The Educational Potential of Władysław Stanisław Reymont’s The Peasants in the Eyes of Future Polish Language Teachers

Authors

DOI:

https://doi.org/10.18778/2299-7458.14.12

Keywords:

The Peasants by Reymont, biographical perspective, political passivity of the peasantry, plebeian turn, interpretive potential of the tetralogy

Abstract

The article explores the role of The Peasants by Władysław Reymont in contemporary school education from the perspective of future Polish language teachers. The author examines selected interpretative approaches (biographical, social, plebeian) and presents the results of a survey conducted among Polish philology students. Most of the respondents support keeping The Peasants on the official reading list – at least in excerpts – emphasising its universality, cultural significance, and literary value.

Despite reception challenges (language, length, cultural distance), the novel is seen as a valuable source of reflection on identity, community, nature, and the passage of time. Future teachers highlight the need for varied teaching methods – such as drama, projects, debates, or comparative analyses – to engage students and show the work’s ongoing relevance. When taught effectively, The Peasants can become more than just a text about the past; it can serve as a starting point for meaningful conversations about the present.

Downloads

Download data is not yet available.

Author Biography

  • Małgorzata Gajak-Toczek, Uniwersytet Łódzki

    Małgorzata Gajak-Toczek – dr hab., adiunkt w Zakładzie Dydaktyki Języka i Literatury Polskiej UŁ; jest zainteresowana literaturą współczesną, jej związkami z innymi sztukami oraz aplikacją różnorodnych założeń metodologicznych na grunt rzeczywistości szkolnej. Prowadzi badania nad szkolnymi formami i metodami kształceniem literacko-kulturowego w szkołach podstawowych i średnich. Własne zainteresowania naukowe koncentruje na tradycji dydaktyki polonistycznej w drugiej połowie XIX wieku oraz nad podręcznikiem jako narzędziem kształcenia (dobór lektur, sposoby ich strukturowania, mechanizmy tekstotwórcze lektur z antologii dla szkół powszechnych i gimnazjalnych). Nadto prowadzi badania nad: kulturą współczesną w edukacji polonistycznej oraz obecnością pisarzy w dawnej i współczesnej edukacji humanistycznej. Autorka monografii: Franciszek Próchnicki, dydaktyk – edytor – badacz literatury, Łódź 2010; Tadeusz Czapczyński (1884–1958). Pedagog – literaturoznawca – literat, Łódź 2017.

References

Bednarek J., Natura: instrukcja obsługi. „Chłopi” (Tom I – „Jesień”) Władysława Reymonta, [w:] Literatura i jej natury. Przewodnik ekokrytyczny dla nauczycieli i uczniów szkół średnich, red. P. Czapliński, J.B. Bednarek, D. Gostyński, Poznań 2017, s. 107–124.

Budrewicz T., Status Rocha w „Chłopach”, [w:] „Wskrzesić choćby chwilę”. Władysława Reymonta zmagania z myślą i formą, red. M. Bourkane, R. Okulicz-Kozaryn, A. Sell, M. Wedemann, Poznań 2017, s. 169–187.

Burke S., The Death and Return of the Author, Edinburgh 1992.

Chakrabarty D., Prowincjonalizacja Europy. Myśl postkolonialna i różnica historyczna, przeł. D. Kołodziejczyk, T. Dobrogoszcz, E. Domańska, Poznań 2011.

Duch-Dyngosz M., Zapomniana genealogia Polaków, „Znak” 2012, nr 5(684), s. 8–13.

Erll A., Kultura pamięci. Wprowadzenie, przeł. A. Teperek, Warszawa 2020.

Faron B., Wokół Literackiej Nagrody Nobla dla Reymonta, „Annales Academiae Paedagogicae Cracoviensis. Studia Historicolitteraria” 2005, nr 5, s. 52–70.

Fijałkowska Z., „Chłopi” – cykl lekcji, https://view.genially.com/6194d7bb86026f0de9d37aff/guide-chlopi-cykl-lekcji

Firan P., Zapraszamy na weekend: „Chłopi” Władysława Reymonta w nowym wydaniu. Nietuzinkowa adaptacja dzieła nagrodzonego Nagrodą Nobla, 20.10.2023, https://trojka.polskieradio.pl/artykul/3264876,chlopi-wladyslawa-reymonta-w-nowym-wydaniu-nietuzinkowa-adaptacja-dziela-nagrodzonego-nagroda-nobla [dostęp: 12.02.2025].

Franaszek A., Od Bieruta do Herlinga-Grudzińskiego. Wykaz lektur szkolnych w Polsce w latach 1946–1999, Warszawa 2006.

Grzymała-Siedlecki A., Ludzie i dzieła, Kraków 1967.

Janicki K., Pańszczyzna. Prawdziwa historia polskiego niewolnictwa, Poznań 2021.

