Potencjał edukacyjny Chłopów Władysława Stanisława Reymonta w oczach przyszłych polonistów
DOI:
https://doi.org/10.18778/2299-7458.14.12Słowa kluczowe:
Chłopi Reymonta, perspektywa biograficzna, apolityczność chłopów, zwrot plebejski, potencjał lekturowy tetralogiiAbstrakt
Artykuł przedstawia refleksję nad miejscem Chłopów Władysława Reymonta w edukacji szkolnej z perspektywy przyszłych nauczycieli języka polskiego. Autorka analizuje wybrane podejścia interpretacyjne (Doroty Samborskiej-Kukuć, Ryszarda Koziołka) oraz wyniki badań ankietowych przeprowadzonych wśród studentów polonistyki. Większość respondentów opowiada się za pozostawieniem Chłopów w kanonie lektur – choćby we fragmentach – podkreślając ich uniwersalizm, znaczenie kulturowe i wartość literacką.
Mimo trudności w odbiorze (język, obszerność, odległość kulturowa), powieść postrzegana jest jako źródło ważnych refleksji na temat tożsamości, wspólnoty, natury i przemijania. Przyszli poloniści wskazują na potrzebę stosowania różnorodnych metod – z wykorzystaniem dramy, projektów, debat czy analizy porównawczej – by zaangażować uczniów i ukazać aktualność utworu. Chłopi, odpowiednio opracowani, mogą stać się nie tylko tekstem o przeszłości, ale i punktem wyjścia do rozmów o współczesności.
Pobrania
Bibliografia
Bednarek J., Natura: instrukcja obsługi. „Chłopi” (Tom I – „Jesień”) Władysława Reymonta, [w:] Literatura i jej natury. Przewodnik ekokrytyczny dla nauczycieli i uczniów szkół średnich, red. P. Czapliński, J.B. Bednarek, D. Gostyński, Poznań 2017, s. 107–124.
Budrewicz T., Status Rocha w „Chłopach”, [w:] „Wskrzesić choćby chwilę”. Władysława Reymonta zmagania z myślą i formą, red. M. Bourkane, R. Okulicz-Kozaryn, A. Sell, M. Wedemann, Poznań 2017, s. 169–187.
Burke S., The Death and Return of the Author, Edinburgh 1992.
Chakrabarty D., Prowincjonalizacja Europy. Myśl postkolonialna i różnica historyczna, przeł. D. Kołodziejczyk, T. Dobrogoszcz, E. Domańska, Poznań 2011.
Duch-Dyngosz M., Zapomniana genealogia Polaków, „Znak” 2012, nr 5(684), s. 8–13.
Erll A., Kultura pamięci. Wprowadzenie, przeł. A. Teperek, Warszawa 2020.
Faron B., Wokół Literackiej Nagrody Nobla dla Reymonta, „Annales Academiae Paedagogicae Cracoviensis. Studia Historicolitteraria” 2005, nr 5, s. 52–70.
Fijałkowska Z., „Chłopi” – cykl lekcji, https://view.genially.com/6194d7bb86026f0de9d37aff/guide-chlopi-cykl-lekcji
Firan P., Zapraszamy na weekend: „Chłopi” Władysława Reymonta w nowym wydaniu. Nietuzinkowa adaptacja dzieła nagrodzonego Nagrodą Nobla, 20.10.2023, https://trojka.polskieradio.pl/artykul/3264876,chlopi-wladyslawa-reymonta-w-nowym-wydaniu-nietuzinkowa-adaptacja-dziela-nagrodzonego-nagroda-nobla [dostęp: 12.02.2025].
Franaszek A., Od Bieruta do Herlinga-Grudzińskiego. Wykaz lektur szkolnych w Polsce w latach 1946–1999, Warszawa 2006.
Grzymała-Siedlecki A., Ludzie i dzieła, Kraków 1967.
Janicki K., Pańszczyzna. Prawdziwa historia polskiego niewolnictwa, Poznań 2021.
Janicki K., Warcholstwo. Prawdziwa historia polskiej szlachty, Poznań 2023.
Janus-Sitarz A., Przyjemność i odpowiedzialność w lekturze. O praktykach czytania literatury w szkole, Kraków 2009.
