Dzieje grzechu Stefana Żeromskiego w zwierciadle dyskursu maladycznego

Autor

DOI:

https://doi.org/10.18778/2299-7458.14.10

Słowa kluczowe:

choroba, syndrom Adèle, Dzieje grzechu, Stefan Żeromski

Abstrakt

Artykuł ten poświęcony jest próbie odczytania losów Ewy Pobratyńskiej z perspektywy maladycznej. Historia bohaterki Dziejów grzechu w wielu punktach zbieżna jest z syndromem Adèle, określanym przez psychologów jako zaburzenie o charakterze urojeniowo-obsesyjnym. Jego nazwa ściśle wiąże się z postacią historyczną – Adèle Hugo, córką słynnego pisarza, która została porzucona przez ukochanego mężczyznę, czego skutkiem była obsesja na jego punkcie. W powieści Żeromski rejestruje stadia rozwoju choroby, zwracając uwagę na dolegliwości somatyczne, będące konsekwencją skrajnych emocji (od euforii do depresji). Po utracie ukochanego Pobratyńska idealizuje jego postać. Tak jak osoby z syndromem Adèle, podąża za śladami ukochanego, popadając w autodestrukcję. Bohaterka traci kontrolę nad własnym życiem, co staje się początkiem rozpadu jej tożsamości.

Pobrania

Statystyki pobrań niedostępne.

Biogram autora

  • Dariusz Piechota - Uniwersytet w Białymstoku

    Dariusz Piechota – dr, literaturoznawca, adiunkt na Wydziale Filologicznym Uniwersytetu w Białymstoku, członek Laboratorium Animal Studies – Trzecia Kultura. Autor 5 monografii, współredaktor serii Zielona Historia Literatury. W kręgu jego zainteresowań badawczych znajdują się: literatura przełomu XIX i XX wieku (pozytywizm i Młoda Polska), współczesna literatura i kultura popularna, animal studies, ekokrytyka, związki literatury z medycyną.

Bibliografia

Augustynek A., Psychopatologia człowieka dorosłego, Warszawa 2015.

Babilas D., Wiktoria znaczy zwycięstwo. Kulturowe oblicze brytyjskiej królowej, Warszawa 2012. https://doi.org/10.31338/uw.9788323510857

Bełtowska I., Z takiej miłości można umrzeć. To syndrom Adele, 1.02.2024, https://www.medonet.pl/psyche/zaburzenia-psychiczne,z-takiej-milosci-mozna-umrzec--to-syndrom-adele,artykul,42493139.html [dostęp: 6.04.2025].

Cegielski T., Tabu a samotność w kulturze wiktoriańskiej Anglii, [w:] Kobieta i rewolucja obyczajowa. Społeczno-kulturowe aspekty seksualności. Wiek XIX i XX, red. A. Żarnowska, A. Szwarc, Warszawa 2006, s. 31–53.

Augustynek A., Psychopatologia człowieka dorosłego, Warszawa 2015.

Babilas D., Wiktoria znaczy zwycięstwo. Kulturowe oblicze brytyjskiej królowej, Warszawa 2012. https://doi.org/10.31338/uw.9788323510857

Bełtowska I., Z takiej miłości można umrzeć. To syndrom Adele, 1.02.2024, https://www.medonet.pl/psyche/zaburzenia-psychiczne,z-takiej-milosci-mozna-umrzec--to-syndrom-adele,artykul,42493139.html [dostęp: 6.04.2025].

Cegielski T., Tabu a samotność w kulturze wiktoriańskiej Anglii, [w:] Kobieta i rewolucja obyczajowa. Społeczno-kulturowe aspekty seksualności. Wiek XIX i XX, red. A. Żarnowska, A. Szwarc, Warszawa 2006, s. 31–53.

Matuszek G., Inteligenci w przestrzeni zła (Żeromskiego „Dzieje grzechu”), [w:] Żeromski. Tradycja i eksperyment, idea i układ J. Ławski, red. A. Janicka, A. Kowalczykowa, G. Kowalski, Białystok–Rapperswil 2013, s. 307–317.

Ociepa J., „Dzieje grzechu” Stefana Żeromskiego – chaos i nihilizm, [w:] Czytanie modernizmu, red. M. Olszewska, G. Bąbiak, Warszawa 2004, s. 227–252.

Orzeszkowa E., Listy, t. 1, Dwugłosy, Warszawa 1937.

Paszek J., Żeromski, Wrocław 2001.

Popiel M., „Dokąd płynie ta woda, dokąd płynie”… (o „Dziejach grzechu” S. Żeromskiego), „Ruch Literacki” 1980, z. 5(122), s. 349–361.

Samborska-Kukuć D., Syndrom Charouska. Tomasza Judyma problemy z tożsamością, „Acta Universitatis Lodziensis. Folia Litteraria Polonica” 2016, nr 3(33), s. 155–170. https://doi.org/10.18778/1505-9057.33.07

Sobieraj T., Heroizm i antynomie nowoczesności. Wokół światopoglądu Stefana Żeromskiego, [w:] Światy Stefana Żeromskiego, red. M. Olszewska, G. Bąbiak, Warszawa 2005, s. 401–421.

Sobieraj T., Modernistyczne powieści wędrówek. Rekonesans, [w:] Czytanie modernizmu, red. M. Olszewska, G. Bąbiak, Warszawa 2004, s. 253–276.

Stusińska E., „Dzieje grzechu” Stefana Żeromskiego, [w:] E. Stusińska, Dzieje grzechu. Dyskurs pornograficzny w polskiej prozie XX wieku, Gdańsk 2018, s. 119–152.

Szubert M., Choroba, ciało, grzech. Kulturowe studia maladyczne, Opole 2022.

Szubert M., Dyskurs maladyczny – perspektywy badawcze, [w:] Fragmenty dyskursu maladycznego, red. M. Ganczar, I. Gielata, M. Ładoń, Gdańsk 2019, s. 17–35.

Trześniowski D., Kim jest Ewa Pobratyńska? Rzecz o antypsychologizmie Żeromskiego, [w:] Światy Stefana Żeromskiego, red. M. Olszewska, G. Bąbiak, Warszawa 2005, s. 423–435.

Urbaniak-Piotrowska M., Na czym polega zespół Adele? Przyczyny i objawy „choroby miłości”, 27.10.2023, https://zwierciadlo.pl/psychologia/536704,1,na-czym-polega-zespol-adele-przyczyny-i-objawy-choroby-milosci. read [dostęp: 6.04.2025].

Wojas K., Zespół Adele – przyczyny, objawy i skutki „choroby miłości”, 7.06.2021, https://wylecz.to/psychologia-i-psychiatria/zespol-adele-przyczyny-objawy-i-skutki-choroby-milosci/ [dostęp: 6.04.2025].

Zalewska A., Kim była a/i kim jest Ewa Pobratyńska. „Dzieje grzechu” wczoraj i dzisiaj, [w:] Stefan Żeromski. Kim był? Kim jest? Materiały ogólnopolskiej konferencji naukowej Kielce 2-4 października 2014 r., red. Z.J. Adamczyk, słowo wstępne A. Dąbrowski, panel dyskusyjny zredagowała G. Borkowska, Kielce 2015, s. 228–243.

Zdanowicz A., Metafizyka i życie społeczne. Stefan Żeromski wobec problemów współczesności, Warszawa 2005.

Żeromski S., Dzieje grzechu, Kraków 2003.

Pobrania

Opublikowane

2026-02-27

Jak cytować

Piechota, Dariusz. 2026. “Dzieje Grzechu Stefana Żeromskiego W Zwierciadle Dyskursu Maladycznego”. Czytanie Literatury. Łódzkie Studia Literaturoznawcze, no. 14 (February): 179-91. https://doi.org/10.18778/2299-7458.14.10.