Janicki K., Warcholstwo. Prawdziwa historia polskiej szlachty, Poznań 2023.

Janus-Sitarz A., Przyjemność i odpowiedzialność w lekturze. O praktykach czytania literatury w szkole, Kraków 2009.

Jesteśmy potomkami chłopów. Z Jackiem Wasilewskim rozmawia Marta Duch-Dyngosz, „Znak” 2012, nr 5(684), s. 14–17.

Kościelniak M., Czego nie robimy. Jakub Szela powraca, 20.12.2011, „Tygodnik Powszechny” 2011, nr 51 online, https://encyklopediateatru.pl/artykuly/129717/jakub-szela-powraca [dostęp: 26.02.2025].

Koziołek K., Czytanie z Innym. Etyka. Lektura. Dydaktyka, Katowice 2006.

Koziołek R., Bierność polityczna CHŁOPÓW, 11.05.2020, https://www.researchgate.net/publication/341286262_Biernosc_polityczna_CHLOPOW [dostęp: 11.02.2025].

Kto i dlaczego nam mówi, co czytać, z prof. UJ Dorotą Kozicką i prof. Ryszardem Koziołkiem rozmawia Zuzanna Kowalczyk, „Pismo. Magazyn Opinii” 2024, nr 8, s. 74–96.

Kucicel-Frydryszak J., Chłopki, Warszawa 2023.

Kuciel-Frydryszak J., Służące do wszystkiego, Warszawa 2018.

Lichański S., „Chłopi” Władysława Stanisława Reymonta, Warszawa 1987.

Mikecka E., Władysław Stanisław Reymont „Chłopi”, https://view.genially.com/5fbba27c84a2a16198730cda/presentation-chlopi

Pobłocki K., Chamstwo, Wydawnictwo Czarne, Warszawa 2021;

Rauszer M., Bękarty pańszczyzny. Historia buntów chłopskich, Warszawa 2020.

Rauszer M., Ludowy antyklerykalizm. Historia nieopowiedziana, Kraków 2023.

Rauszer M., Siły podporządkowanych, Warszawa 2021. https://doi.org/10.31338/uw.9788323547914

Reymont W.S., Korespondencja 1890–1925, oprac., wstęp B. Koc, Warszawa 2002.

Rozporządzenie Ministra Edukacji z dnia 28 czerwca 2024 r. (Dz.U. z 2024 r., poz. 996).

Rzeuska M., „Chłopi” Reymonta, Warszawa 1950.

Samborska-Kukuć D., Reymont o sobie – życiorysy i autobiografie, „Pamiętnik Literacki” 2025, z. 1, s. 205–223. https://doi.org/10.18318/pl.2025.1.13

Siekierski S., Współczesna recepcja czytelnicza twórczości Władysława Reymonta, [w:] Reymont. Radość i smutek czytania, red. J. Rohoziński, Pułtusk 2001, s. 79–98.

Tatarkiewicz A., Gra w inteligencję, Białystok 1994.

Wasiewicz J., Rola „Chłopów” Władysława Reymonta w kształtowaniu polskiej pamięci zbiorowej, [w:] „Wskrzesić choćby chwilę”. Władysława Reymonta zmagania z myślą i formą, red. M. Bourkane i in., Poznań 2017, s. 209–223.

Włodarczyk A., Etyka interpretacji tekstu literackiego. Postmodernizm. Humanizm. Dydaktyka, Kraków 2014.

Wroński P., My, szlachta, „Gazeta Wyborcza” 2012, nr 210, https://wyborcza.pl/magazyn/7,124059,12428726,my-szlachta.html [dostęp: 12.02.2025].

Wyka K., Próba nowego odczytania „Chłopów”, „Pamiętnik Literacki” 1968, nr 2, s. 56–105.

Zalas M., „Chłopi” Reymonta – między poetyckością a naturalizmem, https://view.genially.com/5fd5f85137663f0d6c0466aa/presentation-chlopi-wprowadzenie

Ziejka F., „Chłopi” Władysława S. Reymonta w drodze do światowej sławy, „Niepodległość i Pamięć” 2015, nr 1(49), s. 121–142.

https://akademia.cekis.pl/amatorski-zespol-regionalny-im-stanislawa-wladyslawa-reymonta-z-lipiec-reymontowskich/ [dostęp: 12.02.2025].

Downloads

Published

2026-02-27

How to Cite

Gajak-Toczek, Małgorzata. 2026. “The Educational Potential of Władysław Stanisław Reymont’s The Peasants in the Eyes of Future Polish Language Teachers”. Czytanie Literatury. Łódzkie Studia Literaturoznawcze, no. 14 (February): 219-35. https://doi.org/10.18778/2299-7458.14.12.