Jesteśmy potomkami chłopów. Z Jackiem Wasilewskim rozmawia Marta Duch-Dyngosz, „Znak” 2012, nr 5(684), s. 14–17.
Kościelniak M., Czego nie robimy. Jakub Szela powraca, 20.12.2011, „Tygodnik Powszechny” 2011, nr 51 online, https://encyklopediateatru.pl/artykuly/129717/jakub-szela-powraca [dostęp: 26.02.2025].
Koziołek K., Czytanie z Innym. Etyka. Lektura. Dydaktyka, Katowice 2006.
Koziołek R., Bierność polityczna CHŁOPÓW, 11.05.2020, https://www.researchgate.net/publication/341286262_Biernosc_polityczna_CHLOPOW [dostęp: 11.02.2025].
Kto i dlaczego nam mówi, co czytać, z prof. UJ Dorotą Kozicką i prof. Ryszardem Koziołkiem rozmawia Zuzanna Kowalczyk, „Pismo. Magazyn Opinii” 2024, nr 8, s. 74–96.
Kucicel-Frydryszak J., Chłopki, Warszawa 2023.
Kuciel-Frydryszak J., Służące do wszystkiego, Warszawa 2018.
Lichański S., „Chłopi” Władysława Stanisława Reymonta, Warszawa 1987.
Mikecka E., Władysław Stanisław Reymont „Chłopi”, https://view.genially.com/5fbba27c84a2a16198730cda/presentation-chlopi
Pobłocki K., Chamstwo, Wydawnictwo Czarne, Warszawa 2021;
Rauszer M., Bękarty pańszczyzny. Historia buntów chłopskich, Warszawa 2020.
Rauszer M., Ludowy antyklerykalizm. Historia nieopowiedziana, Kraków 2023.
Rauszer M., Siły podporządkowanych, Warszawa 2021. https://doi.org/10.31338/uw.9788323547914
Reymont W.S., Korespondencja 1890–1925, oprac., wstęp B. Koc, Warszawa 2002.
Rozporządzenie Ministra Edukacji z dnia 28 czerwca 2024 r. (Dz.U. z 2024 r., poz. 996).
Rzeuska M., „Chłopi” Reymonta, Warszawa 1950.
Samborska-Kukuć D., Reymont o sobie – życiorysy i autobiografie, „Pamiętnik Literacki” 2025, z. 1, s. 205–223. https://doi.org/10.18318/pl.2025.1.13
Siekierski S., Współczesna recepcja czytelnicza twórczości Władysława Reymonta, [w:] Reymont. Radość i smutek czytania, red. J. Rohoziński, Pułtusk 2001, s. 79–98.
Tatarkiewicz A., Gra w inteligencję, Białystok 1994.
Wasiewicz J., Rola „Chłopów” Władysława Reymonta w kształtowaniu polskiej pamięci zbiorowej, [w:] „Wskrzesić choćby chwilę”. Władysława Reymonta zmagania z myślą i formą, red. M. Bourkane i in., Poznań 2017, s. 209–223.
Włodarczyk A., Etyka interpretacji tekstu literackiego. Postmodernizm. Humanizm. Dydaktyka, Kraków 2014.
Wroński P., My, szlachta, „Gazeta Wyborcza” 2012, nr 210, https://wyborcza.pl/magazyn/7,124059,12428726,my-szlachta.html [dostęp: 12.02.2025].
Wyka K., Próba nowego odczytania „Chłopów”, „Pamiętnik Literacki” 1968, nr 2, s. 56–105.
Zalas M., „Chłopi” Reymonta – między poetyckością a naturalizmem, https://view.genially.com/5fd5f85137663f0d6c0466aa/presentation-chlopi-wprowadzenie
Ziejka F., „Chłopi” Władysława S. Reymonta w drodze do światowej sławy, „Niepodległość i Pamięć” 2015, nr 1(49), s. 121–142.
https://akademia.cekis.pl/amatorski-zespol-regionalny-im-stanislawa-wladyslawa-reymonta-z-lipiec-reymontowskich/ [dostęp: 12.02.2025].
Pobrania
Opublikowane
Numer
Dział
Licencja
Prawa autorskie (c) 2025 Małgorzata Gajak-Toczek
Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa – Użycie niekomercyjne – Bez utworów zależnych 4.0 Międzynarodowe.
Jak cytować
