholar