Podwójne widzenie krytyka. Recenzja książki Iwony Rusek Stanisław Wyspiański. Mit – tradycja – historia, Instytut Pamięci Narodowej, Warszawa 2024, ss. 268 + aneks (ss. 187)

Katarzyna Badowska

doi:10.18778/2299-7458.14.18

Authors

Katarzyna Badowska Uniwersytet Łódzki https://orcid.org/0000-0002-6149-5612

DOI:

https://doi.org/10.18778/2299-7458.14.18

Keywords:

Stanisław Wyspiański, ritual – in literature, myth – in literature, dramaturgy of Young Poland

Abstract

This article is a review of Iwona Rusek’s book titled Stanisław Wyspiański. Mit – tradycja – historia [Stanisław Wyspiański: Myth – Tradition – History], in which the author analyses three plays: Wesele, Warszawianka, and Noc listopadowa. Published by the Institute of National Remembrance, this publication is intended not only for the restricted circle of academic literary scholars, so the review’s argument is based on the dual role of the book’s reader. Substantive comments and reservations are presented on behalf of the critic assessing the work as a scholarly work in the strict sense, but the review also highlights the book’s immense merits in popularising knowledge about Wyspiański and in providing lessons in the in-depth reading of the challenging plays from the period of Young Poland.

Downloads

Download data is not yet available.

Author Biography

Katarzyna Badowska, Uniwersytet Łódzki

Katarzyna Badowska – historyk literatury i edytorka, pracuje w Zakładzie Literatury Dziewiętnastego Wieku Uniwersytetu Łódzkiego. Prowadzi badania nad literaturą Młodej Polski. Przedmiotem jej zainteresowań jest przede wszystkim twórczość Stanisława Przybyszewskiego oraz zagadnienie podmiotowości w prozie polskiego i europejskiego modernizmu. Na drugim biegunie jej naukowych eksploracji znajduje się literatura wielokulturowej Łodzi przedwojennej. Autorka monografii „Godzina cudu”. Miłość i erotyzm w twórczości Stanisława Przybyszewskiego (2011), edytorka powieści Przybyszewskiego pt. Dzieci nędzy (2023) oraz Il regno doloroso (2025), współautorka m.in. Słownika kultury literackiej Łodzi do 1939 roku (2022) oraz Przewodnika literackiego po Łodzi (2017), redaktorka wielu książek zbiorowych.

References

Biegeleisen H., Wesele. Z 26 ilustracjami na kredowym papierze i 56 nutami w tekście, nakł. Instytutu Stauropigjańskiego, Lwów 1928.

Boy [T. Żeleński], Plotka o „Weselu” Wyspiańskiego, [wycinki z nr 33–36 „Rzeczpospolitej”, Warszawa 1922], https://polona.pl/item-view/0441174a-d8b4-4c99-a473-92b04aebac94?page=17

Czabanowska-Wróbel A., „Wesele” Stanisława Wyspiańskiego – między tym, co osobiste i zbiorowe, „Polonistyka. Innowacje” 2022, nr 16, s. 103–114. https://doi.org/10.14746/pi.2022.16.9

Gennep A. van, Obrzędy przejścia. Systematyczne studium ceremonii, tłum. B. Biały, Warszawa 2006.

Gutowski W., „Wesele”, czyli zaćmienie mitu, [w:] Stanisław Wyspiański w labiryncie świata, myśli i sztuki, red. A. Czabanowska-Wróbel, Kraków 2009, s. 133–151.

Hac-Rosiak B., „Wesele” Stanisława Wyspiańskiego w perspektywie widmontologicznej, „Pamiętnik Literacki” 2024, z. 3, s. 45–61. https://doi.org/10.18318/pl.2024.3.3

Kępiński Z., Wyspiański: struktura mitu (1), „Dialog” 1968, z. 10.

Łempicka A., Problemy „Wyzwolenia”, „Pamiętnik Literacki” 1961, z. 2.

Maciejewska I., Horyzont mityczny Młodej Polski. „Archiwum Historii Filozofii i Myśli Społecznej” 1980, t. 26, s. 117–160.

Michalec S., Świadomość historyczna Stanisława Wyspiańskiego. (Wokół „Bolesława Śmiałego” i „Skałki”), „Studia Claromontana” 1997, t. 17, s. 127–200.

Nowakowski J., Historia i mit w dramatach bolesławowskich Wyspiańskiego, „Pamiętnik Literacki” 1969, z. 1, s. 99–120.

Nowakowski J., „Warszawianka” i „Noc listopadowa” Wyspiańskiego, Warszawa 1975.

Paszek J., Niezrozumialstwo w „Weselu”, [w:] Stanisław Wyspiański w labiryncie świata, myśli i sztuki, red. A. Czabanowska-Wróbel, Kraków 2009, s. 179–190.

Pochłódka A., Robotycki C., Kultura ludowa w dramatach Wyspiańskiego w kontekście współczesnej wiedzy antropologicznej, [w:] Stanisław Wyspiański w labiryncie świata, myśli i sztuki, red. A. Czabanowska-Wróbel, Kraków 2009, s. 95–105.

Popiel M., Wyspiański. Mitologia nowoczesnego artysty, wyd. II rozszerz., Kraków 2008.

Przerwa-Tetmajer K., Zawisza Czarny. Szkic dramatyczny, Biblioteka Dzieł Wyborowych, druk L. Bogusławskiego, Warszawa [b.r.].

Robotycki C., Obrzęd weselny jako stan zawieszenia w rytuale przejścia. „Wesele” Stanisława Wyspiańskiego z perspektywy antropologii kultury, [w:] Magia „Wesela”, red. J. Malik, A. Stafiej, Kraków 2003, s. 117–125.

Rusek I., „Wesele” Stanisława Wyspiańskiego a misteryjne gody w Agraj. Zarys problemu, [w:] Wyspiański, Kazandzakis i modernistyczne wizje antyku, red. M. Borowska, M. Kalinowska, P. Kaniecki, Warszawa 2012, s. 41–64.

Sinko T., Antyk Wyspiańskiego, wyd. II uzup. i rozszerz., Instytut Wydawniczy „Biblioteka Polska”, Warszawa 1922.

Stala M., Człowiek z właściwościami (W kręgu antropologicznej problematyki Młodej Polski), [w:] Stulecie Młodej Polski, red. M. Podraza-Kwiatkowska, Kraków 1995, s. 135–151.

Wrzosek S., Świat historii Stanisława Wyspiańskiego, Warszawa 1999.

Wyspiański S., List z 13 kwietnia 1905 r., [w:] S. Wyspiański, Ja – niedokończony projekt. Poezje, ułożyła i wstępem opatrzyła M. Popiel, Kraków 2018, s. 51.

Ziejka F., „Wesele” w kręgu mitów polskich, Kraków 1997.

Ziołowicz A., „Noc listopadowa”: czas misterium, [w:] Studia o dramacie i teatrze Stanisława Wyspiańskiego, red. J. Błoński, J. Popiel, Kraków 1994, s. 93–135.